Frigle

Sedat Alp bunu şöyle açıklamaktadır : (Hitit Çağında Anadolu bkz Kaynakça)
“Asurlular Muški ülkesinin kralı Mita’dan haberdardı Bunun Frig kralı Midas olduğu uzunca bir zamandan beri kabul edilmiştir Bu eşitlikten ilk bakışta Frigya ile yalnız Asur kaynaklarından tanınan Muški ülkesinin aynı ülke oldukları akla gelse de ilk kez Ekrem Akurgal’ın gösterdiği gibi Friglerin maddi kalıntılarına MÖ 8 yüzyıldan önce Anadolu’da rastlanmadığı ve ve Muški ülkesinin ise daha I Tiglatpileser vaktinde (tahminen MÖ 1112-1074) yukarı Dicle bölgesinde varlığını gösterdiği göz önünde tutulursa Frigler ile Muškilerin aynı kavim olduklarını kabul etmek zordur Olsa olsa Asurlular bunu yakıştırmış olabilirler Asurlularon Friglerden söz etmemesi dikkat çekicidir Belki de Friglerin siyasal açıdan Muškililer üzerinde etkili olmaları onların Muškililer ile ilgilendirilmelerine neden olmuştur“
Bu belirsizliğin nedeni kuşkusuz Anadolu’nun Hitit İmparatorluğunu da yıkan istilalardan sonra yaşadığı karanlık çağlardır Bu devire “karanlık çağlar” adını vermemizin başlıca nedeni ise elimizde yeterli belge olmayışıdır Bir başka nedeni ise siyasi birliğin kurulamamış olmasıdır
Anadolu’da siyasi birlik ancak MÖ sekizinci yüzyılda kurulabilmiştir
Bu dönem Asur kayıtlarında da Friglerele ilgili ifadelere rastlanmaktadır MÖ 709 yılında IISargon’un bir yazıtında “benden önceki krallara boyun eğmeyen Mita” diye bir ifade vardır
Asurlarla yapılan barış anlaşmasından sonra Asur kayıtlarında Muşki kralı Mita’nın adına rastlanmaz ancak Frigya kralı Midas Yunan kaynaklarında görülmeye başlar Bir başka deyişle MÖ yedinci yüzyıldan itibaren Friglerin Yunan halkları ile olan ilişkileri başlamış olur
Daha öncede belirttiğimiz gibi Yunan kaynakları kısıtlı tarih bilgileri bakımından yeterli olmayabilir ancak şu an için en önemli detaylı kaynak oldukları için Frigler ile ilgili bilgilerimizin bir bölümünü bunlara dayandırmak zorundayız
Yunan kaynakları Friglerin ilk kralının Gordios olduğunu ve Friglerin başkenti Gordion’un adını bu kraldan aldığını söyler Bugün Polatlı yakınlarında kalıntıları bulunan bu şehrin adının kökeni daha önceki Anadolu dillerinden gelmesi ve bu ismin sonradan Hellenler tarafından uydurulmuş olması olasılığı yüksektir Zaten Gordios ile ilgili Yunan Arrianos’un anlattıklarından başka da önemli bir kaynak yokturnbsp;
Friglerin efsanevi kralları ise Midas’tır Midas’ın tek bir kişinin adı mı yoksa hükümdarlara verilen bir ad mı olduğu belli değildir ancak Mita adının da hem Asur hem Hitit kaynaklarında varolması bu isimle en az bir kişinin hükümdarlık yaptığını doğrulamaktadır
Daha önce de belirttiğimiz gibi Midas adı pek çok efsaneye karışmıştır Bu efsaneler çok eski dönemleri anlatan Yunannbsp; efsaneleri olduğu gibi gerçekten Anadolu kökenli de olabilirler
Bu dönemde Frigya’nın bölgede gerçekten büyük bir güç olduğuna kuşku yoktur Midas’ın efsanede her tuttuğunu altın yapması her ne kadar ezoterik bir motif olsa da kökenini bu dönemdeki Frigler’in zenginlikleri için anlatılanlardan almıştır Midas’ın tahtını Delfoi’deki tapına adaması da bu tahtı gören Yunanlıları Frigya’nın zenginliği karşısında şaşırtmıştır
Bu dönemde Yunan halkları ve Frigya arasındaki ilişkiler de yoğunlaşmıştır Yunanların Frigya’yı en eski halk olarak görmesi de bu dönemde Yunan halklarının Anadolu kültürü ile Frigler vasıtası ile ilk olarak karşılaşmasından gelmektedir
Ancak Frgilerin bu parlak günleri fazla sürmemiş ve Kimmer istilaları altında Frig Devleti tarihe karışmıştır
Ancak Frigler ve Frig kültürü Anadolu’da Roma dönemine kadar yaşamış ve Phrygia diye adlandırılan bu bölgede eski inançlar yaşamıştır