Cevap : Çalışma Hayatında İnsan Faktörünün Önemi

**yesimciwciw** · 05-06-2009

11İHTİYAÇLAR VE İSTEKLERİşletmede çalışanları harekete geçiren, onları belirli davranışlarda bulunmaya iten güçler onların istekleri, arzuları ve ihtiyaçlarıdır İhtiyaçlar insanda yoksunluk hissi yaratırlar ve insan fizyolojik ve psikolojik dengesini sürdürmek için bu ihtiyaçları tatmin etmek zorundadır Ancak ihtiyaç kavramı istek kavramı ile karşılaştırılmamalıdır İsteklerimiz her zaman karşılanmasına gerek yoktur

12GÜDÜLERİhtiyaçları tatmin etme zorunluluğu, insanın harekete geçmesini gerektirir; bu ise güdüler sayesinde olur Güdü olarak adlandırılan bu etmenler içsel ya da dışsal olabilir Güdüler doğuştan olabilecekleri gibi (dürtü, iç güdü), sonradan da kazanılabilirler Motive olarak da bilinen güdüyü, insan davranışlarını amaca doğru yönelten bir güç olarak tanımlayabiliriz Burada amaç ihtiyaçları tatmin etmektir
3 MOTİVASYONUN (GÜDÜLENMENİN) TANIMI VE MOTİVASYON TEORİLERİ
31 MOTİVASYONUN TANIMIMotivasyon, insanların belirli bir amacı gerçekleştirmek üzere kendi arzu ve istekleri ile davranmaları şeklinde tanımlamak mümkündür Motivasyon ile amaçlanan çalışanların örgütte kalmalarının, yaratıcı gizli güçlerini kullanmalarının, iş başarımlarını artırmalarının sağlanmasıdır
32 MOTİVASYON TEORİLERİ
Motivasyon teorileri Kapsam Teorileri ve Süreç Teorileri olarak ikiye ayrılırlar
321 KAPSAM TEORİLERİBu isim altında toplanan teoriler, kişinin içinde bulunan ve kişiyi belirli yönlerde davranışa sevkeden faktörleri anlamaya önem vermektedir Eğer yönetici bu içsel faktörleri anlayabilir ve kavrayabilirse personelini daha iyi yönetebilir ve onları örgüt amaçları doğrultusunda davranmaya sevk edebilir
3211 Abraham Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi TeorisiBu teoriye göre insan ihtiyaçları hiyerarşik bir sırayla fizyolojik ihtiyaçlar (yeme, içme, uyku), güvenlik ihtiyaçları (iş güvenliği, iş şartları) sosyal ihtiyaçlar (gruba mensup olma, kabul edilme, dostluk= kendini gösterme ihtiyaçları (tanınma, prestij kazanma) ve kendini tamamlama (yaratıcılık) ihtiyaçları olarak 5 kategoride gruplanabilir

Bu yaklaşımda iki ana varsayım vardır Birincisi bireyin sahip olduğu her davranışın sahip olduğu belirli ihtiyaçları gidermeye yönelik olduğuna dayanmaktadır İkinci varsayım ise, ihtiyaçların sırası ile ilgilidir Bu varsayıma göre kişi belirli sıralama gösteren ihtiyaçlara sahiptir Alt basamakta bulunan ihtiyaçlar giderilmeden üst basamaklardaki ihtiyaçlar bireyi davranışa sevk etmez Birinci sırada bulunan ihtiyaçlar (fizyolojik) bireylerin en temel ve ilkel ihtiyaçlarıdır Beşinci sıradaki ihtiyaçlar ise en yüksek düzeydeki ihtiyaçları oluşturmaktadır Ayrıca herkesin aynı şekilde ve aynı şiddette bu ihtiyaçlar tarafından motive edildiğini söylemek mümkün değildir İşte yönetici kişilerin bu ihtiyaçlarını anlamlı ve bunları sağlayarak kişileri belli bir davranışı göstermeye yöneltmelidir

