07-06-2009
|
#2
|
Şengül Şirin
|
Genç Osman-16. Osmanlı Padişahı
Genç Osman-16 Osmanlı Padişahı
Genç Osman (16041622) 16 Osmanlı padişahıdır 14 Padişah i Ahmed'in oğlu, 15 Padişah i Mustafa'nın yeğeni olan Osman İstanbul'da doğdu Çocukluğu sarayda kapalı, çevresiyle ilişkisi kesilmiş olarak geçti Babasının 1617'de ölümü üzerine tahta çıkan amcası i Mustafa'nın akli dengesinin yerinde olmadığı görülünce ileri gelen devlet adamları 1618'de onun yerine Osman'ı padişah yaptılar Tahta çıktığında henüz 14 yaşında olduğu için "Genç Osman" olarak anılır
Genç Osman önceleri çevresindeki saray adamlarının etkisindeyken kısa sürede devlet yönetimine ağırlığını koydu Gücünü kanıtlamak için bir sefere çıkmak ve başarı kazanmak istiyordu Bu arada Sadrazam Halil Paşa İran seferinden önemli kazançlar sağlamış ve Eylül 1618'de Nasuh Paşa Antlaşması'm imzalayarak doğu sınırını güvence altına almıştı Avrupa'da ise Lehistan'la (Polonya) Kırım Hanlığı arasındaki karşılıklı saldırılar sürüp gidiyordu Lehistan'la işbirliği yaptığı için görevinden alınan Boğdan voyvodasının Lehistan ordusunun desteğiyle ayaklanması üzerine Osmanlı Devleti olaya doğrudan karışmak
zorunda kaldı Ayaklanmayı bastırmakla görevlendirilen Özi Beylerbeyi İskender Paşa Ekim 1620'de Lehistan ordusunu bozguna uğratınca Genç Osman beklediği fırsatın doğduğuna inandı Devlet adamlarının böyle bir seferin uygun olmayacağı yolundaki sözlerini dinlemeyerek Nisan 1621'de Lehistan seferine çıktı Bazı küçük başarılardan sonra Hotin Kalesi'ni kuşatan Osmanlı ordusu düzenlediği altı saldırıdan da sonuç alamayınca geri çekilmek zorunda kaldı Sonunda bazı sınır düzenlemeleri karşılığında barış yapıldı ve Genç Osman kalıcı bir zafer kazanamamış olarak geri döndü
Başarısızlığını Yeniçeri Ocağı'nın başıbozukluğuna ve devlet adamlarının yetersizliğine bağlayan Genç Osman köklü önlemler almaya girişti Gizli fermanlar göndererek Anadolu, Suriye ve Mısır'dan yeni bir ordu için asker toplanmasını istedi Bu arada hazineyi dolu tutmak için devlet görevlilerinin ve yeniçerilerin aylıklarında kısıntı yaptı, buna karşı çıkanlara sert cezalar uyguladı Bunların da yeterli olmadığını görünce Yeniçeri Ocağı' nı ortadan kaldırmaya karar verdi Bütün bu gelişmelerle ilgili olarak çeşitli söylentilerin yayılması, yeniçeriler ve başta ulema sınıfı olmak üzere devlet görevlileri arasında tedirginlik yarattı Bu arada Genç Osman'ın hacca gitmeye karar verdiğini açıklaması da Anadolu'ya geçip yeni ordunun başında geri döneceği ve yeniçerilere kesin darbeyi indireceği biçiminde yorumlandı Harekete geçen yeniçeriler padişahı bu karardan vazgeçmeye çağırdılar
Olayların büyümesi üzerine Genç Osman hacca gitmekten vazgeçtiğini açıkladıysa da bu ayaklanmacıları yatıştırmaya yetmedi Bu kez I Mustafa'nın yeniden padişah
olmasını isteyen yeniçeriler kendi adamları olan Davud Paşa'yı da sadrazam ilan ettiler Davud Paşa'nın buyruğuyla Topkapı Sarayı'ndan alınıp Yedikule'ye götürülen Genç Osman burada boğularak öldürüldü
Osmanlı tarihinde Yeniçeri Ocağı'nı kaldırmaya girişen ilk padişah olan Genç Osman deneyimsizliği ve çevresinde kendisini destekleyen yeterli devlet adamlarının bulunmaması yüzünden başarılı olamamış ve bunu yaşamıyla ödemiştir Farisi adıyla şiirler de yazan Genç Osman'ın bir de Divan\ vardır
__________________
Arkadaşlar, efendiler ve ey millet, iyi biliniz ki, Türkiye Cumhuriyeti şeyhler, dervişler, müritler, meczuplar memleketi olamaz En doğru, en hakiki tarikat, medeniyet tarikatıdır
|
|
|
|