Coğrafi Konum

Coğrafi Konum

Yeryüzündeki herhangi bir alanın bulunduğu yere, o alanın coğrafi konumu denir Coğrafi konum, matematik konum ve özel konum olarak iki şekilde ifade edilirMatematik KonumDünya üzerinde bir nokta veya alanın yerinin belirlenmesi için, o noktanın Ekvator'a ve başlangıç meridyenine olan uzaklığının bilinmesi gerekir Bunun için enlem ve boylam kavramlarından yararlanılır Örnek : Türkiye 36° - 42° Kuzey enlemleri, 26° - 45° Doğu boylamları arasında yer alırÖzel KonumDünya üzerindeki bir yerin çevresine, denizlere, yer şekillerine, anayollara, geçitlere ve komşularına göre konumudurÖzel Konum;İklim koşullarını,Doğal bitki örtüsünü,Tarımsal etkinlikleri,Nüfus ve yerleşme biçimini,Ekonomik etkinlikleri,Ulaşım olanaklarını,Siyasal ve kültürel yapıyı etkilerEnlem

Dünya üzerindeki herhangi bir noktanın başlangıç paraleli olan Ekvator'a uzaklığının açısal değeridirQ açısı, D noktasının Ekvator'a olan uzaklığının açı cinsinden değeridir ve D noktasının enlem derecesini verirÖrnek :Q açısının değeri 45 ise, D noktasının enlem derecesi 45° dirEnlemin Etkileri Bir yerin enlemi,Güneş'in ufukta ulaşabileceği yükseklikGüneş ışınlarının yere değme açısı,Gölge boylarının yıl içindeki değişimi,Gece - gündüz sürelerindeki değişim,İklim koşulları, hakkında bilgi verirİklim koşullarına bağlı olarak,Bitki örtüsü,Tarım ürünleri ve hayvan ürünleri,Akarsu rejimleri, Deniz sularının özelliği,Nüfus ve yerleşme özelliğiTarımın ve ormanların üst yükseklik sınırı,Kalıcı karların başlama yüksekliği hakkında bilgi edinilebilir

Boylam

Dünya üzerindeki herhangi bir noktanın başlangıç meridyenine olan uzaklığının açısal değeridirQ açısı, D noktasının başlangıç meridyenine olan uzaklığının açı cinsinden değeridir ve D noktasının boylam derecesini verir Örnek : D noktasına ait Q açısının değeri 30 derece ise, D noktasının boylam derecesi 30° dirBoylamın EtkileriBir yerin boylamı ;Yerel saatler,Saat dilimleri,Aynı enlem üzerindeki noktalarda Güneşin doğuş ve batış saatleri hakkında bilgi verirYerel Saat : Bir noktada Güneş'in gökyüzündeki konumuna göre belirlenen saate yerel saat denir Aynı boylam üzerindeki noktalarda yerel saat aynıdır Herhangi bir meridyenin Güneşin tam karşısına geldiği an, meridyen üzerindeki tüm noktalarda yerel saat 1200'dirGüneş, doğudaki bir noktada batıdaki yerlere göre daha önce doğar ve daha önce batar; bu nedenle yerel saat doğudaki yerlerde daha ileridir

Yerel Saat Hesaplamalarında İzlenecek Yol

• Meridyen farkı hesaplanır
• Meridyenler başlangıç boylamına göre aynı yönde ise çıkarma, farklı yönde ise toplama işlemi yapılarak meridyen farkı bulunur
• Zaman farkı hesaplanır
• Birbirini izleyen iki meridyen arasındaki zaman farkı 4 dakikadır Meridyen farkı ile 4 dakika çarpılarak zaman farkı bulunur
• Zaman farkı soruda verilen yerel saate eklenir veya çıkartılır
• Doğuda olan bir yerin yerel saati ileridir Bu nedenle soruda verilen yerin yerel saati ileri ise zaman farkı çıkarılır, yerel saati geri ise zaman farkı eklenir

Örnek : 20 Doğu meridyeni üzerindeki A noktasında yerel saat 2100 iken, B noktasının yerel saati kaçtır? Çözüm : Meridyenler başlangıç boylamına göre aynı yönde oldukları için çıkarma işlemi yapılırMeridyen farkı = 40 - 20 = 20 meridyenZaman farkı = 4 * 20 = 80 dakika ise 80 / 60 = 1 saat 20 dakikaB noktası A noktasına göre daha doğuda olduğu için yerel saati ileridirB'nin yerel saati = 2100 + 0120 = 2220 dir

Güneş'in Doğuş veya Batış Saatinin Bulunması

Bir noktada Güneş'in doğuş veya batış saati verildiğinde, aynı paralel üzerinde bulunan başka bir noktada Güneş'in doğuş veya batış saatini bulmak için,

• Aradaki zaman farkı bulunur
• Güneş doğudaki yerlerde daha erken doğup battığı için, Güneş'in doğuş ve batış saatinin sorulduğu nokta doğuda ise zaman farkı verilen saatten çıkarılır Sorulan nokta batıda ise zaman farkı verilen saate eklenir

UYARI : Meridyenler, Greenwich'e (0°) göre farklı yönde ise, meridyen farkını bulmak için toplama işlemi yapılırUYARI : 21 Mart ve 23 Eylül tarihlerinde (ekinokslarda) bir yerdeki Güneş'in doğuş veya batış saati verilirse, bir başka yerdeki Güneş'in doğuş veya batış saati bulunabilir Çünkü bu tarihlerde gece - gündüz süreleri eşit olduğu için Güneş doğduktan 12 saat sonra batar ve battıktan 12 saat sonra doğarSaat DilimleriDünya 15 derecelik aralıklarla 24 saat dilimine ayrılmıştır Her saat diliminin ortasından geçen meridyen o saat dilimini kullanan ülkelerin ortak saat ayar meridyenidir Türkiye 2 Ve 3 Saat dilimlerinde yer alırUYARI : Bir ülkede birden çok saat dilimi kullanılması için, ülkenin doğu - batı doğrultusunda en az 2 saat dilimini kapsayacak kadar geniş olması gerekir