Lorenzo Valla Olayi Ve İstanbul'un Fethine Etkileri

**Prof. Dr. Sinsi** · 11-25-2012

15

YÜZYILIN BAŞINDA BİZANS

15

yüzyılın başında Bizans artık hareket alanını ve siyasal ve dinsel etkisini yitirmek üzere olan bir "Site-Devleti" haline gelmişti

Müslüman-Türk tehdidini ve genişleme hızını sezen ilk İmparator V

John Paleolog olmuştu ve henüz 1368'de bu tehliaaae karşı direnebilmek için bütün dinsel ayrılıkları (Katolik/Ortodoks çekişmesi) bir kenara bırakarak Papa V

Urban'ın ayağına kadar gitmiş ve ondan Müslüman Türklere karşı yeni bir "Haçlı Seferi" başlatması için ricacı olmuştu

Nedir ki Bizans halkı Ortodoks İmparatorun Katolik Papa'ya yalvarmasından hiç hoşnut olmamıştı

Papazların ve Keşişlerin kışkırtmasıyla ayaklanmalar çıkmış ve devlet bunları güçlükle bastırabilmisti

15

yüzyılda Bizans'ta bu kez VIII

John Paleolog imparatordu

Müslüman-Türklerin ilerleyişi ve genişlemesi daha da hızlanmıştı

Bu imparator da tıpkı büyük dedesi gibi düşündü ve Türklere karşı yeni bir "Haçlı Seferi'nin" başlatılması için 1434'te Papalığa başvurmak zorunda kaldı

Nedir ki bu kez karşısında Katolik Kilisesi'nde dizginleri elinde tutan Basel Konsili vardı

Papa yoktu

İmparator'un Konsil'e yolladığı heyet Konsille görüşme bile yapamadan İstanbul'a geri döndü

Katolik Konsil

açıkça söylenmese de Ortodoks Kilisesi'yle ve onun imparatoruyla ve kaygılarıyla hiç ilgilenmemişti

Bu yüz kızartıcı olaya rağmen İmparator bizzat Papa'nın ayağına gidebileceğini açıkladı

Konsil

İmparator'un resmi başvurusunu tam üç yıl beklettikten sonra 1437'de gündemine aldı

İmparator'a

Papa'yla

ünlü Avignon kentinde görüşme yapabileceğini bildirdi

Konsil bu kararını Papa'ya danışmadan almıştı

Nedir ki IV

Eugenius çok kurnaz ve diplomasiyi çok iyi bilen bir papaydı

Kendi gıyabında gelişen bu olayları ilkin hiç ilgilenmeden pasif bir bekleyişle izledi

Ama Papa'nın müthiş bir planı vardı

Bizans'ın Türk korkusunu kullanarak hem Ortodoks Kilisesi'nden hem de Konsil'den kurtulmayı kuruyordu

Ve planını da başarıyla uyguladı

Papa önce Konsil’n kendisinden habersizce İmparator'la görüşme kararı almasının "Tanrı'nın Buyruğuna" aykırı olduğunu açıklayan sert bir Bull (papalık fetvası) yayınladı

Burada İmparator'la görüşmenin "Ruhani" değil "Seküler" bir olay olduğunu

Konsil'in ise sadece "Ruhani" konularda kararlar alabileceğini vurguladı

Papa yazdığı metni Konsil'e iletmeden Bizans'a gizli bir heyet yolladı ve İmparatoru bizzat kendisi davet etti

Bu

Papa'nın planındaki en ince diplomatik manevraydı

Böylelikle hem İmparatorun onurunu "kurtarıyormuş" gibi görünüyordu

hem de Konsil'e bir fait a cornpli (oldu bitti) yapıyordu

Ama Papa'nın gerçek amacı bu manevrayla İmparatordan çok önemli tavizler koparmaktı

Ve kurnaz Eugenius bunu da başardı

İmparator

beraberinde patrik ve 700 din ve bilim adamından oluşan bir heyetle 1438'de İtalya'ya geldi

