Cevap : Arthur-Kral Arthur'un öyküsü

**Şengül Şirin** · 10-01-2009

DESTAN KAHRAMANI: KRAL ARTHUR

Tarihsel Arka plan

Britanyanın efsanevi büyük kahramanı Kral Arthurun öyküleri sekiz yüz yıldan uzun bir süredir yaygındır

ama bilim adamları gerçek Arthur hakkında çok az şey öğrenebildiler

Çünkü savaşlarını gösteren çağdaş hiçbir kanıt bulunamadı

Yakın zamandaki bulgular Arthurun İ

S 454-470 yılları arasında hüküm sürmüş

Riothamus (4) diye adlandırılan 5

yüzyıldaki bir Britanya kralı olduğunu gösteriyor

Efsanevi Kral Arthur gibi Riothamus 12

000 savaşçıdan oluşan bir orduyla Galyaya yürüyor

Büyük bir cesaretle savaşıyor ama Burgundyde Gothlara karşı yeniliyor

(Üzülsem mi

sevinsem mi?) Gothların önünden çekilirken bugün de hâlâ duran Avallon denilen bir Fransız kasabasından geçiyor

Kimi bilimadamları

gerçek Arthurun büyük olasılıkla Arturius adlı

500-517 yılları arasında istilacı Saksonlara karşı zafer kazanmış bir süvari generali olduğunu düşünüyorlar

Başarıları ne olursa olsun

gerçek Arthur

hem kendi döneminde hem de sonraki yıllarda öylesine ilgi çekici bir kişilikli

Gal folklorunda onun adıyla bütünleşmiş sözlü bir gelenek var

Altıncı yüzyılda Jordanes

on birinci yüzyılda William adlı birilerinin yazdıkları şimdi bu malzemeye eklenmektedir

Arthur; edebiyatta ilk olarak İ

S 1136da Latince yazılmış Monmouthlu Geoffreynin Historia Regun Britanniae (5) kitabında görülmektedir

Geoffrey

Britanya tarihi üzerine bir kitaba gereksinim duyulduğunu düşündüğünde

Arthur zaten Gal ülkesinin sözlü geleneğinde yaygın bir konuydu

İ

Ö 1200 yılından İ

S 689 yılına kadar 1900 yılı kapsayan tarih kitabında Geoffrey

Arthuru baş kişi yapmayı seçti

Geoffreyin topladığı malzemeler için kaynak belirtmesine karşın bilimadamları onun o günkü geleneği izlediğine ve folklor ile kendi düş gücünü kullandığını örtmek için uydurma kaynaklar yarattığına inanıyor

(Tabi bu ne kadar doğru tartışılır) Bundan ötürü onun çalışması

tarihten önceki edebiyat olarak anlaşılmaktadır

Bütün Britanya adaları ve Avrupanın birçok kısmını ele geçirmiş büyük Britanya Kralı Arthurun yaratılmasını Geoffreye borçluyuz

Geoffreynin yorumunda Arthur

yokluğunda krallığı ele geçiren yeğeniyle savaşması için yurduna çağrılmasaydı Roma�yı da ele geçirebilirdi

Geoffrey

Arhurun olağandışı doğumunu ve ölümünü; güzel ama vefassız karısı Geueneverei; büyücü Merlini ve şövalyelik kavramını dünyaya tanıtır

Geoffrey

Arthurun daha çok asker olan yönünü ele almıştır

Ama

başka yazarların daha derinden ilgilenmeleri için esin kayanağı olabilecek konuları da Merlin

Guenevere

büyü ve soyluluk kavramını- yeteri kadar kitabında içermiştir

Geoffreyin tarihi öylesine iyi yazılmış ki yalnızca kendi döneminde değil sonraki kuşaklarda da ilgi çekmeyi sürdürmüştür

20

yüzyıl yazarları için hâlâ ana kaynaklardır bunlar

Şair Robert Wace

İ

S 1155 yılında Geoffreyin tarihini serbest bir biçimde Norman-Fransız diline çevirdi

