Keltler:The Celts

İngiltere'de Dorset'te Hambledon Tepesi Bunun gibi savunulan tepe kaleler önemli reislerin ikametgâhları ve savaş vaktinde kabilenin sığınağı olarak hizmet görüyordu

BİR EFSANE DOĞUYOR

Eğer eski Keltler antik dünyanın muammaları arasındaysa bunun nedeni modern romantiklerin onları oraya koymuş olmasıdır Modern arkeolojinin doğumuna kadar eski Keltler konusundaki tarihi bilgi Klasik Roma ve Yunan yazarlarının eserlerine dayanıyordu ve bunlar da onlardan korkuyla nefretle ve hor görmeyle söz etmişlerdi Bu yazarlar eski Keltler'i güçlü bir rahip sınıfı olan mağrur savaşçı bir ırk olarak gösterirler

Kelt savaşçıları disiplinsiz ve haşin yemeye içmeye düşkün şerefleri ve statüleri açısından kıskanç insanlardı Şiir ve kelime oyunları takdir edilirdi Druidler'in rahip sınıfı yalnızca tanrılarla aracılar olarak değil yirmi yıllık çıraklık dönemlerinde ezberledikleri kabile gelenek ve yasalarının bekçileri olarak da saygı görürlerdi hepsi etkinlik ve güce sahiptiler
ayinlerini kutsal meşeliklerde yaparlar insan kurban ederlerdi Çizilen bu tablonun amacı Keltler'i Yunan ve Roma uygarlığının düzenli dünyası karşısında küçük düşürmekti Ancak zamanla birlikte değerler de değişir

18 Yüzyıl sonlarında Avrupa tarihinin en etkili kültürel gelişmelerinden biri başladı: Romantik hareketin başlangıcı bilimsel rasyonalizmin karşı konulmaz yükselişine karşı entelektüel bir başkaldırı Romantikler için Romalılar'ın ve Yunanlılar'ın kötülük olarak gösterdikleri şeyler erdemdi Keltler'in şiddete düşkünlükleri ve disiplinsizlikleri tutkulu bir bağımsızlık ve bireycilik körinançları ruhsallık ve doğa sevgisi oldu

Çoğunlukla Ortaçağ'ın İrlandalı keşişleri tarafından kaydedilmiş Kelt efsane ve folkloru hakkındaki yeni bilgiler Klasik klişeye bir başka dünya havası verdi ve buna zamanla "Kelt alacakaranlığı" adı verildi Aradan geçen iki yüzyılda Keltler'in kahraman şair ve maneviyatçı -yani modern sanayi toplumunun antiaaai- oldukları görüşü Kelt milliyetçileri ve "New Age" taraftarları gibi çok farklı insanlar tarafından hâlâ eleştirilmeden kabul görmektedir Ancak bu eski Keltler'den çok modern toplumun değerleri ve kaygılarıyla ilgili bir şeydir Keltler gerçekte nasıl insanlardı?
Roma ordusuna şarap taşımak için kullanılan bu fıçıları Keltler icat etmiştir

KELT GERÇEĞİ

Gelişmiş Kelt dünyasına zirvede olduğu İÖ 3 Ile 1 Yüzyıllar arasında bakarsak Keltler'in çağdaşları Romalılar'dan eski Yunanlılar'dan ve ilk Cermenler'den pek farklı olmadıklarını görürüz Keltler bu sırada krallıklar seçilmiş yargıçlar ve meclisler {"Senatolar") gibi Klasik dünyadakilere paralel siyasal kurumlar geliştirmişlerdi Artık oppida adı verilen ve kimi tam gelişmiş kasabalar olan iyi planlanmış yerleşim birimlerinde yaşamaktaydılar

Yunanlılar ve Romalılar gibi Keltler de değiş tokuşun yerini nakit ekonominin aldığı bir sistemde para kullanmaktaydılar Yazı da başlamıştı Keltler teknolojik olarak o kadar çağdaştılar ki Romalılar fıçı gemi inşa tekniği örme zırh ve lejyoner başlıkları tasarımı gibi onların yeniliklerinden çoğunu benimsemişlerdi Keltler kesinlikle savaşçıydılar ve kelle avcılığı gibi bazı âdetleri kendilerine özgüydü

Kelt toplumu yüksek derecede rekabetçiydi ve seçkinlerin prestij ve servet kazanmaları için savaş önemli bir alandı Bu bakımdan çağdaşlarından hiç farklı sayılmazlardı Roma imparatorluğu da genişlemesini aynı emeller peşinde koşan aristokratlara borçluydu

Keltler'e ilişkin en eski arkeolojik kanıtlar Avusturya'da Salzburg yakınlarındaki Hallsstut'ta bulunan İÖ 700 dolaylarından kalma kabile şefleri mezarlarıdır Demir Çağı kültürünün ilk örneklerinden biri olan mezarlarda Eski Yunanlılar'la ticaret sonucunda edinilmiş bronz ve çömlek kaplar gibi eşyalar bulunmuştur Soyut geometrik desenler ile stilize kuş ve hayvan biçimlerinden oluşan ayırt edici bir sanat üslubu olan La Tene kültürü de Keltler'in ürünüdür
pınarlar ve nehirler gibi doğal yerlere saygıyı Cermenler Yunanlılar ve Romalılarla paylaşmaktaydılar Bu saygıları onları çevreleriyle insanlık tarihinde başkalarından daha uyumlu yaşamaya itmiş değildi: Tarım alanı açmak için Avrupa'nın ormanlarının büyük bir kısmını temizlemişlerdi

Keltler de çağdaşları gibi sanayi öncesi toplumlarda tek servet kaynağı olan toprağı işlemeleri karşılığında en çok şeyi almak isterlerdi Druidler'in tapınması Klasik dinin resmiliğinden dünyalar kadar farklıysa da İÖ 1 Yüzyılda tapınaklar yapmaya başlamış olmaları onların da daha biçimsel tapınmaya döndüklerini göstermektedir insan kurban etme uygulamaları da onları diğer çağdaşlarından ayırmamaktadır ilk Cermenler'de de bu âdet vardı ve Romalılar'ın o kadar zevk aldıkları öldürücü gladyatör karşılaşmaları da bir cenaze töreninin parçası olarak başlamıştı

Şu halde eski Keltler günün standartlarına göre gelişmiş rasyonel ve çağdaş insanlardı Onlar ne önyargılı Klasik yazarların barbarlarıydı ne de modern romantiklerin alacakaranlık kuşağı insanları Roma tarafından fetihlerini (İÖ 3 Yüzyıl - İS 1 Yüzyıl) hem cazip hem pratik yapan şey de Keltler'in Roma sistemine kolayca uyum sağlayabilecek yapıda olmalarıydı

Kelt dünyasının Roma hâkimiyetinden kurtulan tek yerinin -Kuzey Britanya ve İrlanda- aynı zamanda sosyal ve ekonomik açıdan en az gelişmiş bölgeleri olması da ilginçtir