Solunum Ve Boşaltım Sistemleri

SOLUNUM ve BOŞALTIM SİSTEMLERİ
A SOLUNUM SİSTEMi
Hava ile kan arasında gaz değişimini sağlayan organlara solunum sistemi denir
İnsanlar akciğerli solunum sistemini kullanırlar Solunum sistemi kanal şeklinde olup farklı organlardan oluşur

a Burun :
• Havanın vücuda girdiği organdır
• Yapısında kıllar, mukus bezi, nemli deri, kılcal damarlar, kıvrımlı kemik kanalları (sinüs) bulunur
• Alınan havanın temizlenmesini, ısıtılmasını, nemlendirilmesini ve kokusunun alınmasını sağlar
b Yutak : Yapısındaki kapakçık yardımıyla solunan havanın nefes borusuna geçmesini sağlar
c Nefes borusu :
• Havanın akciğerlere taşınmasını sağlar
• Yapısındaki kıkırdak halkalar soluk borusunun sürekli açık kalmasını, kaslar borunun çapının değiştirilmesini, mukuslu siller de yabancı maddelerin tutulmasını sağlarlar
• Soluk borusunun başlangıç kısmına gırtlak denir Gırtlağın yapısında kıkırdaklar, ses telleri ve kaslar bulunur Nefes verilirken konuşma sesinin oluşmasını sağlar
d Bronşlar : Solunan havanın sağ ve sol akciğerlere taşınmasını sağlar Havanın akciğer içinde yayılmasını da bronşçuklar sağlar

e Akciğer :
• Havanın kana geçmesini ve kanın temizlenmesi sağlar
• Akciğerde gaz değişimini sağlayan balon şeklindeki birimlere alveol (hava kesesi) denir
• Alveoller, kılcallardaki kirli kan ile akciğerlerdeki temiz hava arasında yoğunluk farkına göre difüzyonla gaz değişiminin yapılmasını sağlarlar
• Akciğerler göğüs boşluğunda sağlı sollu 2 kısımdan oluşur
• Sağ akciğer 3, sol akciğer 2 parçalıdır
• Akciğerin yapısında kas, kıkırdak, kemik gibi yapılar bulunmaz
• Tamamen epitel dokunun zarlarından oluşur

f Diyafram ve kaburga kasları :
• Solunumun yapılmasına yardımcı olan yapılardır
• Kasılıp gevşeyerek iç basıncı değiştirerek akciğerin çalışmasını sağlarlar

Nefes Alma Olayı
– Omurilik soğanı akciğerin çalışması için uyartı gönderir
– Akciğer çevresindeki diyafram ve kaburga kasları kasılır
– Göğüs boşluğu öne ve alta doğru genişler
– Akciğerler büyür
– İç basınç düşer
– Dışarıdan temiz hava çekilir
– Alveollerde gaz değişimi yapılır
Nefes verilmesi sırasında, nefes almadaki olayların tersi yapılır

B BOŞALTIM SİSTEMİ
Besin maddelerinin hücrelerdeki metabolik olaylarda kullanılması sonucu oluşan ürünlere artık denir
Vücuttaki suyun fazlası, tuzun fazlası, minerallerin fazlası, vitaminlerin fazlası, asitler, gazlar, amonyak, üre ve ürik asitler, ilaçlar artık özelliğinde olup hormonal düzenleme sonucunda boşaltımla dışarı atılabilir
Artıklar dolaşım sıvısı olan kanda bulunur Kan boşaltım sistemi organlarında süzülerek artıkları ayıklanır
Boşaltım sistemi farklı organlardan oluşur

Böbrek atar damarı : Yapısında bol artık bulunan kirlenmiş kanı organlardan böbreğe doğru getirir
Böbrek toplar damarı : Böbrekte temizlenmiş olan kanı kalbe doğru taşır
Böbrek : Kanı süzerek artıkları ayıklar ve sulandırarak idrarı oluşturur Kanın bileşimini belirli sınırlar içerisinde düzenler
İdrar kanalı : Artıklı sıvıyı (idrar) idrar kesesine taşır
İdrar kesesi (Mesane) : Gün boyu oluşan idrarı depolayarak belli zamanlarda dışarıya atar

Böbrek, boyuna kesildiğinde 3 kısımdan oluştuğu görülür Dış kısmında kabuk, iç kısmında havuzcuk bulunur
• Kabuk kısmı : Kanın süzülmesini sağlayarak artıkların kan sıvısından ayrılmasını sağlar
• Öz kısmı : Süzüntüde bulunan yararlı maddelerin tekrar kana geri alınmasını sağlar
• Havuzcuk : Artıkların toplandığı idrarın oluştuğu kısımdır

Bundan başka deri, akciğer ve karaciğer boşaltım yapılmasına yardımcı olur
Deri terleyerek, akciğer solunum yaparak ve karaciğer zehirli maddeleri etkisiz hale getirerek boşaltıma yardımcı olur