Kitapta Arthurun geçtiği bölümleri çoğalttı

yeni kaynaklar kullandı ve çalışmaya daha saraylı bir tat kattı

Yuvarlak Masaya ilk kez değinen Wace oldu

Wacein şiirini ortaya çıkarmasından sonra Chretien de Troyes

Kral Arthurun sarayında geçen beş romans yazdı

Fransız olan Chretien

Kral Arthurun Britanya ulusal kahramanı ya da istilalar kralı olmasıyla fazla ilgilenmedi

Bunun yerine aşık ve şövalyelerin bulunduğu ve Arthurun yönettiği şövalyelik dünyasını dile getirdi

Chretion

kadının erkeğe üstün olduğu ve aşığın sevgilisinin isteklerine bütünüyle uyduğu saraylı aşk düşüncesini tanıttı

Lancelotta

Lancelot ve Guenevere arasındaki aşk ilk kez görülüyordu

Chretioın öylesine iyi bir öykü yazarıydı ki romansları geniş çevrelerde okundu ve taklitleri yazıldı

Kral Arhut

son olarak İngiliz dilinde İ

S 1205 yılında şair Layamonun

Wacein şiirlerini orta dönem İngilizcesi denen dönemin başlarında serbest bir biçimde çevirdiği zaman görüldü

Layamon

Wacein öyküsüne daha çok ayrıntı ekledi ve Arthurun cesaretinin ve serüven aşkının vurgulanmasıyla öyküye belirgin bir İngiliz çeşni kattı

Manmouthlu Geoffrey gibi Layamon da bir yurtseverdi

bunun için Cheritien�in Arthur öyküsünün romantik yorumunu göz ardı etmeyi yeğledi

Kral Arthur öyküsünün başka bir anlatımı daha var

Ondördüncü yüzyılın ortalarında İngilizce olarak yazılmış olan Morte Arthure

Konu yine Arthurun kişiliğinde ulusal kahramanlıktı

mağrur savaşçı kral büyük bir kahraman olarak sunuluyordu

Yazar aşk

şövalyelik ya da şövalyeler sarayına hiç ilgi göstermemişti

Öyküde

Sir Gawain

Arthurun baş şövalyesidir ve Lancelot küçük bir role sahiptir

Bu sunuş Fransız destanı Chanson de Roland ve Anglo-Saxon destanı Beowulfa benzemektedir

Uzun yıllar sonra 1485te Sir Thomas Malory

Kral Arthur öyküsünün son biçimi olan Le Morte Darthuru yazdı

Malory

Manmouthlu Geoffreyin İngiliz geleneğini ve Chretien de Troyesin Fransız geleneğini birleştirdi

Malorynin anlatımında

Kral Arthur

Büyük İskender gibi dünyanın en büyük hükümdarlarından biri oluyor

Romada krallık tacı giyene dek İngiltereye geri dönmüyor Malory

Morderdin ihanetini ve Gueneverein sadakatsizliğini Geoffreyden aktarıyor ama bunu Guenevere ve Lancelot arasındaki aşk ilişkisiyle birleştiriyor

Ayrıca

Arthurun baş şövalyelerinin birçok öyküsünü katarak Arthurun sarayının resmini genişletiyor

İngiliz tarihinin bu romantik anlatımında

Yuvarlak Masanın dağılması birçok yaşamı trajediyle yüzleştiriyor ve altın bir çağı noktalıyor

