Detaylı Meslek Seçim Rehperi

Detaylı meslek seçim rehperi

Çağdaş bir toplumda özgür bir bireyin önemli gelişim görevlerinden biri de mesleğini seçmesidir Bir kimsenin herhangi bir konuda doğru bir seçme işlemi yapılabilmesi ya da başka bir deyişle sağlıklı karar verebilmesi için her şeyden önce neler istediğini ve bunları elde edebilmek için ne gibi olanaklara sahip olduğunu bilmesi gerekir Bu işlemden sonra daha iyisi bununla beraber yapacağı işlem çeşitli seçenekleri inceleyip her birinin isteklerine ve koşullarına ne derece uygun olduğunu değerlendirmektir

Çarşıya çıkmadan önce alacağı şeylerin listesini yapan ve bunlar için yeterli parası olup olmadığını yoklayan çarşıdaki malların kalite ve fiyatlarını inceleyerek gereksinmelerine ve parasına uygun bulduklarını alan bir kimsenin davranışı buna örnek olarak gösterilebilir Bu işlemleri dikkatli ve özenli şekilde yapmayan kimselerin hayal kırıklığı ile karşılaşmaları kaçınılmazdır

Bazı gençlerin meslek seçimi gibi önemli bir kararı oluştururken yukarıda belirtilen gelişim görevini gerektiği ölçüde yerine getiremedikleri ve bu yüzden mutsuz oldukları gözlenmektedir Meslek seçimi kararının sağlıklı bir biçimde oluşturulmasını güçleştiren bazı etmenler vardır
Bunların bir bölümünü gençlerin çalışma dünyası ve insan nitelikleri hakkında edinmiş oldukları bir takım inançlar ve genellemeler oluşturmaktadır Aşağıda yükseköğrenim görmek isteyen gençlerin dile getirdiği bazı yargılar tartışılmıştır:

Ülkemizde insanlar istedikleri mesleklere giremiyorlar: Bu yargı hatalı bir genellemedir Bir kısım gencin yoksulluk nedeni ile istediği mesleğe giremediği doğrudur Ne var ki istenilen mesleğe girememenin sadece maddi yetersizlikten ileri gelmediği varlıklı oldukları halde yanlış alanlara yönelen gençlerin de var olduğu gözlenmektedir Bu kişilerin hatası girmek istedikleri mesleklerin niteliklerine uygun olup olmadığını sorgulamamalarından kaynaklanmaktadır Bu gençler az sayıda seçkin öğrenci alan ve başarılı olmak için üstün akademik yetenek yanında sürekli ve düzenli çalışma alışkanlığı da gerektiren eğitim programlarına özenmekte giremeyince hayal kırıklığına uğramaktadır
Bazı üniversite adayları ve öğrencileri yukarıdaki yargıyı daha da ileri götürerek Türkiye' de insanların istemedikleri mesleklere girdiklerini söylemektedirler Üniversitelerde istemedikleri alana yerleştiklerini beyan edenlerden bir kısmı yeniden sınava girmekte bir kısmı ise bir süre sonra bulundukları programın kendilerine uygun olduğunu fark ederek eğitimlerine devam etmektedirler

Bir kimse istemediği bir programa yerleştirilmişse bu ya kişinin Tercih Bildirim Formunu kodlarken hata yapmış olmasından ya tercih edip listesine yazdığı alan hakkında başlangıçta yanlış bilgi sahibi olmasından ya da Tercih Bildirim Formunun son sıralarına boş kalmasın diye daha az istek duydukları programları da yazmış olmalarından ileri gelmektedir

Bazı üniversite adaylarının özensizlik dikkatsizlik ya da kendilerini doğru değerlendirememelerinden kaynaklanan hatalarının tüm gençlere genellenmesi doğru bir davranış sayılamaz
İnsanın toplumda saygı görmesi için saygın bir mesleğin üyesi olması gerekir: Saygı görme her insanın en doğal hakkıdır Ancak bunu saygın bir mesleğin üyesi olarak sağlama beklentisi pek gerçekçi değildir

Ayrıca meslekleri saygın olan ve olmayanlar olarak ayırmak da doğru değildir İnsan bir mesleğin başarılı bir üyesi olursa saygınlık kazanır Bu da sahip olduğu yetenekleri gerektiren ilgi duyduğu etkinlikleri ( meslek görevlerini ) içeren bir mesleğin üyesi olmakla gerçekleşebilir

Bir kimsenin niteliklerine uymayan bir mesleğe girmesi zayıf bir olasılıkla da olsa mümkün olabilir ama o mesleğin başarılı saygın bir üyesi olma olasılığı yoktur

Yaşam boyu sürdüreceğim mesleğimi seçme aşamasındayım: Üniversiteye başvurma dönemine girmiş gençlerin dile getirdikleri bu ifade pek çok kişi için doğru ve geçerli olabilir Ancak çok hızlı bir değişimin yaşanmakta olduğu çağımızda insanların ömürlerini tek bir meslekle tamamlama olasılığının azalmakta olduğu gözlenmektedir Bilim ve teknoloji geliştikçe meslek çeşitleri de hızla artmakta bir yandan bazı meslekler çalışma yaşamından silinirken bir yandan da yeni meslekler ortaya çıkmaktadır

