Urrfa Tarihi

URFA`NIN ADLARI

Arkeolojik kazılardan elde edilen buluntulardan Urfa bölgesinin tarihi
Yontmataş Devrine kadar uzadığı tespit edilmiştirTarih boyunca çeşidli
uygarlıklara sahne olan Urfa`ya Araplar Urhai ve El-Ruha,Selevkoslar
Edessa adını vermişlerdir MÖ II yıllarında Hitit tabletlerinde Ursu, Asur
tabletlerinde Ruhua olarak geçen bölge Türklerin burayı elegeçirmeyle
Urfa biçimine dönüştürülmüştürUrfa Halkının Kurtuluş Savaşında göster
diği kahramanlıklar göz önüne alınarak 1984 yılında ilin adı Şanlıurfa
olarak değiştirilmiştir

İSLAMİYET ÖNCESİ URFA

Urfa bölgesi İÖ 2000 yıllarında Hurri-Mitanni devletini kuran Hurri
lerin elinde bulunuyordu Bunlar Asur`ların egemenlikleri altına alınmış
lardıAnadolu`da ilk siyasi birliğini kuran Hititler bu bölgeye kadar uzana
madılar Zamanla eski Babil devleti, Asurlular buraya kadar yayıldılar
Urfa İÖ 7 yy İranlı Medler tarafından zaptedildi ve İÖ 13 yy kadar
Medlerin elinde kaldıBu yıllarda Makedonya imparatoru Büyük
İskender bütün Anadolu ve İran`ı aldı Bu arada Urfa bölgeside
Makedonyalılara geçti İskenderin ölümünden sonra burada İskenderin
generallerinden Selevkos`un kurduğu egemenlik sürdüSelevkos kurduğu
bu şehre Makedonyanın başkenti olan Edessa`nın adı verdi
Roma imparatorluğu buralara ulaşmadan önce bölge Osroene krallığı
nınelindeydiÖnceleri Roma himayesinde olan Urfa imparator Caracalla
dönemindeİS 216 yılında Roma imparatorluğu topraklarına katıldı
Sasaniler`in kralı I Sapur tarafından 260 yılında kuşatıldıysa da zapt
edilemedi Urfa cevresinde ki manastır ve kiliseleri 396 yılında Hunlar
506 yılındada Gotlar yağma etti
Roma imparatorluğu 395 yılında Doğu ve Batı diye ikiye ayrıldığı zaman
Urfa Doğu Roma (Bizans)`ın payına düşmüstü Bizans kralları şehri büyük
ölçüde onardılarHamamlar, hastaneler ve stadyumlar yaptılarMüslüman
lığın doğuşdan kısa bir süre sonra 639 yılında İyaz Bin Ganem kumutanlı
ğındaki Araplar şehri savaşmadan ele geçirdilerBirkaçdefa şehre saldıran
Bizanslılar 1030-1087 tarihleri arasında Urfa`ya egemen oldular
1087 yılından sonra Selçuklu Türkleri Urfa ve çevresini aldılar

OSMANLI DÖNEMİNDE URFA
Haçlı seferleri sırasında Hıristiyanlar 1098 yılında Urfa`yı alıp Edessa
Kontluğunu kurdularUrfa bu dönemde yakılıp yıkıldı1144`te Musul
hükümdarı İmadeddin Zengi şehri zaptettiUrfa 1182`de Selahattin Eyyüpi
tarafından alındı1244`te Moğollar Urfa`yı yağma etti Şehir 1393`te Timur
ordularına Teslim oldu
Urfa 1516 yılında Yavuz Sultan Selim`in padişahlığı döneminde Osmanlı
İmparatorluğu topraklarına katıldı ve Rakka eyaletine merkez oldu19 yy
ikinci yarısında vilayetler kurulunca Halep Vilayetine bağlı bir sancağa
merkez yapıldıOsmanlı imparatorluğu`nun gerileme dönemlerinde Urfa
ve çevresi alabildiğinde başıboşluklar yaratılmış,çöl kanunları ile yönetil
meye başlanmıştıBurada yaşayan insanlar bu tür eşkiyalıklara son vermek
için Milli Aşireti öncülüğünde birleştilerBu aşiretler Urfa ve bölgesinde ki
soygunculara karşı hayvan ve topraklarını koruma yoluna gitmişlerdir
1890 yılına kadar devam eden bu yaşam biçimi ,Sultan II Abdülhamit`in
tahta geçmesiyle birlikte yeni bölgede yeni oluşumlara gidildiSultan II
Abülhamit Viranşehir`de Hamidiye Alaylarını kurarak Urfa ve bölgesinin
güvenliğini Milli Aşireti Reisi İbrahim Paşa`ya bıraktı IV Ordu kumutanı
Maraşel Zeki Paşa , Sultan IIAbdülhamit ve Aşiret reislerleri arasında yapı
lan anlaşmalarla Hamidiye Alaylarının Kuruluş nedenleri belirlendi

Hamidiye Alaylarının Kuruluş Nedenleri;

* Merkezi otoriteyi tesis etmek,
* Doğu Anadoluda devletin etkin olabileceği yeni bir sosyo-politik
denge kurmak
* Aşiretlerden askeri güç olarak faydalanmak,
* Ermenilerin faaliyetlerine engel olmak ve müslüman halkla
Ermeniler arasında güç dengesini temin etmek,
* Rusların saldırısından ve ingiliz politikasından,Doğu Anadolu
yu korumak,
* Pan-İslamizm politikasını yaymak ve yürütmek

KURTULUŞ SAVAŞINDA URFA

Birinci Dünya savaşından sonra 7 Mart 1918 İngilizler Urfa`yı işgal etti
Bir süre sonra yerlerini Fransız kuvetlerine bıraktılar10 Ağustos 1920
ìmzalanan Sevr Anlaşması`na göre Urfa Fransa`nın yönetimi aldına giren
Suriye`ye verildiFakat bu karar uygulanmadan Urfa`lılar 9 Şubat 1920`de
Fransızlara karşı ayaklandılarFransızlar önceleri Türkiye`den kaçmak
zorunda kalan Ermenileri yanlarında getirderek onlara soygunlar cinayetler
işleterek yerli halkın bölgeden kaçmalarını sağlamaya çalışıyorlardı
Mustafa Kemal, dağınık vur kaç taktiki ile çalışan çeteleri bir birlik aldına
toplamak için Ali Saip Ursavaşı Jandarma komutanı olarak Viranşehir`e
gönderdiAli Saip Milli Aşireti reisi İbrahim Paşa`nın desteğini de alarak
bölgede büyük bir milis kurmayı başardıBölgede ki tüm aşiretlerin
katıldığı bu milis örgütü Fransızlar için tehlike olmaya başladı1920
yılının başlarında Fransız kumutanlığına bir ultimatom verdiler ve
belirli bir tarih içinde bölgeyi terk etmeleri istendiİstekleri yerine
getirlmeyince 9 Şubat 1920`de Viranşehir`den Milli Aşireti,
Suruç`tan Anze aşireti aynı anda Urfa`ya dogru hareket ettiler
Yapılan kanlı çarpışmalar sonucu Fransızlar 10 Nisan 1920 de Urfa`dan
kaçmaya başladılar11 Nisan 1920`de Urfa Düşmanlardan tamamen temiz
lendi 21 Ekim 1921`de Fransızlarla imzalanan Ankara Anlaşmasıyla Urfa
anavatan topraklarına kaldı