Arthur Kahramanları

Le Morte Arthurda

temel karakterler kahraman aristokratlardır

O toplumda yalnızca soylu doğan biri şövalye olabilirdi

Genç bir oğlan çocuğu olduğunda kadınlara nasıl eşlik edeceğini öğrenir

genç bir şövalye olduğunda gerekli savaş becerilerini öğrenir

böylece onlu yaşların sonunda şövalyelik yolunda olgunlaşırdı

Bir adam şövalye olduğunda

kendini belirli değerlere göre yaşamakla yükümlü kılan bir and içer

Krala

yakınlarına ve arkadaşlarına

sevdiği kadına sadık olması beklenir

Özellikle de kadınların yanında nazik ve kibar olması gerekir

Ayrıca bir savaşta efendisi için çarpışırken

bir yarışma ya da turnuvaya katıldığında

ya da zordaki arkadaşlarına ya da kadınlara yardım ederken

her zaman cesur olması beklenir; öyle bir biçimde yaşamalıdır ki

diğer soylular ona saygı göstersin

Sorun

bu farklı değerleri en az çelişkiyle dengelemekti

Saraylı aşkın

genellikle evlilik dışı aşk olduğunu anlamak gerekir

Chretien ve Malory�nin edebiyatta dile getirdiği toplumda ve gerçek dünyada

soylular arası evlilikler

genç çiftlerin aileleri ya da yöneten kişi tarafından

siyasal

toplumsal ya da ekonomik nedenlerden ötürü düzenlenmiştir

Evlenen kişilerin duyguları göz önüne alınmaz ve boşanma yoktur

Bundan ötürü

evli bir insan için

aşkı

evlilik dışı ilişkide bulmak rastlanmadık bir durum değildir

Başlıca Karakterler

Brutus:

Aeneasın büyük torunu; Troya sürgünlerini Britanyaya götürür ve krallık kurar

Aurelius Ambrosias: Kral Konstantinin oğlu; Uther Pendragon�un ağabeyi; Britanya Kralı; Stonehange yaratıcısı

Uther Pendragon: Kral Konstantinin oğlu; Aurelius Ambrosiasın küçük kardeşi; Britanya Kralı; Igrainein kocası; Arthurun babası

Igraine: Cownwall Dükünün karısı; daha sonra Uther Pendragon�un karısı ve Britanya Kraliçesi; Arthur ve Margaawsein annesi

Arthur: Kral Uther Pendragon ve Kraliçe Igrainein oğlu; Guenevere�in kocası; Mordredin babası; Britanya Kralı; Yuvarlak Masa Şövalyelerinin kurucusu

Ector: Arthurun babalığı

Kay: Ectorun oğlu; Arthurun kardeşliği; Yuvarlak Masa Şövalyesi

Guenevere:

Kral Leodegrancein kızı; Kral Arthurun karısı; Britanya Kraliçesi

Merlin: Büyük büyücü ve kahin; üç Britanya Kralı

Ambrosias Aurelius

Uther Pendragon ve Arthurun danışmanı

Lucius Hiberus: Arthur söyleninde

Arthur yenip yerine geçene kadar Roma İmparatoru

Margawse: Kral Uther Pendragon ve Kraliçe Igrainein kızı; Kral Arthurun kızkardeşi; Kral Orkneyli Lotun karısı; Kral Arthurdan Mordredin

Kral Lottan Gawain

Agravain

Gaheris ve Garethin annesi

[color=Yellow]Mordred: Kral Arthur ve kızkardeşi Kraliçe Margawsein oğlu

Gawain ve Agravainin üvey kardeşi; Yuvarlak Masa Şövalyesi

Gawain: Kral Arthurun yeğeni ve en sevdiği şövalyelerden biri; Kraliçe Margawse ile Kral Orkneyli Lotun oğlu; Agravain

Gaheris ve Garethin kardeşi; Mordredin üvey kardeşi; Yuvarlak Masanın ikinci büyük kralı

Agravain: Kraliçe Margawse ile Kral Lotun oğlu; Gawainin kardeşi; Mordredin üvey kardeşi ve arkadaşı; Yuvarlak Masa Şövalyesi

Gaher Kraliçe Mawgawse ve Kral Lotun oğlu; Gawain ve Agravainin küçük kardeşi; Yuvarlak Masa Şövalyesi

Gareth: Kraliçe Margawse ve Kral Lotun oğlu; Gawain ve Agravainin küçük kardeşi; Yuvarlak Masa Şövalyesi

Lancelot: Benwickli Kral Banın oğlu; Yuvarlak Masanın en büyük şövalyesi; Kral Arthurun en sevdiği iki şövalyeden biri; Kraliçe Gueneverein en sevdiği şövalye ve taraftarı

Bors:

Galli Kral Borsun oğlu; Lancelotun yeğeni; Yuvarlak Masa Şövalyesi

Pellinor: Yuvarlak Masanın büyük şövalyelerinden

Bedivere:Yuvarlak Masa şövalyesi; Kral Arthuru canlı gören son şövalye

10-01-2009	#2
Şengül Şirin	Cevap : Arthur-Kral Arthur'un öyküsü DESTAN KAHRAMANI: KRAL ARTHUR Tarihsel Arka plan Britanyanın efsanevi büyük kahramanı Kral Arthurun öyküleri sekiz yüz yıldan uzun bir süredir yaygındır ama bilim adamları gerçek Arthur hakkında çok az şey öğrenebildiler Çünkü savaşlarını gösteren çağdaş hiçbir kanıt bulunamadı Yakın zamandaki bulgular Arthurun İS 454-470 yılları arasında hüküm sürmüş Riothamus (4) diye adlandırılan 5 yüzyıldaki bir Britanya kralı olduğunu gösteriyor Efsanevi Kral Arthur gibi Riothamus 12000 savaşçıdan oluşan bir orduyla Galyaya yürüyor Büyük bir cesaretle savaşıyor ama Burgundyde Gothlara karşı yeniliyor (Üzülsem mi sevinsem mi?) Gothların önünden çekilirken bugün de hâlâ duran Avallon denilen bir Fransız kasabasından geçiyor Kimi bilimadamları gerçek Arthurun büyük olasılıkla Arturius adlı 500-517 yılları arasında istilacı Saksonlara karşı zafer kazanmış bir süvari generali olduğunu düşünüyorlar Başarıları ne olursa olsun gerçek Arthur hem kendi döneminde hem de sonraki yıllarda öylesine ilgi çekici bir kişilikli Gal folklorunda onun adıyla bütünleşmiş sözlü bir gelenek var Altıncı yüzyılda Jordanes on birinci yüzyılda William adlı birilerinin yazdıkları şimdi bu malzemeye eklenmektedir Arthur; edebiyatta ilk olarak İS 1136da Latince yazılmış Monmouthlu Geoffreynin Historia Regun Britanniae (5) kitabında görülmektedir Geoffrey Britanya tarihi üzerine bir kitaba gereksinim duyulduğunu düşündüğünde Arthur zaten Gal ülkesinin sözlü geleneğinde yaygın bir konuydu İÖ 1200 yılından İS 689 yılına kadar 1900 yılı kapsayan tarih kitabında Geoffrey Arthuru baş kişi yapmayı seçti Geoffreyin topladığı malzemeler için kaynak belirtmesine karşın bilimadamları onun o günkü geleneği izlediğine ve folklor ile kendi düş gücünü kullandığını örtmek için uydurma kaynaklar yarattığına inanıyor (Tabi bu ne kadar doğru tartışılır) Bundan ötürü onun çalışması tarihten önceki edebiyat olarak anlaşılmaktadır Bütün Britanya adaları ve Avrupanın birçok kısmını ele geçirmiş büyük Britanya Kralı Arthurun yaratılmasını Geoffreye borçluyuz Geoffreynin yorumunda Arthur yokluğunda krallığı ele geçiren yeğeniyle savaşması için yurduna çağrılmasaydı Roma�yı da ele geçirebilirdi Geoffrey Arhurun olağandışı doğumunu ve ölümünü; güzel ama vefassız karısı Geueneverei; büyücü Merlini ve şövalyelik kavramını dünyaya tanıtır Geoffrey Arthurun daha çok asker olan yönünü ele almıştır Ama başka yazarların daha derinden ilgilenmeleri için esin kayanağı olabilecek konuları da Merlin Guenevere büyü ve soyluluk kavramını- yeteri kadar kitabında içermiştir Geoffreyin tarihi öylesine iyi yazılmış ki yalnızca kendi döneminde değil sonraki kuşaklarda da ilgi çekmeyi sürdürmüştür 20 yüzyıl yazarları için hâlâ ana kaynaklardır bunlar Şair Robert Wace İS 1155 yılında Geoffreyin tarihini serbest bir biçimde Norman-Fransız diline çevirdi Kitapta