Otuz Yıl Savaşı

1618 ile 1648 yılları arasında yapılan ve Avrupa devletlerinin çoğunun katıldığı savaşlar dizisidir Temelinde bir Protestan-Katolik mücadelesi olsa da savaşan devletlerin çoğu dinsel değil siyasi amaçlar için savaşmıştır Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu'na bağlı prensliklerin farklı taraflarda savaşması sebebiyle bir iç savaş niteliği de taşır
Savaş 1648 yılında Protestanların zaferiyle bitmiş ve Vestfalya Antlaşması ile savaş sonucunda Almanya’yı oluşturan Kutsal Roma-Cermen İmparatorluğu herbiri hükümran olan birçok küçük devlete ayrılmıştır İmparatorluk makamının yetkileri ise çok kısıtlanmıştır

Savaşın Kökeni
1555 yılında imzalanan Augsburg Barışı ile Martin Luther taraftarları ile Katolikler arasındaki savaş sona ermişti Bu antlaşmaya göre sayıları 100’ün üstünde olan Alman prensleri Katoliklik ve Lütercilik arasında istediği tercihi yapabilecekti
Fakat anlaşmanın bu hükmü yetersiz kaldı ve uygulanamadı İspanya’da hızla yayılan Kalvenizm gibi diğer Protestan mezhepleri bu antlaşmaya göre haklara sahip değillerdi Ayrıca İspanya’daki Katolik Habsburg Kralları Doğu ve Orta Avrupa’da Katolikliği tekrar güçlendirmek istiyorladı Baltık’ta egemen olan Protestan İsveç ve Danimarka kralları ise “Protestanlığın savunucuları” olarak Roma-Cermen İmparatorluğu’ndaki nufuzlarını arttırmak istiyorlardı
Augsburg Barışı’nın yetersiz kalması üzerine Kutsal Roma-Cermen İmaparatorluğu’ndaki Protestan prensler 1608 yılında bir birlik kurdular 1609’da ise Katolik devletler İmparator'un desteği ve Bavyera’nın önderliğinde birleştiler Böylece Almanya parçalanıyor ve din ekseninde iki kampa bölünüyordu
Bu arada her iki birlik de diğer devletlerden destek bulmaya çalıştı Katolik Birliği aynı Roma-Cermen İmparatorluğu gibi Habsburg Hanedanı tarafından yönetilen sert Katolik İspanya’nın desteğine güveniyordu Protestanlar ise Hollanda İngiltere ve Fransa gibi Avrupa’da Habsburg egemenliğini istemeyen devletlerle görüşmeye başladı

Savaş (1618-1648)
1618 yılında İmparator’un gücünün artmasını istemeyenlerin ve Protestanlar’ın Bohemya’da başlattığı ayaklanma uzun sürecek savaşlar dizisini başlatan kıvılcım oldu İspanya Kralı 4 Philip’in yardımını alan İmparator ve Katolik Birliği Bohemia ve onu destekleyen Protestan Birliği yenilgiye uğrattı (1618-1625)

Danimarka'nın savaşa dahil olması ve çekilmesi
Kendisi de bir Protestan olan Danimarka kralı 4 Christian Roma-Cermen İmparatorluğu’ndaki Protestanların yenilgiye uğramasından rahatsız olmuştu İngiltere Fransa ve Hollanda’dan aldığı destekle birlikte kendisini Protestanlığın savunucusu ilan etti ve İmparator’a ve Katoliklere karşı savaşa katıldı Ama kendisini destekleyen devletlerin iç sorunlar yüzünden zayıf olması sebebiyle yenildi ve İmparatorla barış yapmak zorunda kalarak savaştan çekildi (1625-1629)

İsveç'in savaş'a dahil olması
Danimarka’nın çekilmesi savaşı bitirmedi Bu sefer İsveç Kralı II Gustaf Adolf (Gustavus Adolphus) Protestanları destekledi ve İmparatorluğa saldırdı Danimarka kralı 4 Christian gibi kendisi de Fransa ve Hollanda tarafından destekleniyordu Savaşın başında zaferler kazanmasına rağmen 1632’de Lützen Savaşı sırasında öldü 1634’te ise Protestan güçler yenilgiye uğradı
İsveç (Protestanlar) ile Roma Cermen İmparatorluğu (Katolikler) arasında yapılan barışa göre (1635 Prag Düzenlemesi) Alman prensliklerinin dış devletlerle ittifak yapması engelleniyor ve Alman prensiliklerinin ayrı ayrı olan ordularıİmparator’un liderliği altında birleştiriliyordu Yani siyasi gücü çok zayıflamış olan Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu tekrar güçleniyordu