3212 Frederic Herzberg’in Çift Etmen Teorisi

Herzberg modelle ilgili kavram ve terimleri iki grupta toplamıştır Birinci grup “motive edici faktörler” adı verilen gruptur Bu grup işin kendisini, sorumluluk, ilerleme imkanları, statü, başarma ve tanınma gibi faktörleri kapsamaktadır Bu faktörlerin varlığı kişiye kişisel başarı hissi verdiği için kişiyi motive edecektir Bunların yokluğu ise kişinin motive olmaması ile sonuçlanacaktır İkinci grup faktörler ise “hijyen faktörleri” adı altında toplanmıştır Ücret, maaş, çalışma koşulları, iş güvenliği, nezaret tarzı, gibi faktörler hijyen faktörlerini oluşturmaktadır Bu faktörlerin kişiyi motive etme özelliği yoktur Ancak eğer bu faktörler mevcut değilse kişi motive olmayacaktır Bunların mevcut olması kişinin motive olabileceği asgari koşulları sağlayacaktır Ancak motivasyon motive edici faktörlerin varlığı ile mümkündür
3213 Başarma İhtiyaçları TeorisiD Mc Clelland tarafından geliştirilen bu teoriye göre kişi üç grup ihtiyacın etkisi altında davranış gösterir Bunlar; ilişki kurma ihtiyacı, (başkaları ile ilişki kurma, gruba girme vs) güç kazanma ihtiyacı (güç ve otorite kaynaklarını genişletme, etkileme, gücünü koruma vs) ve başarma ihtiyacıdır Bu teorinin yönetici açısından anlamı şudur: Eğer personelin sahip olduğu ihtiyaçlar belirlenirse personel seçim ve yerleştirme sistemleri geliştirilebilir[19] Bu teori ihtiyaçların öğrenmeyle sonradan kazanılacağını önerir
3214 Alderfer’in EFG Teorisi
Bu teori Maslow’un ihtiyaçlar teorisinin arındırılmış halidir Alderfer Maslow’un beş ihtiyaç kategorisini üçe indirmiştir Bunlar; varoluş ihtiyaçları (psikolojik ve refah için arzular), bağlantı ihtiyaçları (kişiler arası ilişkilerde tatmin olma arzuları) ve büyüme ihtiyaçları (devam eden psikolojik büyüme ve gelişme arzuları) Maslow’un teorisindeki ilkeyle aynıdır Önce alt düzeydeki ihtiyaçlar tatmin edilmeli, daha sonra üst düzey ihtiyaçlar tatmin edilmelidir EFG Teorisinde bu üç tip ihtiyatın herhangi biri veya hepsi aynı zamanda davranışı etkileyebilir
322 SÜREÇ TEORİLERİ