Arthurun geçtiği bölümleri çoğalttı yeni kaynaklar kullandı ve çalışmaya daha saraylı bir tat kattı Yuvarlak Masaya ilk kez değinen Wace oldu Wacein şiirini ortaya çıkarmasından sonra Chretien de Troyes Kral Arthurun sarayında geçen beş romans yazdı Fransız olan Chretien Kral Arthurun Britanya ulusal kahramanı ya da istilalar kralı olmasıyla fazla ilgilenmedi Bunun yerine aşık ve şövalyelerin bulunduğu ve Arthurun yönettiği şövalyelik dünyasını dile getirdi Chretion kadının erkeğe üstün olduğu ve aşığın sevgilisinin isteklerine bütünüyle uyduğu saraylı aşk düşüncesini tanıttı Lancelotta Lancelot ve Guenevere arasındaki aşk ilk kez görülüyordu Chretioın öylesine iyi bir öykü yazarıydı ki romansları geniş çevrelerde okundu ve taklitleri yazıldı Kral Arhut son olarak İngiliz dilinde İS 1205 yılında şair Layamonun Wacein şiirlerini orta dönem İngilizcesi denen dönemin başlarında serbest bir biçimde çevirdiği zaman görüldü Layamon Wacein öyküsüne daha çok ayrıntı ekledi ve Arthurun cesaretinin ve serüven aşkının vurgulanmasıyla öyküye belirgin bir İngiliz çeşni kattı Manmouthlu Geoffrey gibi Layamon da bir yurtseverdi bunun için Cheritien�in Arthur öyküsünün romantik yorumunu göz ardı etmeyi yeğledi Kral Arthur öyküsünün başka bir anlatımı daha var Ondördüncü yüzyılın ortalarında İngilizce olarak yazılmış olan Morte Arthure Konu yine Arthurun kişiliğinde ulusal kahramanlıktı mağrur savaşçı kral büyük bir kahraman olarak sunuluyordu Yazar aşk şövalyelik ya da şövalyeler sarayına hiç ilgi göstermemişti Öyküde Sir Gawain Arthurun baş şövalyesidir ve Lancelot küçük bir role sahiptir Bu sunuş Fransız destanı Chanson de Roland ve Anglo-Saxon destanı Beowulfa benzemektedir Uzun yıllar sonra 1485te Sir Thomas Malory Kral Arthur öyküsünün son biçimi olan Le Morte Darthuru yazdı Malory Manmouthlu Geoffreyin İngiliz geleneğini ve Chretien de Troyesin Fransız geleneğini birleştirdi Malorynin anlatımında Kral Arthur Büyük İskender gibi dünyanın en büyük hükümdarlarından biri oluyor Romada krallık tacı giyene dek İngiltereye geri dönmüyor Malory Morderdin ihanetini ve Gueneverein sadakatsizliğini Geoffreyden aktarıyor ama bunu Guenevere ve Lancelot arasındaki aşk ilişkisiyle birleştiriyor Ayrıca Arthurun baş şövalyelerinin birçok öyküsünü katarak Arthurun sarayının resmini genişletiyor İngiliz tarihinin bu romantik anlatımında Yuvarlak Masanın dağılması birçok yaşamı trajediyle yüzleştiriyor ve altın bir çağı noktalıyor Arthur Kahramanları Le Morte Arthurda temel karakterler kahraman aristokratlardır O toplumda yalnızca soylu doğan biri şövalye olabilirdi Genç bir oğlan çocuğu olduğunda kadınlara nasıl eşlik edeceğini öğrenir genç bir şövalye olduğunda gerekli savaş becerilerini öğrenir böylece onlu yaşların sonunda şövalyelik yolunda olgunlaşırdı Bir adam şövalye olduğunda kendini belirli değerlere göre yaşamakla yükümlü kılan bir and içer Krala yakınlarına ve arkadaşlarına sevdiği kadına sadık olması beklenir Özellikle de kadınların yanında nazik ve kibar olması gerekir Ayrıca bir savaşta efendisi için çarpışırken bir yarışma ya da turnuvaya