Cumhuriyetten İmparatorluğa

Cumhuriyetten İmparatorluğa İÖ 3 yüzyılın sonlanna doğru, Yunan uygarlığı Roma'da yayılmaya başladı Romalılar bu uygarlığa büyük bir saygı ve hayranlık duyuyordu Bu nedenle, Makedonya Kralı V Philippos (İÖ 238-179) Yunan kentlerini ve Anadolu'yu tehdit edip de, bu kentler Roma' dan yardım isteyince, bu isteğe olumlu yanıt veren Romalılar, Makedonyalılarda dört yıl çarpıştılar Sonuçta Doğu Akdeniz Roma'mn denetimine girdi; İÖ 146'da Makedonya ve Yunanistan da birer Roma eyaleti oldu Böylece tüm Akdeniz Roma'nın egemenliği altına girdi


Bu zaferler sonucu Roma güçlendi ve zenginleşti Mal ve köle ticareti gelişti Senatörler ve öbür yöneticiler çabuk zengin olmanın yollannı ararken, bazı eyalet yöneticilerinin de vergi toplarken zora başvurmalan halkın tepkisini çekiyordu Kişisel hırslar ve açgözlülük, cumhuriyetin ilk yıllanndaki yurtseverliğin ve özverinin yerine geçmişti
İÖ 2 yüzyılın sonlanna doğru yönetici sınıfın davranışlannı eleştiren Tiberius ve Gaius Gracchus adlannda iki kardeş, halkın daha fazla hak sahibi olması için mücadele etmeye başladılar İÖ 133'te soylulann el koyduğu kamu topraklannı yoksul halka

dağıtmak için bir yasa tasansı hazırladılar Romalılar'ı uyandırmak için canlan pahasına mücadele eden bu kardeşlerin ikisi de acımasızca öldürüldü Ama çabaları boşuna olmamış, Romalılar'da, haksızlıklann ortadan kalkması için siyasal bir reform gerektiği inancı yerleşmişti
Bu sıralarda Roma ordusunda köklü bir değişiklik oldu Ücretli askerler yurttaş askerlerin yerini almaya başladı Yurttaş askerler tümüyle ülkelerine bağlı oldukları halde, yeni profesyonel askerler, komutanları her kim ise ona bağlanıyordu Bu durum Roma'mn siyasal yaşamını büyük ölçüde etkiledi O tarihten sonra, başarılı generaller ordularının desteğiyle üstün bir güç ve yetki sahibi olmaya başladı


Gaius Marius'un askerlerin desteğiyle nasıl yükseldiği buna örnektir Doğuştan pleb olan Marius, kendine sadık ordusunun desteğiyle konsül olmuştu İlk kez İÖ 105'te Kuzey Afrika'da Numidya'nın kralı olan Iugurtha'yı yenerek ünlenen Marius, daha sonra İtalya' nın kuzeyini tehdit eden Germen kabilelerini de üst üste iki kez yenmeyi başarmıştı Bundan sonra patricilerin generali Sulla ile güçlerini birleştirerek, Roma ile savaşan komşu halklan yenilgiye uğrattı Sulla, Yunanistan'ı ve doğuyu tehdit eden Mithridates'le savaşmak için Roma'dan ayrıldı


"Mithras" Güneş tanrısının adıydı Mithridates ise "Güneş tanrısının soyundan" anlamına geliyordu Karadeniz'in doğusunda bir krallık olan Pontos tahtına geçen VI Mithri-dates, kanlı bir egemenlik kurarak dünyaya korku salmış, annesini hapse attırdıktan başka, kardeşini de öldürtmüştü Üç ayrı zamanda Roma'ya savaş açan Mithridates, sonunda Romalı general Pompeius'a yenildi {bak POMPEIUS) Sulla doğuda Mithridates'le savaşırken, Marius Roma'da yönetime el koydu Sulla seferden döndüğünde Marius ölmüştü, ama Sulla öcünü Marius'un yandaşlarından ve halktan aldı Sonsuz yetkilerle İÖ 82'de kendini diktatör seçtirdi
Sulla'dan sonra Roma'da yasadışı olaylar ve siyasetçilerin entrikaları hız kazandı İÖ 73'te Spartaküs adında bir gladyatör kölelerden oluşturduğu ordusuyla Roma'ya başkaldırdı (bak GLADYATÖR; SPARTAKÜS) Çok sayıda Roma lejyonunu yenilgiye uğrattıktan sonra İÖ 71'de yenildi ve öldürüldü


İÖ 1 yüzyılın ortalan Jül Sezar ile Pompei-us arasındaki rekabetle geçti Her ikisi de yetenekli ve değerli önderlerdi Bir süre, zengin bir soylu olan Marcus Crassus'u da aralanna alarak triumvirlik denen üçlü yönetim denemesinde bulundular (Sonraki üçlü yönetimlerden ayırmak için, Sezar'm da içinde bulunduğu üçlü, Birinci Triumvirlik olarak adlandınlır) Crassus, İÖ 53'te öldükten sonra Pompeius, Sezar'm Galya'daki askeri başa-rılannı eskisinden daha fazla kıskanmaya başladı (bak GALYA; JÜL SEZAR) Sezar'm geri çağnlması için hükümeti etkiledi Sezar, bu buyruğa uyarak geri dönecek olursa, ordusunu terk etmek zorunda kalacağının bilincindeydi Bu yüzden İÖ 49'da ordusunun başında yola çıktı Kendi bölgesi olan Gallia Cisalpina ile geri kalan İtalyan topraklan arasında sınır oluşturan Rubicon Irmağı'nı geçtikten sonra, dönüşü olmayan bir noktaya geldi Roma'da güçlü bir destek sağlayamayacağını anlayan Pompeius Yunanistan'a kaçtı

Gücünü kanıtlamak için savaşmayı sürdüren Sezar İÖ 45'te Roma'ya döndü ve ömür boyu başkanlığa seçildi Ne var ki, bazı senatörler Roma'mn özgürlüğü açısından Sezar'm planlannı sakıncalı buluyordu Sezar çok geçmeden, bir senato toplantısından sonra hançerlenerek öldürüldü (İÖ 44)

Bundan sonra iktidar Marcus Antonius'a geçti (bak ANTONİUS, MARCUS) Ne var ki, Sezar'm evlat edinmiş olduğu genç Octavius Roma'ya dönünce, aralarında çatışma çıktı Octavius senato tarafından konsüllüğe getirildi Gaius Julius Caesar Octavianus adıyla, Sezar' in evlat edindiği oğlu olarak tanındı Bir süre sonra Octavianus ve Antonius uzlaşmaya vararak, Sezar'ın süvari komutanı Marcus Le-pidus'un da katılmasıyla İkinci Triumvirlik'i kurdular Sezar'a komplo kurarak öldüren Brutus ve Gaius Longinus

Cassius'a karşı savaş açarak, onları İÖ 42'de Makedonya'da yendiler Bundan sonra doğuya giden Antonius, orada karşılaştığı Mısır Kraliçesi Kleopat-ra'ya âşık oldu ve arkasından Mısır'a gitti (bak KLEOPATRA) Octavianus'la yeniden arası açıldı İÖ 31'de Yunanistan'ın batı kıyılarındaki Aktium Savaşı'nda Octavianus, Antonius'un donanmasını dağıttı ve Roma' nın rakipsiz önderi olarak yönetimi ele geçirdi

__________________