Süreç teorileri adı altında toplanan motivasyon teorilerinin ağırlık noktası, kişilerin hangi amaçlar tarafından ve nasıl motive edildikleri ile ilgilidir Belirli bir davranışı gösteren kişinin bu davranışı tekrarlaması veya tekrarlanmaması nasıl sağlanabilir sorusuna cevap ararlar
3221 Vroom’un Bekleyiş TeorisiVictor Vroom’a göre bir kişinin belli bir iş için gayret sarf etmesi iki faktöre bağlıdır 1 Valens (kişinin ödülü arzulama derecesi) 2 Bekleyiş, Dolayısıyla : Motivasyon = Valens x Bekleyiş olarak gösterilebilir[23]Bu iki faktör (Valens ve Bekleyiş) motivasyonu belirler Bu faktörlerden biri yok ise kişi motive olmayacaktır Bu teorinin üçünü kavramı olan araçsallık ise, kişinin gösterdiği verimliliğin belli sonuçlara ulaşmasıdır Kişi gösterdiği performans sonucu bir ödül alabilir Örneğin kişi başarısı sonucunda yüksek maaş olabilir Bu maaş artışı daha yüksek statü elde etmek, kişinin ailesini daha iyi geçindirebilmesini sağlamak için bir araçtır Kişi bu şekilde ödülleri arzu ederse motive olacaktır
3222 Lawler-Porter ModeliBu modelin ilk bölümü Vroom modelinin aynısıdır Yani kişinin motive olma derecesi valens ve bekleyiş tarafından etkilenmektedir Ancak Lawler ve Porter’a göre bireyin yüksek bir gayret göstermesi otomatik olarak yüksek bir performansla sonuçlanmaz Araya iki yeni değişken girmektedir Bunlardan birisi bireyin yeterli bilgi ve yeteneğe sahip olmasıdır İkinci ilave ise, bireyin kendisi için algıladığı rol ile ilgilidir Rol kavramını, kısaca beklenen davranış türleri olarak tanımlamak mümkündür
3223 Eşitlik TeorisiAdams’ın eşitlik teorisinde, bireyin özlem düzeyi üzerinde durulmadan girdi ve çıktının birbirine oranı, tatmin veya tatminsizlik kaynağı olarak ele alınmaktadır Arkadaşları ile aynı miktarda iş yapmasına karşılık onlardan daha az ücret alan bir kişinin tatminsizliği buna örnek olabilir[26] Bu teori ile kişilerin kendilerine verilen ödüllerle başkalarına verilen ödülleri daima karşılaştırdıkları ve bu ödüllerin benzer başarıyı gösterenlerle ne oranda eşit olduğunu saptamaya çalıştıkları belirlenmiştir

3224 Amaç Teorisi
Bu teoriye göre, bireyin amaçlarına ulaşması ya da yüksek düzeyde performans göstermesi, tatmin adını verdiğimiz olumlu bir duygusal durumu ortaya koyarken, amaçlarına ulaşamaması, tatminsizlik hissine neden olmaktadır[28] Ayrıca erişilmesi zor ve yüksek amaç belirleyen bir kişi elde edilmesi gayet kolay amaçlar belirleyen bir bireye oranla daha yüksek bir performans ve daha yüksek bir düzeyde motivasyon gösterecektir

