İktisat Ders Notları

**yesimciwciw** · 05-20-2009

İKTİSAT, bireyler ve toplumların sınırlı kaynaklarını sınırsız ihtiyaçlarını karşılamak için nasıl dağıttıklarının incelenmesidir

Ülkeler arasındaki farklı ekonomik yapı ve kurumların organizasyonu ile çeşitli çıkar grupları arasındaki ilişkileri inceleyen iktisat bölümüne İKTİSADİ SİSTEMLER adı verilir

İktisatçının belli bir ekonomik sorunla ilgili bütün gerçekleri araştırıp toplama işlemine BETİMLEYİCİ İKTİSAT denir

İktisadın temel özellikleri: Malların üretimi,tüketimi ve dağıtımıyla ilgili olması Sosyal bir bilim olması Analitik olması İnsan davranışlarının sadece iktisadi yönünü seçip incelemesi

Arz yasası, malın fiyatı ile arz edilen miktar değişkenleri arasındaki ilişkiyi gösterir

Tüketicinin geliri arttığında talebi artan mallara NORMAL MAL denir

Gelir arttıkça talebi düşen, gelir azaldıkça talebi artan mala DÜŞÜK MAL denir

Tüketim mallarının üretiminde kullanılan mallara sermaye malları (yarı mamül mallar, hammaddeler, üretici malları) denir

Fiyat değişiminin yarattığı gelir ve ikame etkileri "talep eğrisinin neden negatif eğime sahip olduğunu " açıklamak için birlikte kullanılır

Genelden özele doğru yapılan bir araştırmada izlenen yaklaşıma TÜMDENGELİM adı verilir

Cateris Paribus varsayımı "diğer koşulların sabit olduğu"'nu ifade eder

Normal malın talebinin GELİR esnekliği POZİTİF tir Düşük malın talebinin GELİR esnekliği NEGATİF tir Birbiriyle ilişkisiz mallar arasında ÇAPRAZ talep esnekliği sıfırdır İkame mallar arasındaki çapraz talep esnekliği pozitiftir Tamamlayıcı mallar arasındaki çapraz talep esnekliği negatiftir

Esnekliği sonsuz olan talep eğrisi, y eksenine paralel olan bir doğrudur

Piyasa döneminde (çok kısa dönem) üretim miktarı sabittir

Uzun dönemde tüm girdilerin miktarı ve üretim kapasitesi değiştirilebilir

Toplam sabit maliyetin üretim miktarına oranına ortalama sabit maliyet denir AFC=TFC/q

Tam rekabet piyasasındaki bir firmanın ortalama geliri sabittir ve fiyata eşittir AR=P

Tekel piyasasındaki bir firmanın marjinal geliri sıfır olduğunda, tekelcinin sahip olduğu talep eğrisinin esnekliği 1'e eşittir

Talebi esnek olan bir maldan elde edilen toplam gelirin arttırabilmesi için malın fiyatının düşürülmesi gerekir

İmalat faaliyeti sonucunda yaratılan faydaya Şekil faydası denir

Üretimde kullanılan, ancak bu kullanım karşılığı hiçbir parasal ödeme yapılmayan kaynakların değerine ÖRTÜK MALİYET denir

Bir malın üretilen her birimi için sabit bir vergi alınması firmanın sabit maliyetlerini etkilemez

Tekelci, marjinal maliyetin marjinal gelire eşit olduğu çıktı düzeyinde karını maksimize eder MC=MR

Oligopolcü firmaların karlarını bir grup halinde maksimize etmeleri durumunda ortaya çıkan oligopol türüne TAM OLİGOPOL denir

İşgücünün marjinal ürün geliri= Marjinal gelir x Marjinal fizik ürün MRP=MPP X MR

Bir bankaya yatırılan mevduat miktarı 8 milyar TL ve karşılık oranı 0,25 ise yaratılan kaydi para miktarı 8 x 1/0,25=32 milyardır

Çok sayıda üreticinin farklılaştırılmış ürün ürettiği piyasaya FARKLILAŞTIRILMIŞ OLİGOPOL adı verilir

Bir ekonomide GSMH 1000 TL, para arzı 500 TL ise gelir devir hızı 2 dir V=Y/M=1000/500=2