Bu gelişmeler karşısında yirmi birinci yüz yılda bir insanın meslek yaşamı boyunca ortalama üç- beş meslek değiştireceği öngörülmektedir Bundan çok değil yirmi beş otuz yıl önce üniversite adaylarına yaşamlarının en önemli kararını vermekte oldukları meslek seçerken çok dikkatli olmaları gerektiği yolunda uyarılarda bulunulurdu Gerçi üniversite programlarına öğrenci yerleştirme işlemlerinde puanların ondalık basamaklarındaki ince farkların dahi dikkate alındığı ve bir kere bir programa yerleştikten sonra ikinci yıl program değiştirmenin zor olduğu bir sistemde hala dikkatli olmak gerekmektedir Ancak bir kimsenin kendini tanıması oldukça zor olduğu gibi insanda gelişim ve değişim süreci yaşam boyu devam etmektedir

Ayrıca insanların çoğu birden fazla yetenek türüne sahiptir ve birden çok alanla ilgili işleri yapmaktan hoşlanabilmektedir Bu nedenle bir kişi bir değil birden fazla meslekte mutlu ve başarılı olabilmektedir Bu olgu özellikle üstün yetenekli kişiler için geçerlidir

Böyle kimseler hem fen hem toplum bilimlerinde hem sanat hem de dil- edebiyat alanlarında başarılı olabilmektedirler Leonardo da Vinci gibi dehaların yaşamları boyunca çok değişik alanlarda üstün kalitede ürün verdikleri bilinmektedir Çağımızda olanaklar sadece üstün nitelikli kişilere değil ortalama insanlara da değişik yeteneklerini kullanma ve geliştirme ortamı sağlamaktadır
Halen üniversiteler ya programlarından bazılarını iki alanda diploma verecek şekilde oluşturmaya ya da değişik alanlardan seçimlik dersler açarak öğrencilerin çok yönlü yetişmelerini sağlamaya çalışmaktadırlar Bu uygulamanın yakın gelecekte yaygınlaşacağı beklenebilir

Üniversiteye bir girsem gerisi kolay: Üniversiteye girişin zor olduğu toplumumuzda bir gencin sınavı ya da sınavları başarı ile atlayıp istediği bir alana girmesi önemli olmakla birlikte meslek gelişiminin son aşaması değildir

Yukarıda da belirtildiği gibi bilim ve teknolojideki gelişmeler mesleklerin icra edilme biçimlerini değiştirmekte bu süreç boyunca bazı meslekler ortadan kalkmakta bunların yerine daha gelişmiş teknoloji ile yürütülen yeni meslekler ortaya çıkmaktadır

Bu olgu bir kimsenin yaşamı boyunca zaman zaman mesleğinde ortaya çıkan yeni uygulamaları öğrenmek için hizmet-içi eğitimi görmesini gerektirmektedir Ayrı şekilde mesleği iş piyasasından kalkan kişilerin yeni bir meslek öğrenme sürecine girmeleri söz konusu olabilmektedir Bu durumda bir gencin üniversite diplomasını aldıktan sonra eğitim sorumluluğunun biteceğini düşünmesinin yanlış olacağı açıktır
Kişi değil mesleğinde ilerlemek işini korumak için bile sürekli eğitim görmek durumunda olacaktır Bu nedenle günümüzde yaşamın belli bir döneminde bir kere verilen ve genellikle değişmeyen bir karar olarak meslek seçimi değil çalışma ömrünün sonuna kadar süren bir gelişimi ifade eden kariyer gelişimi kavramı üzerinde durulmaktadır Gencin bu gerçeği göz önüne alarak yaşamını planlaması yararlı olur

İnsan ancak dört yıllık bir üniversite eğitimi görürse güvenceli ve saygın bir meslek edinebilir:
Türkiye'de sosyal güvenlik sistemi yeterince gelişmediği için insanlar yükseköğretim gördükleri takdirde güvenceli bir meslek edineceklerini düşünüyorlar Bazı gençler ise iki yıllık önlisans programlarını yüksek eğitim saymamakta lisans eğitiminin kazanç ve iş bulma açısından daha avantajlı olduğunu düşünmektedirler

Oysa yalnız iki yıllık değil dört yıllık yükseköğretim programlarını bitiren gençler de düzenli ve iyi bir gelir sağlayan bir iş bulmakta zorluk çekmektedirler Devlet sektöründe çalışma alanları giderek daralmaktadır Özel sektörde iyi bir üniversiteden alınmış diploma iş bulma önemli rol oynasa da işte tutunma ve ilerleme diplomadan çok yeterliliğin kanıtlanmasına bağlıdır
Kendini iyi yetiştirmiş bir tekniker sıradan bir mühendisten daha uzun süre işini koruyabilir ve ilerleyebilir

Önce iyi bir üniversiteye girmeli hangi bölümü olduğu önemli değil:
Yükseköğrenim görmek isteyen gençlerin bazılarının önce üniversite daha sonra da program seçme gibi bir yol izlemekte oldukları gözlenmektedir Öğretim kadrosu zengin bir üniversitede eğitimin daha iyi olacağı kuşkusuzdur

Ancak meslek başarısında mezun olunan üniversitenin kalitesinden önce kişinin kalitesi etkili olmaktadır Öğretim kadrosu yetersiz bir bölümün hevesli çalışkan bir öğrencisi alanı ile ilgili yayınları izleyerek kendini yetiştirebilir yüksek lisans eğitimini iyi bir bölüm ya da fakültede sürdürebilir Buna karşılık iyi bir üniversiteye girme uğruna istemediği bir bölüme giren bir kişi eğitim ortamından hoşnut olsa bile eğitimin özünden hoşnut olamayacağı için başarılı da olamayabilirİyi üniversite derken genellikle yabancı dille ( İngilizce) öğretim yapan üniversiteler kastedilmektedir Yabancı dille öğretim yapan üniversitelerin tercih edilme nedenlerinin biri de bu kurumlardan mezun olanların özel sektör tarafından tercih edildiği inancıdır
[/B][/CENTER]