İmanda Ehl-İ Sünnet İmamlar Kimlerdir ?

**Prof. Dr. Sinsi** · 11-04-2012

İmanda Ehl-i Sünnet İmamlar Kimlerdir

Kendilerine Ehl-i Sünnet ve Cemaat (Peygamberin ve onun eshabının yolunda bulunanlar ve Fırka-i Naciye (Selâmete kavuşanlar) adı verilen müslümanların inançları, şu yukarıdan beri yazdığımız gibidir

Bilindiği üzere, peygamber efendimiz ile görüşüp ona iman edenlere "Ashab-ı Kiram ve Ashab-ı Güzin" denir

Ashabı görüp de onlardan feyiz alan müslümanlara "Tabiîn" adı verilmiştir

Ashab-ı güzin ile Tabiîne Selef-i Salihin´ denir

Bunlar ehl-i sünnetin öncüleridir

Bunlar peygamberimizin yolunu gereği üzre izlemişler ve İslâmiyeti her tarafa yaymışlardır

İslâm birliğini ve topluluğunu kuvvetlendirmişlerdir

Din adına uydurmalardan uzak kalmışlardır

Ehl-i Sünnet´in İtikat (inanç ve iman) ile ilgili konularda yetkili büyük alimleri ve imamları vardır

Bunlardan her biri, Selef-i Salihin dediğimiz Ashâb ve Tabiîn´in yolunda yürümüşlerdir

İslâm âleminde yüz gösteren değişik görüşlere, felsefî nazariyelere karşı gerçeği savunmaya çalışmışlardır

İslâm inancının ne kadar saf ve ne kadar doğru olduğunu genişlemesine incelemiş ve çeşitli delillerle isbatlamışlardır

İşte bu büyük mücahid alimlerden biri İmam Matüridî, diğeri de İmam Eş´ari´dir

İmam Ebû Mansur Muhammed Matüridî, hicretin (280) yılında doğmuş ve (333) yılında Semerkand´da vefat etmiştir

Memleketi olan Matürid Buhara ilçelerinden biridir

Kendisi Hanefi mezhebinde idi

Çok kıymetli tefsiri ve başka eserleri vardır

Bizim itikatta (inançta) imamımızdır

Hanefi mezhebinde bulunan müslümanların büyük çoğunluğu inanç ve itikatta bu Ebû Mansur Matüridî´ye bağlıdır

İmam Ebû´l-Hasan Aliyyü´l- Eş´arî, hicretin (260) yılında Basra´da doğmuş, (324) yılında Bağdad´da vefat etmiştir

Büyük dedesi Ashab-ı Güzin´den Ebû Musa El-Eş´arî´dir

Ebû´l-Hasan El-Eş´arî Şafiî mezhebine bağlı idi

Ehl-i Sünnet itikatına pek çok hizmet etmiştir

Çok değerli eserleri vardır

Malikîlerle Şafiîlerin hemen hepsi, Hanefilerin bir kısmı ile Hanbelî mezhebinde olan Müslümanların bazı ileri gelenleri itikat konularında Ebû´l-Hasan El-Eş´arî´ye uyarlar

İmam Matüridî ile İmam Eş´arî arasında esas bakımından ayrılık yoktur

Her ikisi de Ashab ve Tabiîn´in yolunda gitmişlerdir

İkisi de hak üzeredir

Ancak ikinci derecede bulunan bazı konularda ayrı görüşleri vardır

Fakat bunların başlıcaları da, görünüşteki ifade değişikliğinden başka birşey değildir

Bugün müslümanların büyük çoğunluğu itikat bakımından ya İmam Matüridî´ye veya İmam Eş´arî´ye bağlı bulunmaktadır

Yüce Allah hepsinden razı olsun, amîn

"Akıbet takva sahibleri içindir

" (Kasas: 8)

Büyük Müçtehidlerimiz

Dünyanın her tarafına yayılmış olan milyonlarca müslüman, İslâm tarihinin ilk asırlarından zamanımıza kadar ibadet ve hukuk meseleleri hususunda dört büyük müçtehidden birine bağlanagelmişlerdir