05-06-2009	#2
yesimciwciw	Cevap : Çalışma Hayatında İnsan Faktörünün Önemi 11İHTİYAÇLAR VE İSTEKLERİşletmede çalışanları harekete geçiren, onları belirli davranışlarda bulunmaya iten güçler onların istekleri, arzuları ve ihtiyaçlarıdır İhtiyaçlar insanda yoksunluk hissi yaratırlar ve insan fizyolojik ve psikolojik dengesini sürdürmek için bu ihtiyaçları tatmin etmek zorundadır Ancak ihtiyaç kavramı istek kavramı ile karşılaştırılmamalıdır İsteklerimiz her zaman karşılanmasına gerek yoktur 12GÜDÜLERİhtiyaçları tatmin etme zorunluluğu, insanın harekete geçmesini gerektirir; bu ise güdüler sayesinde olur Güdü olarak adlandırılan bu etmenler içsel ya da dışsal olabilir Güdüler doğuştan olabilecekleri gibi (dürtü, iç güdü), sonradan da kazanılabilirler Motive olarak da bilinen güdüyü, insan davranışlarını amaca doğru yönelten bir güç olarak tanımlayabiliriz Burada amaç ihtiyaçları tatmin etmektir 3 MOTİVASYONUN (GÜDÜLENMENİN) TANIMI VE MOTİVASYON TEORİLERİ 31 MOTİVASYONUN TANIMIMotivasyon, insanların belirli bir amacı gerçekleştirmek üzere kendi arzu ve istekleri ile davranmaları şeklinde tanımlamak mümkündür Motivasyon ile amaçlanan çalışanların örgütte kalmalarının, yaratıcı gizli güçlerini kullanmalarının, iş başarımlarını artırmalarının sağlanmasıdır 32 MOTİVASYON TEORİLERİ Motivasyon teorileri Kapsam Teorileri ve Süreç Teorileri olarak ikiye ayrılırlar 321 KAPSAM TEORİLERİBu isim altında toplanan teoriler, kişinin içinde bulunan ve kişiyi belirli yönlerde davranışa sevkeden faktörleri anlamaya önem vermektedir Eğer yönetici bu içsel faktörleri anlayabilir ve kavrayabilirse personelini daha iyi yönetebilir ve onları örgüt amaçları doğrultusunda davranmaya sevk edebilir 3211 Abraham Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi TeorisiBu teoriye göre insan ihtiyaçları hiyerarşik bir sırayla fizyolojik ihtiyaçlar (yeme, içme, uyku), güvenlik ihtiyaçları (iş güvenliği, iş şartları) sosyal ihtiyaçlar (gruba mensup olma, kabul edilme, dostluk= kendini gösterme ihtiyaçları (tanınma, prestij kazanma) ve kendini tamamlama (yaratıcılık) ihtiyaçları olarak 5 kategoride gruplanabilir Bu yaklaşımda iki ana varsayım vardır Birincisi bireyin sahip olduğu her davranışın sahip olduğu belirli ihtiyaçları gidermeye yönelik olduğuna dayanmaktadır İkinci varsayım ise, ihtiyaçların sırası ile ilgilidir Bu varsayıma göre kişi belirli sıralama gösteren ihtiyaçlara sahiptir Alt basamakta bulunan ihtiyaçlar giderilmeden üst basamaklardaki ihtiyaçlar bireyi davranışa sevk etmez Birinci sırada bulunan ihtiyaçlar (fizyolojik) bireylerin en temel ve ilkel ihtiyaçlarıdır Beşinci sıradaki ihtiyaçlar ise en yüksek düzeydeki ihtiyaçları oluşturmaktadır Ayrıca herkesin aynı şekilde ve aynı şiddette bu ihtiyaçlar tarafından motive edildiğini söylemek mümkün değildir İşte yönetici kişilerin bu ihtiyaçlarını anlamlı ve bunları sağlayarak kişileri belli bir davranışı göstermeye yöneltmelidir 3212 Frederic Herzberg’in Çift Etmen Teorisi Herzberg modelle ilgili kavram ve terimleri iki grupta toplamıştır Birinci grup “motive edici faktörler” adı verilen gruptur Bu grup işin kendisini, sorumluluk, ilerleme imkanları, statü, başarma ve tanınma gibi faktörleri kapsamaktadır Bu faktörlerin varlığı kişiye kişisel başarı hissi verdiği için kişiyi motive edecektir Bunların yokluğu ise kişinin motive olmaması ile sonuçlanacaktır İkinci grup faktörler ise “hijyen faktörleri” adı altında toplanmıştır Ücret, maaş, çalışma koşulları, iş güvenliği, nezaret tarzı, gibi faktörler hijyen faktörlerini oluşturmaktadır Bu faktörlerin kişiyi motive etme özelliği yoktur Ancak eğer bu faktörler mevcut değilse kişi motive olmayacaktır Bunların mevcut olması kişinin motive olabileceği asgari koşulları sağlayacaktır Ancak motivasyon