katıldığında ya da zordaki arkadaşlarına ya da kadınlara yardım ederken her zaman cesur olması beklenir; öyle bir biçimde yaşamalıdır ki diğer soylular ona saygı göstersin Sorun bu farklı değerleri en az çelişkiyle dengelemekti Saraylı aşkın genellikle evlilik dışı aşk olduğunu anlamak gerekir Chretien ve Malory�nin edebiyatta dile getirdiği toplumda ve gerçek dünyada soylular arası evlilikler genç çiftlerin aileleri ya da yöneten kişi tarafından siyasal toplumsal ya da ekonomik nedenlerden ötürü düzenlenmiştir Evlenen kişilerin duyguları göz önüne alınmaz ve boşanma yoktur Bundan ötürü evli bir insan için aşkı evlilik dışı ilişkide bulmak rastlanmadık bir durum değildir Başlıca Karakterler Brutus: Aeneasın büyük torunu; Troya sürgünlerini Britanyaya götürür ve krallık kurar Aurelius Ambrosias: Kral Konstantinin oğlu; Uther Pendragon�un ağabeyi; Britanya Kralı; Stonehange yaratıcısı Uther Pendragon: Kral Konstantinin oğlu; Aurelius Ambrosiasın küçük kardeşi; Britanya Kralı; Igrainein kocası; Arthurun babası Igraine: Cownwall Dükünün karısı; daha sonra Uther Pendragon�un karısı ve Britanya Kraliçesi; Arthur ve Margaawsein annesi Arthur: Kral Uther Pendragon ve Kraliçe Igrainein oğlu; Guenevere�in kocası; Mordredin babası; Britanya Kralı; Yuvarlak Masa Şövalyelerinin kurucusu Ector: Arthurun babalığı Kay: Ectorun oğlu; Arthurun kardeşliği; Yuvarlak Masa Şövalyesi Guenevere: Kral Leodegrancein kızı; Kral Arthurun karısı; Britanya Kraliçesi Merlin: Büyük büyücü ve kahin; üç Britanya Kralı Ambrosias Aurelius Uther Pendragon ve Arthurun danışmanı Lucius Hiberus: Arthur söyleninde Arthur yenip yerine geçene kadar Roma İmparatoru Margawse: Kral Uther Pendragon ve Kraliçe Igrainein kızı; Kral Arthurun kızkardeşi; Kral Orkneyli Lotun karısı; Kral Arthurdan Mordredin Kral Lottan Gawain Agravain Gaheris ve Garethin annesi [color=Yellow]Mordred: Kral Arthur ve kızkardeşi Kraliçe Margawsein oğlu Gawain ve Agravainin üvey kardeşi; Yuvarlak Masa Şövalyesi Gawain: Kral Arthurun yeğeni ve en sevdiği şövalyelerden biri; Kraliçe Margawse ile Kral Orkneyli Lotun oğlu; Agravain Gaheris ve Garethin kardeşi; Mordredin üvey kardeşi; Yuvarlak Masanın ikinci büyük kralı Agravain: Kraliçe Margawse ile Kral Lotun oğlu; Gawainin kardeşi; Mordredin üvey kardeşi ve arkadaşı; Yuvarlak Masa Şövalyesi Gaher Kraliçe Mawgawse ve Kral Lotun oğlu; Gawain ve Agravainin küçük kardeşi; Yuvarlak Masa Şövalyesi Gareth: Kraliçe Margawse ve Kral Lotun oğlu; Gawain ve Agravainin küçük kardeşi; Yuvarlak Masa Şövalyesi Lancelot: Benwickli Kral Banın oğlu; Yuvarlak Masanın en büyük şövalyesi; Kral Arthurun en sevdiği iki şövalyeden biri; Kraliçe Gueneverein en sevdiği şövalye ve taraftarı Bors: Galli Kral Borsun oğlu; Lancelotun yeğeni; Yuvarlak Masa Şövalyesi Pellinor: Yuvarlak Masanın büyük şövalyelerinden Bedivere:Yuvarlak Masa şövalyesi; Kral Arthuru canlı gören son şövalye __________________ Arkadaşlar, efendiler ve ey millet, iyi biliniz ki, Türkiye Cumhuriyeti şeyhler, dervişler, müritler, meczuplar memleketi olamaz En doğru, en hakiki tarikat, medeniyet tarikatıdır