Bu dört müçtehid şu zatlardır:

İmam-ı Azam Ebû Hanife

Adı Numan´dır

Babasının adı da Sabit´dir

Hicretin 80

yılında Kûfe´de doğmuş ve 150 tarihinde Bağdad´da vefat etmiştir

Allah´ın rahmeti üzerine olsun

Sabit, İmam Hazret-i Ali´nin hizmetinde bulunmuş ve kendi nesli için onun duasını almıştır

İmam-ı Azam´ın annesi, babası Sabit öldükten sonra, İmam Caferi Sâdık ile evlenmişti

İmam-ı Azam bu muhterem zatın yanında yetişmişti

Ashab-ı Kiram´dan birkaç zatı görmüş olmak şerefini kazanmıştır

İmam-ı Azam´a uyanlardan her birine Hanefî veya Hanefiyyü´l Mezheb denir

Biz Türkler ve diğer ırklara bağlı olan birçok müslümanlar bu büyük müçtehidin mezbehine uymuş bulunmaktayız

Onun için âmel bakımından imamımız, İmam-ı Azam´dır

İmam Ebü Hanife Hazretleri bütün Ehl-i Sünnet tarafından saygı duyulan dört büyük müçtehidin birincisidir

İmam-ı Azam denilince yalnız bu hatıra gelir

İlmi, zekâsı, zühd ve takvası çok yüksekti

İctihadındaki yükseklik, mezhebindeki kolaylık ve mükemmellik bütün müslümanlar tarafından benimsenmiştir

İmam-ı Azam´ın yetiştirdiği alimler arasında güçlü müçtehidler vardır; fakat hepsi de esas bakımından hocalarına uymuş, hepsi de Hanefi mezhebinin fıkıh âlimlerinden sayılmışlardır

Bunların en ünlüleri İmam Ebû Yusuf, İmam Muhammed ve İmam Züfer´dir

İmam Ebû Yusuf un adı, Yakub İbni İbrahim El-Ensarî´dir

Dedesi Sa´d ashab-ı Kiram´dandar

Hicretin 113 yılında Kûfe´de doğmuştur

182 veya 192 tarihinde Bağdad´da vefat etmiştir

Allah´ın rahmeti üzerine olsun

Harunürreşid´in Kadılar Kadısı (Kadı´l-Kudat´ı) olarak görev yapmıştı

İmam Muhammed, Hasan Şeybanî´nin oğludur

Babası Şamlıdır

Hicretin 135

yılında Vasıt´da doğmuş olup Kûfe´de yetişmiştir

189 tarihinde Rey şehrinde vefat etmiştir

Allah´ın rahmeti üzerine olsun

Din ilimleri üzerinde doksan dokuz kitab yazdığı rivayet ediliyor

El-Mebsut, El-Ziyadat, El-Camiu´s-Sağır, El-Siyeru´l-Kebir, El-Siyeru´l-Sağir adlı kitablar bunlardan bazılarıdır

Bu kitablardaki meselelere "Zahirü´r-Rivaye" denir

Kitablara da "Zahirü´r-Rivaye Kitabları" denir

Hanefî mezhebinde en geçerli rivayetler de bunlardır

İmam Muhammed, İmam Malik´den ders okumuştur

İmam Ebû Yusuf ile İmam Muhammed´e İmameyn (İki imam) denir

İmam Züfer, İsfahan´da ve Basra´da valilik etmiş olan Hüzeyl adında bir zatın oğludur

İmam-ı Azam´ın Züfer´e verdiği değer büyüktü

Hicretin 110 yılında doğmuş ve 158 tarihinde Basra´da vefat etmiştir

Allah´ın rahmeti üzerine olsun

İlmihalimizin ibadetlere dair kapsadığı meseleler bütüniyle İmam-ı Azam´ın mezhebine göre yazılmıştır

Bununla beraber bazı önemli meselelerde diğer müçtehidlerin mezheblerine de işaret edilmiştir

