Etrüskler ....

Roma İmparatorluğu'nun do­ğuşundan yıllar önce İtalya'nın batı kıyıların­da Etrüskler adı verilen bir halk yaşadı Bu insanların kimler ve nasıl birileri olduğu yüz­yıllardır çözülememiştir Etrüskler Roma' nin kuruluşunda önemli rol oynadılar Et-rüskler'in ilginç öyküsü onlardan geriye ka­lan eski kentlerde yapılan kazılar ve incele­meler sonucu elde edilen bölük pörçük bilgi­lerin bir araya getirilmesiyle ortaya çıkmıştır
Etrüsk uygarlığının doruk noktasına ulaştı­ğı İÖ 5 yüzyılda yaşamış Yunanlı tarihçi Herodot bu insanların Anadolu'nun batısın­daki Lidya'dan gelmiş olduklarını yazar Sa­nat ve dinleri Mısır Kıbrıs ve Mezopotamya uygarlıklarına benzediğinden tarihçiler Et-rüskler'in Anadolu ya da Suriye'nin kuzeyin­den İÖ 800 dolaylarında gelmiş olabilecekle­ri görüşündedir
Arkeologlar kıyıdaki kentlerin Etrüskler'in en eski yerleşim bölgeleri olduğu kanısında­dır Buna göre Etrüskler'in İtalya'ya karayo­lundan çok denizyoluyla gelmiş oldukları düşünülebilir İÖ 800 yıllarında Arno ve
Tiber ırmakları arasına sonradan Etruria ola­rak adlandırılan bölgeye yerleştiler Günü­müzde bu bölgede Toskana ve Kuzey Latium yer almaktadır

Etrüsk Sanatı

Etrüskler güzel ve çarpıcı sanat yapıtları yarattılar Bunların büyük bölümü mezarlar­da bulunmuştur Etrüskler'in ilk sanat ürünle­ri Yakındoğu sanatına İÖ 6 yüzyıldan sonra ise Yunan sanatına benzerlik gösterir
Etrüskler özellikle çok güzel tunç heykel­ler yapmış tuncun yanı sıra pişmiş toprak ve kil de kullanmışlardır Mezarlarında değerli taşlarla süslü takılar ve altın süs eşyaları bulunmuştur Caere'de (bugün Cerveteri) ya­pılan bir kazıda tunç bir yatakta yatan bir savaşçıdan kalıntılarla birlikte iki savaş araba­sı silahlar gümüş ve tunç tabaklara rastlan­mıştır



Heykeller ve mezar duvarlarını süsleyen canlı resimler Etrüskler'in dansa güreşe araba ve atletizm yarışmalarına ilgi duydukla­rını göstermektedir Etrüsklü sanatçıların ya­rattığı insan figürleri kısa boylu sağlam yapı­lı siyah saçlı ve esmer tenlidir
Kentlerini iyi planladıkları yapıların çevre­sindeki duvarların tuğla ya da taştan örülmüş olduğu anlaşılmaktadır Tapınaklardaki sü­tunlar ve bezemeler pişmiş toprakla kaplı ahşaptan yapıldığı için bu tapınaklardan geri­ye hemen hemen hiçbir şey kalmamıştır
Etrüskler silah olarak mızrak balta ve bazen de kılıç kullanırlardı Tanrıları Yunan ve Romalılar'ın tanrılarıyla aynı olmakla bir­likte Etrüskler için ölümden sonraki yaşam çok önemliydi Etrüskler'in doğu ülkelerine özgü dinsel törenlerinin bazısı Romahlar'ca da benimsenmiştir
Etrüsk dili henüz çözülememiştir Uzman­lar dilin anahtarı bulunsa bile geriye yeterin­ce yazılı belge kalmamış olduğu için fazla bilgi edinilemeyeceği görüşündedir

Roma Egemenliği

Akdeniz'de kıyısı bulunan ülkeler ile ticaret yapan Etrüskler denizci bir halktı Deniz savaşlarında üstünlük kazanan Etrüsk donan­ması gücünü birkaç yüzyıl boyunca sürdür­dükten sonra giderek Romahlar'ca yıpratıldı

Etrüskler'in Romalılar'a kolayca yenilmeleri­nin nedeni ülkenin örgütsel yapısıyla ilgili görünmektedir 6 yüzyılda 12 kentin bir araya gelerek bir birlik oluşturmasına karşın ülke birbirinden bağımsız hareket eden kent­ler topluluğundan oluşuyordu Kentleri birer birer ele geçiren Romalılar İÖ 300'de Etrüsk topraklarına egemen oldular Romalılar Etrüskler'den pek çok şey öğ­rendiler ve çeşitli işlerde onların uyguladığı yöntemleri benimsediler Flüt kaval ve trom­pet çalmayı da Etrüskler'den öğrendiler On­ların güzel zevkli giysi ve takılarına özenerek tıpkılarını yaptılar