Paralel para sisteminde altın ve gümüş para olarak kullanılmıştır

Spekülatif para talebi faiz oranına bağlı olarak değişir

John Maynard Keynes'e göre artan para talebinin fiyatları yükseltmesi için paranın harcanması gerekir

Merkez bankasının görevleri: Banknot ihraç etmek Reeskont işlemleri yapmak Devletin hazinedarlığını yapmak Bankalar arası işlemler yapmak Ticaret bankalarının para ihtiyatlarını muhafaza etmek Mali-ekonomik konularda devlete danışmanlık yapmak

Merkez bankaları; altın külçe miktarı, ülkedeki döviz miktarı, devlet hazinesine verilen kısa vadeli avanslar karşılığında banknot emisyonunu değiştirmez

Kaydi parayı TİCARİ BANKACILIK SİSTEMİ yaratır

İhtiyat amacıyla elde tutulmak istenen paranın miktarı gelir düzeyine bağlıdır

Wicksell ve Aftalion, miktar teorisini gelir ve bu gelirin harcanması açısından açıklayan iktisatçılardır

Çeşitli ülkelerin milli gelirleri karşılaştırılırken dikkate alınanlar: Nüfus farkları Fiyat düzeyleri farkı Üretim maliyetlerindeki farklar Üretilen mal ve hizmet farklılıkları Tabiat şartlarının farklılığı Piyasaya giren üretici miktarındaki farklar

Ekonominin genişlemesi, yatırımların tasarruftan fazla olmasının bir sonucudur Yatırım > tasarruf

Topraklar arasındaki nitelik farklarından ya da pazara uzaklık farkından doğan ranta fark bedeli veya DİFERANSİYEL FARK denir

Paranın değerinin düşmesi: istihdamın artmasına, borç verenlerin zarara uğramasına, sabit gelirlilerin satın alma gücünün düşmesine, üreticilerin aşırı kar elde etmelerine neden olur Üretimin azalmasına neden olmaz

Çeşitli ülkelerin milli gelirleri karşılaştırılırken dikkate alınanlar: Nüfus farklılıkları, Fiyat düzeyleri farkı, Üretim maliyetlerindeki farklar, Üretilen mal ve hizmet farklılıkları

Bir ekonomide talebin azalıp, yatırımların durması sonucu ortaya çıkan işsizlik türüne konjonktürel işsizlik denir

Sermaye stokuna yapılan net ilavelere NET YATIRIM denir

Milli gelirin üretim faktörleri sahiplerinin üretimden aldıkları paylara göre dağılımına FONKSİYONEL DAĞILIM denir

Gelir dağılımında eşitsizliğin nedenleri: Yetenek farklılıkları, Eğitim ve öğrenim farklılıkları, Mülkiyet ve miras hakkı, Çalışkanlıkta farklılık, Telafi edici ücret farklılıkları, Risk üstlenme, Piyasa üzerinde güç sahibi olma

Cari ücret düzeyinde çalışmak istemeyenlerin oluşturduğu işsizlik türü GÖNÜLLÜ işsizliktir

Tüketim harcamalarını belirleyen en önemli unsur gelir düzeyidir

Ekonomik büyümede rol oynayan arz etmenleri: İşgücünün kalitesi ve miktarı, Teknolojik gelişme, Sermaye stoku, Doğal kaynaklar

Yatırımın marjinal etkenliği eğrisi, faiz oranı ile yatırım miktarı arasındaki ilişkiyi gösterir

Marjinal tasarruf eğilimi=1-marjinal tüketim eğilimi MPS=1-MPC

Marjinal tüketim eğilimi 0,8 olan bir ekonomide vergi çarpanı -4 tür -(k-1)=-(1/(1-0,8) -1)=-(1/0,2 - 1)=-4

Bir ekonomide marjinal tüketim eğilimi 0,7 ise çarpan katsayısı 3,3'tür Çarpan = 1/(1-MPC)=1/(1-0,7)=3,3

Devletin ekonomik hayata müdahale etmediği bir ekonomi modelinde, genel denge; toplam arz=toplam talep eşitliğinde kurulur SMH=SMG veya Bireylerin yatırım talebi= toplam tasarruf I=S

Talebi esnek olan bir maldan elde edilen toplam gelirin artırılabilmesi için malın fiyatının düşürülmesi gerekir