Konsil'in gücünü kırmış olan Papa IV

Eugenius

kendinden emin bir şekilde İmparator'u ve Patriği müthiş bir baskı altına aldı

Onlardan "kendi otoritesinin tartışılmaz üstünlüğünü kabul etmelerini" istedi

Ve ekledi: "İşte Büyük Konstantin'in vasiyeti yüzyıllardır elimizdedir

Konstantin

kendi eliyle yazdığı bu vasiyetnamesinde başta İstanbul olmak üzere kendisine ait olan tüm İmparatorluk haklarını ve topraklarını bize vasiyet etmiştir

İstanbul

Roma'nın malıdır

" Türk korkusuyla titreyen İmparator ve patrik

gerçekte kendi idam fermanları olacak olan bu "zorlamayı" da kabullendiler

Bunun üzerine Paris 1438'de resmi bir açıklama yaparak Büyük Konstantin'in vasiyeti gereği Bizans'ın Roma tarafından korunacağını bildirdi

Nedir ki Dimyat'a pirince gitmekte olan İmparator elindeki bulgurdan da oldu

Bizans'ta halk

papazların kışkırtmasıyla ayaklandı

Kilise papazlarıyla manastır keşişleri isyanlar başlattılar

İşte tarihçi Ducas'ın yazdığı o ünlü slogan ilk kez 1438'de Bizans sokaklarında yankılanmaya başladı: "Bizans'ta Latin mitrası (papaların dini törenleri için giydikleri kaftan tipi giysi) görmektense Müslüman Türklerin türbanlarını görmeyi tercih ediyoruz

"

Bizans'taki ayaklanmaları yöneten papazların sivil halk arasından seçtikleri iki laik lider vardı

Bunlardan biri Marc Eugenikos

diğeri de Gennade Scholarios idi

Birincisi daha sonra İmparator'un askerleri tarafından susturuldu

diğeri ise İstanbul'un Fethi'nden sonra Eatih Sultan Mehmet tarafından

kendisinin ilk Ortodoks Patriği yapıldı

Bu nedenle de imparatorluk tarafından Gennade'nin Sultan'ın Bizans'a yerleştirdiği