Hanefî Mezhebinin ihtilâflı meselelerinde önce İmam-ı Azam´ın sonra İmam Ebû Yusuf´un, sonra İmam Muhammed´in, sonra İmam Züfer´in görüşü ile işlem yapılır

Bu bir esastır

Bunlardan yalnız bazı meseleler ayrı tutulur ki, sırası gelince açıklanacaktır

İmam Malik İbni Enes

Hicretin 93

yılında Medine-i Münevvere´de doğmuş ve 179 tarihinde Medine´de vefat etmiştir

Allah´ın rahmeti üzerine olsun

İmam Malik, müslümanların haklı olarak kendileriyle övündükleri dört büyük müçtehidin ikincisidir

Çok yüksek bir ilme, üstün bir zekâya, büyük bir zühd ve takvaya sahib idi

Mezhebi önceleri Endülüs´e, bütün Mağrib´e (Fas´a) yayılmıştı

Bugün de Fas, Sudan, Trablusgarb, Cezayir ve Yemen taraflarında benimsenmiş bulunmaktadır

İmam Muhammed İbni İdris El-Şafî

Hicretin 150

yılında Askalan´da veya Şam beldelerinden Gazze´de doğmuş, 240 tarihinde Mısır´da vefat etmiştir

Allah´ın rahmeti üzerine olsun

İmam Şafiî soyca Kureyş kabilesindendir

Büyük dedesi Şafiî gençliğinde Resul- i Ekrem (sallallahu aleyhi ve sellem) Efendimize kavuşma şerefine ermişti