İşlem amaçlı para talebi, gelir düzeyi ile doğru yönlü olarak değişir

05-20-2009	#1
yesimciwciw	İktisat Ders Notları İKTİSAT, bireyler ve toplumların sınırlı kaynaklarını sınırsız ihtiyaçlarını karşılamak için nasıl dağıttıklarının incelenmesidir Ülkeler arasındaki farklı ekonomik yapı ve kurumların organizasyonu ile çeşitli çıkar grupları arasındaki ilişkileri inceleyen iktisat bölümüne İKTİSADİ SİSTEMLER adı verilir İktisatçının belli bir ekonomik sorunla ilgili bütün gerçekleri araştırıp toplama işlemine BETİMLEYİCİ İKTİSAT denir İktisadın temel özellikleri: Malların üretimi,tüketimi ve dağıtımıyla ilgili olması Sosyal bir bilim olması Analitik olması İnsan davranışlarının sadece iktisadi yönünü seçip incelemesi Arz yasası, malın fiyatı ile arz edilen miktar değişkenleri arasındaki ilişkiyi gösterir Tüketicinin geliri arttığında talebi artan mallara NORMAL MAL denir Gelir arttıkça talebi düşen, gelir azaldıkça talebi artan mala DÜŞÜK MAL denir Tüketim mallarının üretiminde kullanılan mallara sermaye malları (yarı mamül mallar, hammaddeler, üretici malları) denir Fiyat değişiminin yarattığı gelir ve ikame etkileri "talep eğrisinin neden negatif eğime sahip olduğunu " açıklamak için birlikte kullanılır Genelden özele doğru yapılan bir araştırmada izlenen yaklaşıma TÜMDENGELİM adı verilir Cateris Paribus varsayımı "diğer koşulların sabit olduğu"'nu ifade eder Normal malın talebinin GELİR esnekliği POZİTİF tir Düşük malın talebinin GELİR esnekliği NEGATİF tir Birbiriyle ilişkisiz mallar arasında ÇAPRAZ talep esnekliği sıfırdır İkame mallar arasındaki çapraz talep esnekliği pozitiftir Tamamlayıcı mallar arasındaki çapraz talep esnekliği negatiftir Esnekliği sonsuz olan talep eğrisi, y eksenine paralel olan bir doğrudur Piyasa döneminde (çok kısa dönem) üretim miktarı sabittir Uzun dönemde tüm girdilerin miktarı ve üretim kapasitesi değiştirilebilir Toplam sabit maliyetin üretim miktarına oranına ortalama sabit maliyet denir AFC=TFC/q Tam rekabet piyasasındaki bir firmanın ortalama geliri sabittir ve fiyata eşittir AR=P Tekel piyasasındaki bir firmanın marjinal geliri sıfır olduğunda, tekelcinin sahip olduğu talep eğrisinin esnekliği 1'e eşittir Talebi esnek olan bir maldan elde edilen toplam gelirin arttırabilmesi için malın fiyatının düşürülmesi gerekir İmalat faaliyeti sonucunda yaratılan faydaya Şekil faydası denir Üretimde kullanılan, ancak bu kullanım karşılığı hiçbir parasal ödeme yapılmayan kaynakların değerine ÖRTÜK MALİYET denir Bir malın üretilen her birimi için sabit bir vergi alınması firmanın sabit maliyetlerini etkilemez Tekelci, marjinal maliyetin marjinal gelire eşit olduğu çıktı düzeyinde karını maksimize eder MC=MR Oligopolcü firmaların karlarını bir grup halinde maksimize etmeleri durumunda ortaya çıkan oligopol türüne TAM OLİGOPOL denir İşgücünün marjinal ürün geliri= Marjinal gelir x Marjinal fizik ürün MRP=MPP X MR Bir bankaya yatırılan mevduat miktarı 8 milyar TL ve karşılık oranı 0,25 ise yaratılan kaydi para miktarı 8 x 1/0,25=32 milyardır Çok sayıda üreticinin farklılaştırılmış ürün ürettiği piyasaya FARKLILAŞTIRILMIŞ OLİGOPOL adı verilir Bir ekonomide GSMH 1000 TL, para arzı 500 TL ise gelir devir hızı 2 dir V=Y/M=1000/500=2 Paralel para sisteminde altın ve gümüş