04-22-2009
|
#14
|
Şengül Şirin
|
Cevap : Atatürk Ve Türkiye Cumhuriyeti
İTTİHAT VE TERAKKİ CEMİYETİ
Osmanlı İmparatorluğunu 1876-1909 yılları arasında II Abdülhamid yönetmiştir 1839 Tanzimat Fermanının açtığı dönemde, temel hak ve özgürlüklere kavuşmak demokratik bir yönetime sahip olmak yolunda, sayısı çok az olan aydınlar arasında bir özlem belirmişti II Abdülhamid tahta çıkar çıkmaz tarihimizin İlk Anayasasını ve I Meşrutiyeti ilan etti Bir süre sonra, kendi yetkilerine hiçbir sınırlama getirmemesine rağmen, anayasayı uygulamadı Bu ona karşı bir direnmenin doğmasına yol açtı II Abdülhamid, istibdatçı yönetimine rağmen, Türk eğitimine hizmet etmiş çeşitli okullar açmıştır Ama bu okullarda yetişenlerin çoğu istibdat yönetimine karşı direnmişlerdir Sonunda II Abdülhamid 1908'de Anayasaya göre meclisi tekrar toplayacağını ilan etti ve II Meşrutiyet dönemi başladı Bir süre sonra çıkan, 31 Mart Ayaklanması sonunda duruma el koyan ordu, bu ayaklanmayı çıkarttığı gerekçesi ile IIAbdülhamid'i tahttan indirdi
II Abdülhamid'i tekrar meşrutiyeti ilan etmeye zorlayan ve onu 31 Mart olayından sonra tahttan indiren güç, genç asker ve sivil aydınlardan oluşan, başlangıçta gizli, sonra açık çalışan "İttihat ve Terakki Cemiyeti (Birlik ve İlerleme Derneği)"dir
Bu dernek II Meşrutiyetten sonra siyasal bir parti durumunu aldı Seçimleri kazandı Ama memleketi gereği gibi yönetemedi Parti ilk önce hükümeti kuramadı
Perde arkasından ülkeyi yönetmeye kalkıştı Böylece doğan otorite boşluğu savaşlara neden oldu Enver Paşa, Talat Paşa ve Cemal Paşa'nın yönetimindeki İttihat ve Terakki Partisi bu savaşlardan sonra yönetime doğrudan doğruya el koydu Ama iş işten geçmiş, Trablusgarp tümden ve Balkan Yarımadasında elde kalan son yerler yitirilmişti İttihat ve Terakki yönetimi, ilk kez milliyetçi bir görüşe sahip yönetim kurmaya çalıştı ise de, deneyimsizliği nedeniyle bunda başarı sağlayamadı Sonunda en büyük siyasal hatasını işleyerek devleti I Dünya Savaşı'na soktu
II MEŞRUTİYET
Dönemin en güçlü devleti İngiltere, Osmanlı devletinin parçalanmasını onaylıyordu Alman gizli servisleri bu haberi genç subaylara ulaştırdılar II Abdulhamid'in siyasetini yersiz bulan ve ancak yeniden anayasalı bir monarşiye dönülmekle yurdun kurtarılacağına inanan İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin asker üyeleri, 1908 yılının Temmuz ayı içinde saraya başkaldırdılar Padişahın bu hareketi bastırma girişimleri işe yaramadı Sonunda, II Abdülhamid kapalı bulunan parlamentoyu yeniden toplama kararı aldı Mebus seçimlerinin yeniden yapılması kararlaştırıldı Seçimler yapıldı ve Parlamento 17 Aralık 1908'de açıldı 31 Mart Olayı üzerine IIAbdülhamit tahttan indirildi Anayasada önemli değişiklikler yapılarak parlamenter sisteme yönelindi Hükümet meclise karşı sorumlu kılındı
31 MART OLAYI (31 Mart 1909)
II Meşrutiyetin ilanı 33 senelik diktatörlük ile memleketi idare eden II Abdülhamid'in işine gelmedi Abdülhamit, Selanik'ten İstanbul'a gönderilen Avcı taburları, Ordudan atılan alaylı subaylar arasında geniş bir propaganda yaptırdı Askerlere ve subaylara gizliden gizliye para dağıtarak onları kışkırttı; bundan cesaret alan Avcı taburları Taşkışla'da, subaylarını hapis ederek ayaklandılar Adliye Nazırı Nâzım Paşa, Hüseyin Cahit Bey'e benzetilerek, Lazkiye Mebusu Arslan Bey ile birlikte ayaklananlar tarafından öldürüldü 11 gün devam eden ayaklanma Selanik'ten gelen Hareket Ordusu tarafından bastırıldı
HAREKAT ORDUSU
II Meşrutiyetin ilanından bir sene sonra 31 Mart Olayı olarak bilinen ayaklanmayı bastırmak için, İttihatçılar Selanik'ten Mahmut Şevket Paşa Komutasında bir kuvvet gönderdiler Bu ordunun Kurmay Başkanı Mustafa Kemal'di Hareket Ordusu olarak bilinen bu kuvvetler İstanbul'a dört koldan girdi II Abdülhamid'in kışkırtmalarıyla ayaklanan Avcı Taburları'nın bulunduğu kışlalara kısa bir çarpışmadan sonra hakim olan Hareket Ordusu Yıldız Sarayını kuşattı IIAbdülhamid'i tahttan indirerek Selanik'e sürdü
V MEHMED REŞAD ( 1909 - 1918)
Abdülmecid'in, Gülcemal Kadınefendi'den 1844 yılında doğan oğludur Babasının ölümünden sonra kardeşleri Abdülaziz, V Murat ve II Abdulhamid devirlerinde çok sakin bir hayat sürdü II Abdulhamid tahta çıkınca veliaht oldu Sessiz sedasız, yumuşak, merhametli ve kibar bir adamdı, mevlevi idi II Abdülhamid'in 1909'da tahttan indirilmesi üzerine ittihatçılar tarafından padişah ilan edildi Devri savaşlarla geçti, uysal bir padişah olduğu için pek devlet işlerine karışmadı İdareyi ittihatçılara bıraktı Her dediklerini yerine getirdi Devrinde Trablusgarp, Balkan ve I Dünya Savaşları oldu Bütün bu savaşlar aleyhimize neticelendi 1 Dünya Savaşının son yılında hastalandı Kısa bir müddet yattıktan sonra 1918 yılında öldü Eyüp'te iskele civarına yaptırılan türbesine gömüldü
VI MEHMED VAHİDETTİN (1918-1926)
Son Osmanlı Padişahı Vahidettin, ağabeyi V Mehmed Reşad'ın ölümü üzerine, 1918 yılında padişah oldu İttifak Devletlerinin, galip devletlerden barış istemeleri üzerine çok ağır şartlar taşıyan Mondros Mütarekesini imzaladı Mondros Mütarekesinden sonra işgaller başladı Anadolu'da işgallere karşı direnişe geçen milli birliklere karşı Hilafet Ordusu ve Kuvay-ı İnzibatiye birliklerini oluşturdu Sevr Antlaşmasını imzalayan Vahidettin, Milli birliklerin Yunanlılara üstünlük sağlamaları üzerine, İngiliz orduları başkomutanı General Harrington'a başvurarak İngiltere'ye sığınmak istedi 17 Kasım 1922 gecesi Malaya isimli İngiliz zırhlısıyla Malta'ya, oradan da Mekke'ye gitti İtalya'da Cenova'ya yerleşti San Remo'da öldü Şam'da Sultan Selim Camiinin avlusuna gömüldü
|
|
|
|