Tarihi Süreçte Pontus Sorunu

BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞINA KADAR DOĞU KARADENİZDE RUM FAALİYETLERİ

Anadolu'nun Karadeniz kıyılarında bir Pontus-Rum Devleti'nin kurulması tasarısı XIX yüzyılın ilk yarısına kadar uzanmaktadır Filik-i Eteryanın doğuşu Yunan Ayaklanması ve ardından bir Yunan Devleti'nin kurulması bu tasarının başlangıç yıllarını oluşturur

Pontus Derneği'nin amacı Trabzon Ordu Giresun ve Samsun vilayetleri ile Amasya ve Sivas'ın bir bölümünü içine alan yerleri Yunanlılaştırmaktı Böylece ilk çağda Pont bölgesinde yaşayan ve Yunanlılıkla ilgisi bulunmayan bir devlet Yunanistan'ın yayılmacı emelleri için yeniden kurulacaktı

Kurulması düşünülen Pontus Rum Devleti'nin sınırları; Paris'te basılıp Samsun'da ele geçirilen bir haritaya göre eski Pontus Devleti'nin sınırlarından batıya doğru taşıyordu Diğer bir anlatımla Batum'dan İnebolu'ya kadar yani bütün Karadeniz boyunca uzanıyordu Saymak gerekirse; Rize Trabzon Giresun Samsun ve Sinop ile birlikte Kastamonu Çankırı Yozgat Sivas Şebinkarahisar Tokat Amasya Çorum Gümüşhane ve kısmen Erzincan'ı içine alıyordu

Pontus-Rum Devleti'ne merkez olarak da Samsun ili düşünülüyordu Buradan da anlaşılacağı üzere aslında Pontus Devleti'nin daha sonra aynı bölgede kurulan Trabzon Devleti'nin ve Pontus-Rum Devleti'nin birbirleriyle ilgisi yokturDoğu Karadeniz; Türk topraklarına katılışından sonraki yüzyıllar boyunca Türk ve Rum halkın aralarında hiçbir sorun olmadan yaşadığı bir bölge olmuştur Bu bölgede yer alan Trabzon kenti ekonomik yönden önemli merkezlerden biri olma özelliğini her dönemde sürdürmüştür

Trabzon; Birinci Dünya Savaşı öncesinde de ticaret hayatı
zengin yerüstü ve yeraltı kaynaklarıyla en fazla ekonomik
canlılık gösteren kentlerimizdendir Ancak savaş öncesinde Trabzon'u önemli kılan asıl faktöraskeri ve stratejik açıdan
çok önemli bir konumda bulunmasıydı Çünkü Anadolu'nun içlerini İstanbul'a bağlayan demiryolları olmadığından
Trabzon III Ordu için askerlik açısından büyük önem taşımaktaydı

Deniz yoluyla sağlananİstanbul - Erzurum arasındaki en kısa yol üzerinde bulunuyordu Pontus-Rum Devleti ile ilgili çalışmalar1908 Devrimi'nden sonra uygulamaya konulacaktır 1912 Balkan Savaşı ile artan bu çalışmalar Birinci Dünya Savaşının başlamasıyla birlikte uluslar arası bir gündem konusu olacaktırYunanlılar Osmanlı Devleti'nin Birinci Dünya Savaşı'nda yenilmesi üzerine bu bölgeyi ele geçirmek için tarihsel bir fırsat yakaladıklarına inanıyorlardı Ama bu türlü hayalci politik çıkarların Türkiye topraklar üzerinde gerçekleşemeyeceğini ve Anadolu'nun 1000 yıllık Türk Yurdu olduğunu unutmuş görünüyorlardı

Yunanlılar Osmanlı Devleti'nin Birinci Dünya Savaşı'nda yenilmesi üzerine bu bölgeyi ele geçirmek için tarihsel bir fırsat yakaladıklarına inanıyorlardı Ama bu türlü hayalci politik çıkarların Türkiye topraklar üzerinde gerçekleşemeyeceğini ve Anadolu'nun 1000 yıllık Türk Yurdu olduğunu unutmuş görünüyorlardı