"Kışkırtıcı-Ajan" olduğu ileri sürüldü

11-25-2012	#2
Prof. Dr. Sinsi	Lorenzo Valla Olayi Ve İstanbul'un Fethine Etkileri 15 YÜZYILIN BAŞINDA BİZANS 15 yüzyılın başında Bizans artık hareket alanını ve siyasal ve dinsel etkisini yitirmek üzere olan bir "Site-Devleti" haline gelmişti Müslüman-Türk tehdidini ve genişleme hızını sezen ilk İmparator V John Paleolog olmuştu ve henüz 1368'de bu tehliaaae karşı direnebilmek için bütün dinsel ayrılıkları (Katolik/Ortodoks çekişmesi) bir kenara bırakarak Papa V Urban'ın ayağına kadar gitmiş ve ondan Müslüman Türklere karşı yeni bir "Haçlı Seferi" başlatması için ricacı olmuştu Nedir ki Bizans halkı Ortodoks İmparatorun Katolik Papa'ya yalvarmasından hiç hoşnut olmamıştı Papazların ve Keşişlerin kışkırtmasıyla ayaklanmalar çıkmış ve devlet bunları güçlükle bastırabilmisti 15 yüzyılda Bizans'ta bu kez VIII John Paleolog imparatordu Müslüman-Türklerin ilerleyişi ve genişlemesi daha da hızlanmıştı Bu imparator da tıpkı büyük dedesi gibi düşündü ve Türklere karşı yeni bir "Haçlı Seferi'nin" başlatılması için 1434'te Papalığa başvurmak zorunda kaldı Nedir ki bu kez karşısında Katolik Kilisesi'nde dizginleri elinde tutan Basel Konsili vardı Papa yoktu İmparator'un Konsil'e yolladığı heyet Konsille görüşme bile yapamadan İstanbul'a geri döndü Katolik Konsil açıkça söylenmese de Ortodoks Kilisesi'yle ve onun imparatoruyla ve kaygılarıyla hiç ilgilenmemişti Bu yüz kızartıcı olaya rağmen İmparator bizzat Papa'nın ayağına gidebileceğini açıkladı Konsil İmparator'un resmi başvurusunu tam üç yıl beklettikten sonra 1437'de gündemine aldı İmparator'a Papa'yla ünlü Avignon kentinde görüşme yapabileceğini bildirdi Konsil bu kararını Papa'ya danışmadan almıştı Nedir ki IV Eugenius çok kurnaz ve diplomasiyi çok iyi bilen bir papaydı Kendi gıyabında gelişen bu olayları ilkin hiç ilgilenmeden pasif bir bekleyişle izledi Ama Papa'nın müthiş bir planı vardı Bizans'ın Türk korkusunu kullanarak hem Ortodoks Kilisesi'nden hem de Konsil'den kurtulmayı kuruyordu Ve planını da başarıyla uyguladı Papa önce Konsil’n kendisinden habersizce İmparator'la görüşme kararı almasının "Tanrı'nın Buyruğuna" aykırı olduğunu açıklayan sert bir Bull (papalık fetvası) yayınladı Burada İmparator'la görüşmenin "Ruhani" değil "Seküler" bir olay olduğunu Konsil'in ise sadece "Ruhani" konularda kararlar alabileceğini vurguladı Papa yazdığı metni Konsil'e iletmeden Bizans'a gizli bir heyet yolladı ve İmparatoru bizzat kendisi davet etti Bu Papa'nın planındaki en ince diplomatik manevraydı Böylelikle hem İmparatorun onurunu "kurtarıyormuş" gibi görünüyordu hem de Konsil'e bir fait a cornpli (oldu bitti) yapıyordu Ama Papa'nın gerçek amacı bu manevrayla İmparatordan çok önemli tavizler koparmaktı Ve kurnaz Eugenius bunu da başardı İmparator beraberinde patrik ve 700 din ve bilim adamından oluşan bir heyetle 1438'de İtalya'ya geldi Konsil'in gücünü kırmış olan Papa IV Eugenius kendinden emin bir şekilde İmparator'u ve Patriği müthiş bir baskı altına aldı Onlardan "kendi otoritesinin tartışılmaz üstünlüğünü kabul etmelerini" istedi Ve ekledi: "İşte Büyük Konstantin'in vasiyeti yüzyıllardır elimizdedir Konstantin kendi eliyle yazdığı bu vasiyetnamesinde başta İstanbul olmak üzere kendisine ait olan tüm İmparatorluk haklarını ve topraklarını bize vasiyet etmiştir İstanbul Roma'nın malıdır" Türk korkusuyla titreyen İmparator ve patrik gerçekte kendi idam fermanları olacak olan bu "zorlamayı" da kabullendiler Bunun üzerine Paris 1438'de resmi bir açıklama yaparak Büyük Konstantin'in vasiyeti gereği Bizans'ın Roma tarafından korunacağını bildirdi Nedir ki Dimyat'a pirince gitmekte olan İmparator elindeki bulgurdan da oldu Bizans'ta halk papazların kışkırtmasıyla ayaklandı Kilise papazlarıyla manastır keşişleri isyanlar başlattılar İşte tarihçi Ducas'ın yazdığı o ünlü slogan ilk kez 1438'de Bizans sokaklarında yankılanmaya başladı: "Bizans'ta Latin mitrası (papaların dini törenleri için giydikleri kaftan tipi giysi) görmektense Müslüman Türklerin türbanlarını görmeyi tercih ediyoruz" Bizans'taki ayaklanmaları yöneten papazların sivil halk arasından seçtikleri iki laik lider vardı Bunlardan biri Marc Eugenikos diğeri de Gennade Scholarios idi Birincisi daha sonra İmparator'un askerleri tarafından susturuldu diğeri ise İstanbul'un Fethi'nden sonra Eatih Sultan Mehmet tarafından kendisinin ilk Ortodoks Patriği yapıldı Bu nedenle de imparatorluk tarafından Gennade'nin Sultan'ın Bizans'a yerleştirdiği "Kışkırtıcı-Ajan" olduğu ileri sürüldü