Fransa'nın savaşa dahil olması
Prag Düzenlemesi’nden en çok Fransa rahatsız olmuştu Fransa’da iktidarı elinde tutan XIII Louis’nin bakanı Kardinal Richelieu’ya göre bu düzenleme Kıta Avrupasındaki Habsburg etkisini çok arttırıyordu Bu nedenle 1636 yılında FransaKatolik bir devlet olması ve Katolik bir başpiskopos tarafından yönetilmesine rağmen Protestanların yanında savaşa girdi
Fransa İsveç ve Hollanda ile ittifak kurdu İspanya ise Roma Cermen İmparatoru'nu desteklemek amacıyla İspanya Hollandasından (günümüz Belçikası) güneye doğru Fransa’yı işgale başladı ve geri püskürtülmeden önce Paris yakınlarına kadar gelmeyi başardı
Savaş Protestanlardan yana döndü Hollanda’nın büyük zenginliği ve denizaşırı yerlerde Habsburglara karşı başarıyla savaşması durumu İspanya için zorlaştırdı Karada güçlü olmayan ancak denizlerde güçlü olan Hollanda İspanya donanmasını iki kere yenilgiye uğrattı

Vestfalya Barışı
Otuz Yıl Savaşı'nı bitiren bir dizi antlaşma Vestfalya Barışı olarak bilinir Vestfalya Barışı ile Augsburg Barışı hükümleri yenilendi ve Kalvenizm Roma Cermen İmparatorluğu’nda kabul edilen mezheplerden biri oldu Vestfalya ile Kutsal Roma Cermen Imparatorluğu içindeki prenslikler hemen hemen bağımsız siyasal birimler oldular Üye devletlerin rızası olmadan İmparator vergi ve asker toplayamayacak kanun koyamayacak ve savaş ilan edemeyecek olması İmparator’un siyasal otoritesinin kalmadığını ortaya koyuyordu Daha sonra Fransız yazar Voltaire’in de söyleyeceği gibi Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu artık “ne kutsal ne Romalı ne de imparatorluktu”
Hollanda’nın bağımsızlığı resmen tanınarak Hollanda ile İspanya arasındaki Seksen Yıl Savaşları sona erdi İsviçre'nin bağımsızlığı tüm taraflarca tanındı Fransa Metz Toul ve Verdun'u alarak Almanya'ya doğru genişledi İsveç de Pomeranya'yı alarak Almanya'ya doğru genişlemiş oldu

Savaşın Sonuçları
Savaşlarda ve savaşla beraber gelen kıtlık ve salgın hastalıklarda yüzbinlerce insan öldü Burada savaşan devletlerin kiraladığı paralı askerlerin yaptığı yağmanın yol açtığı yıkımın büyük rolü vardır Savaşta en çok zararı Almanya gördü 16 yy'da Avrupa’nın gelişmiş bir bölgesi olan Almanya’da 17 yy'dan 19 yy'ın ikinci yarısına kadar sürecek olan bir gerileme ve yerellik başladı
Otuz Yıl Savaşı’nın en önemli siyasal sonucu Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu’nun feodal bir karmaşaya sürüklenmesiyle Fransa’nın Kıta Avrupasında en güçlü devlet olarak ortaya çıkmasıdır 19 yy'da Almanya İmparatorluğu kuruluncaya kadar Avrupa siyaseti Almanya’nın bölünmüşlüğü ve Fransa’nın üstünlüğü çevresinde dönecektir
Roma Cermen İmparatorluğu’ndan başka İspanya Habsburgları da gerileme sürecine girmişti Altmış yıldır İspanya egemenliği altında olan Portekiz 1640’ta bağımsız oldu Benzer bir başarısızlık kolonilerde Hollanda’ya karşı görüldü
30 Yıl Savaşı Avrupa’nın gördüğü son büyük din savaşıdır Habsburglara karşı Protestanları destekleyen Katolik Fransa örneğinde olduğu gibi artık devletlerin çıkarları dinsel bağlılıklarının önüne geçmiştir Bu açıdan Vestfalya ile modern diplomasi ve uluslararası ilişkiler esaslarının temelleri atılmıştır
Artık Avrupa kendi yasalarına göre davranan kendi ekonomik ve siyasal çıkarlarını izleyen istediği tarafta yer alanittifaklar kuran ve bozan modern bağımsız devletlerden oluşacaktır Günümüz devletlerarası sistem Vestfalya ile kurulmuştur