para olarak kullanılmıştır Spekülatif para talebi faiz oranına bağlı olarak değişir John Maynard Keynes'e göre artan para talebinin fiyatları yükseltmesi için paranın harcanması gerekir Merkez bankasının görevleri: Banknot ihraç etmek Reeskont işlemleri yapmak Devletin hazinedarlığını yapmak Bankalar arası işlemler yapmak Ticaret bankalarının para ihtiyatlarını muhafaza etmek Mali-ekonomik konularda devlete danışmanlık yapmak Merkez bankaları; altın külçe miktarı, ülkedeki döviz miktarı, devlet hazinesine verilen kısa vadeli avanslar karşılığında banknot emisyonunu değiştirmez Kaydi parayı TİCARİ BANKACILIK SİSTEMİ yaratır İhtiyat amacıyla elde tutulmak istenen paranın miktarı gelir düzeyine bağlıdır Wicksell ve Aftalion, miktar teorisini gelir ve bu gelirin harcanması açısından açıklayan iktisatçılardır Çeşitli ülkelerin milli gelirleri karşılaştırılırken dikkate alınanlar: Nüfus farkları Fiyat düzeyleri farkı Üretim maliyetlerindeki farklar Üretilen mal ve hizmet farklılıkları Tabiat şartlarının farklılığı Piyasaya giren üretici miktarındaki farklar Ekonominin genişlemesi, yatırımların tasarruftan fazla olmasının bir sonucudur Yatırım > tasarruf Topraklar arasındaki nitelik farklarından ya da pazara uzaklık farkından doğan ranta fark bedeli veya DİFERANSİYEL FARK denir Paranın değerinin düşmesi: istihdamın artmasına, borç verenlerin zarara uğramasına, sabit gelirlilerin satın alma gücünün düşmesine, üreticilerin aşırı kar elde etmelerine neden olur Üretimin azalmasına neden olmaz Çeşitli ülkelerin milli gelirleri karşılaştırılırken dikkate alınanlar: Nüfus farklılıkları, Fiyat düzeyleri farkı, Üretim maliyetlerindeki farklar, Üretilen mal ve hizmet farklılıkları Bir ekonomide talebin azalıp, yatırımların durması sonucu ortaya çıkan işsizlik türüne konjonktürel işsizlik denir Sermaye stokuna yapılan net ilavelere NET YATIRIM denir Milli gelirin üretim faktörleri sahiplerinin üretimden aldıkları paylara göre dağılımına FONKSİYONEL DAĞILIM denir Gelir dağılımında eşitsizliğin nedenleri: Yetenek farklılıkları, Eğitim ve öğrenim farklılıkları, Mülkiyet ve miras hakkı, Çalışkanlıkta farklılık, Telafi edici ücret farklılıkları, Risk üstlenme, Piyasa üzerinde güç sahibi olma Cari ücret düzeyinde çalışmak istemeyenlerin oluşturduğu işsizlik türü GÖNÜLLÜ işsizliktir Tüketim harcamalarını belirleyen en önemli unsur gelir düzeyidir Ekonomik büyümede rol oynayan arz etmenleri: İşgücünün kalitesi ve miktarı, Teknolojik gelişme, Sermaye stoku, Doğal kaynaklar Yatırımın marjinal etkenliği eğrisi, faiz oranı ile yatırım miktarı arasındaki ilişkiyi gösterir Marjinal tasarruf eğilimi=1-marjinal tüketim eğilimi MPS=1-MPC Marjinal tüketim eğilimi 0,8 olan bir ekonomide vergi çarpanı -4 tür -(k-1)=-(1/(1-0,8) -1)=-(1/0,2 - 1)=-4 Bir ekonomide marjinal tüketim eğilimi 0,7 ise çarpan katsayısı 3,3'tür Çarpan = 1/(1-MPC)=1/(1-0,7)=3,3 Devletin ekonomik hayata müdahale etmediği bir ekonomi modelinde, genel denge; toplam arz=toplam talep eşitliğinde kurulur SMH=SMG veya Bireylerin yatırım talebi= toplam tasarruf I=S Talebi esnek olan bir maldan elde edilen toplam gelirin artırılabilmesi için malın fiyatının düşürülmesi gerekir İşlem amaçlı para talebi, gelir düzeyi ile doğru yönlü olarak değişir __________________