motive edici faktörlerin varlığı ile mümkündür 3213 Başarma İhtiyaçları TeorisiD Mc Clelland tarafından geliştirilen bu teoriye göre kişi üç grup ihtiyacın etkisi altında davranış gösterir Bunlar; ilişki kurma ihtiyacı, (başkaları ile ilişki kurma, gruba girme vs) güç kazanma ihtiyacı (güç ve otorite kaynaklarını genişletme, etkileme, gücünü koruma vs) ve başarma ihtiyacıdır Bu teorinin yönetici açısından anlamı şudur: Eğer personelin sahip olduğu ihtiyaçlar belirlenirse personel seçim ve yerleştirme sistemleri geliştirilebilir[19] Bu teori ihtiyaçların öğrenmeyle sonradan kazanılacağını önerir 3214 Alderfer’in EFG Teorisi Bu teori Maslow’un ihtiyaçlar teorisinin arındırılmış halidir Alderfer Maslow’un beş ihtiyaç kategorisini üçe indirmiştir Bunlar; varoluş ihtiyaçları (psikolojik ve refah için arzular), bağlantı ihtiyaçları (kişiler arası ilişkilerde tatmin olma arzuları) ve büyüme ihtiyaçları (devam eden psikolojik büyüme ve gelişme arzuları) Maslow’un teorisindeki ilkeyle aynıdır Önce alt düzeydeki ihtiyaçlar tatmin edilmeli, daha sonra üst düzey ihtiyaçlar tatmin edilmelidir EFG Teorisinde bu üç tip ihtiyatın herhangi biri veya hepsi aynı zamanda davranışı etkileyebilir 322 SÜREÇ TEORİLERİ Süreç teorileri adı altında toplanan motivasyon teorilerinin ağırlık noktası, kişilerin hangi amaçlar tarafından ve nasıl motive edildikleri ile ilgilidir Belirli bir davranışı gösteren kişinin bu davranışı tekrarlaması veya tekrarlanmaması nasıl sağlanabilir sorusuna cevap ararlar 3221 Vroom’un Bekleyiş TeorisiVictor Vroom’a göre bir kişinin belli bir iş için gayret sarf etmesi iki faktöre bağlıdır 1 Valens (kişinin ödülü arzulama derecesi) 2 Bekleyiş, Dolayısıyla : Motivasyon = Valens x Bekleyiş olarak gösterilebilir[23]Bu iki faktör (Valens ve Bekleyiş) motivasyonu belirler Bu faktörlerden biri yok ise kişi motive olmayacaktır Bu teorinin üçünü kavramı olan araçsallık ise, kişinin gösterdiği verimliliğin belli sonuçlara ulaşmasıdır Kişi gösterdiği performans sonucu bir ödül alabilir Örneğin kişi başarısı sonucunda yüksek maaş olabilir Bu maaş artışı daha yüksek statü elde etmek, kişinin ailesini daha iyi geçindirebilmesini sağlamak için bir araçtır Kişi bu şekilde ödülleri arzu ederse motive olacaktır 3222 Lawler-Porter ModeliBu modelin ilk bölümü Vroom modelinin aynısıdır Yani kişinin motive olma derecesi valens ve bekleyiş tarafından etkilenmektedir Ancak Lawler ve Porter’a göre bireyin yüksek bir gayret göstermesi otomatik olarak yüksek bir performansla sonuçlanmaz Araya iki yeni değişken girmektedir Bunlardan birisi bireyin yeterli bilgi ve yeteneğe sahip olmasıdır İkinci ilave ise, bireyin kendisi için algıladığı rol ile ilgilidir Rol kavramını, kısaca beklenen davranış türleri olarak tanımlamak mümkündür 3223 Eşitlik TeorisiAdams’ın eşitlik teorisinde, bireyin özlem düzeyi üzerinde durulmadan girdi ve çıktının birbirine oranı, tatmin veya tatminsizlik kaynağı olarak ele alınmaktadır Arkadaşları ile aynı miktarda iş yapmasına karşılık onlardan daha az ücret alan bir kişinin tatminsizliği buna örnek olabilir[26] Bu teori ile kişilerin kendilerine verilen ödüllerle başkalarına verilen ödülleri daima karşılaştırdıkları ve bu ödüllerin benzer başarıyı gösterenlerle ne oranda eşit olduğunu saptamaya çalıştıkları belirlenmiştir 3224 Amaç Teorisi Bu teoriye göre, bireyin amaçlarına ulaşması ya da yüksek düzeyde performans göstermesi, tatmin adını verdiğimiz olumlu bir duygusal durumu ortaya koyarken, amaçlarına ulaşamaması, tatminsizlik hissine neden olmaktadır[28] Ayrıca erişilmesi zor ve yüksek amaç belirleyen bir kişi elde edilmesi gayet kolay amaçlar belirleyen bir bireye oranla daha yüksek bir performans ve daha yüksek bir düzeyde motivasyon gösterecektir __________________