Onun babası Sabit de, Bedir Savaşı´nda İslâmiyeti kabul etmişti

Saygıdeğer bir sahabî idi

İmam Şafiî, dört büyük müçtehidin üçüncüsüdür

Büyük bir alimdir

Çok büyük bir tefsir ve hadis alimidir

Tıb ilminde şiir ve edebiyatta da ehliyeti vardı

Mezhebi doğu ve batı yönlerine yayılmıştır

11-04-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	İmanda Ehl-İ Sünnet İmamlar Kimlerdir ? İmanda Ehl-i Sünnet İmamlar Kimlerdir Kendilerine Ehl-i Sünnet ve Cemaat (Peygamberin ve onun eshabının yolunda bulunanlar ve Fırka-i Naciye (Selâmete kavuşanlar) adı verilen müslümanların inançları, şu yukarıdan beri yazdığımız gibidir Bilindiği üzere, peygamber efendimiz ile görüşüp ona iman edenlere "Ashab-ı Kiram ve Ashab-ı Güzin" denir Ashabı görüp de onlardan feyiz alan müslümanlara "Tabiîn" adı verilmiştir Ashab-ı güzin ile Tabiîne Selef-i Salihin´ denir Bunlar ehl-i sünnetin öncüleridir Bunlar peygamberimizin yolunu gereği üzre izlemişler ve İslâmiyeti her tarafa yaymışlardır İslâm birliğini ve topluluğunu kuvvetlendirmişlerdir Din adına uydurmalardan uzak kalmışlardır Ehl-i Sünnet´in İtikat (inanç ve iman) ile ilgili konularda yetkili büyük alimleri ve imamları vardır Bunlardan her biri, Selef-i Salihin dediğimiz Ashâb ve Tabiîn´in yolunda yürümüşlerdir İslâm âleminde yüz gösteren değişik görüşlere, felsefî nazariyelere karşı gerçeği savunmaya çalışmışlardır İslâm inancının ne kadar saf ve ne kadar doğru olduğunu genişlemesine incelemiş ve çeşitli delillerle isbatlamışlardır İşte bu büyük mücahid alimlerden biri İmam Matüridî, diğeri de İmam Eş´ari´dir İmam Ebû Mansur Muhammed Matüridî, hicretin (280) yılında doğmuş ve (333) yılında Semerkand´da vefat etmiştir Memleketi olan Matürid Buhara ilçelerinden biridir Kendisi Hanefi mezhebinde idi Çok kıymetli tefsiri ve başka eserleri vardır Bizim itikatta (inançta) imamımızdır Hanefi mezhebinde bulunan müslümanların büyük çoğunluğu inanç ve itikatta bu Ebû Mansur Matüridî´ye bağlıdır İmam Ebû´l-Hasan Aliyyü´l- Eş´arî, hicretin (260) yılında Basra´da doğmuş, (324) yılında Bağdad´da vefat etmiştir Büyük dedesi Ashab-ı Güzin´den Ebû Musa El-Eş´arî´dir Ebû´l-Hasan El-Eş´arî Şafiî mezhebine bağlı idi Ehl-i Sünnet itikatına pek çok hizmet etmiştir Çok değerli eserleri vardır Malikîlerle Şafiîlerin hemen hepsi, Hanefilerin bir kısmı ile Hanbelî mezhebinde olan Müslümanların bazı ileri gelenleri itikat konularında Ebû´l-Hasan El-Eş´arî´ye uyarlar İmam Matüridî ile İmam Eş´arî arasında esas bakımından ayrılık yoktur Her ikisi de Ashab ve Tabiîn´in yolunda gitmişlerdir İkisi de hak üzeredir Ancak ikinci derecede bulunan bazı konularda ayrı görüşleri vardır Fakat bunların başlıcaları da, görünüşteki ifade değişikliğinden başka birşey değildir Bugün müslümanların büyük çoğunluğu itikat bakımından ya İmam Matüridî´ye veya İmam Eş´arî´ye bağlı bulunmaktadır Yüce Allah hepsinden razı olsun, amîn "Akıbet takva sahibleri içindir" (Kasas: 8) Büyük Müçtehidlerimiz Dünyanın her tarafına yayılmış olan milyonlarca müslüman, İslâm tarihinin ilk asırlarından zamanımıza kadar ibadet ve hukuk meseleleri hususunda dört büyük müçtehidden birine bağlanagelmişlerdir Bu dört müçtehid şu zatlardır: İmam-ı Azam Ebû Hanife Adı Numan´dır Babasının adı da Sabit´dir Hicretin 80 yılında Kûfe´de doğmuş ve 150 tarihinde Bağdad´da vefat etmiştir Allah´ın rahmeti üzerine olsun Sabit, İmam Hazret-i Ali´nin hizmetinde bulunmuş ve kendi nesli için onun duasını almıştır İmam-ı Azam´ın annesi, babası Sabit öldükten sonra, İmam Caferi Sâdık ile evlenmişti İmam-ı Azam bu muhterem zatın yanında yetişmişti Ashab-ı Kiram´dan birkaç zatı görmüş olmak şerefini kazanmıştır İmam-ı Azam´a uyanlardan her birine Hanefî veya Hanefiyyü´l Mezheb denir Biz Türkler ve diğer ırklara bağlı olan birçok müslümanlar bu büyük müçtehidin mezbehine uymuş bulunmaktayız Onun için âmel bakımından imamımız, İmam-ı Azam´dır İmam Ebü Hanife Hazretleri bütün Ehl-i Sünnet tarafından saygı duyulan dört büyük müçtehidin birincisidir İmam-ı Azam denilince yalnız bu hatıra gelir İlmi, zekâsı, zühd ve takvası çok yüksekti İctihadındaki yükseklik, mezhebindeki kolaylık ve mükemmellik bütün müslümanlar tarafından benimsenmiştir İmam-ı Azam´ın yetiştirdiği alimler arasında güçlü müçtehidler vardır; fakat hepsi de esas bakımından hocalarına uymuş, hepsi de Hanefi mezhebinin fıkıh âlimlerinden sayılmışlardır Bunların en ünlüleri İmam Ebû Yusuf, İmam Muhammed ve İmam Züfer´dir İmam Ebû Yusuf un adı, Yakub İbni İbrahim El-Ensarî´dir Dedesi Sa´d ashab-ı Kiram´dandar Hicretin 113 yılında Kûfe´de doğmuştur 182 veya 192 tarihinde Bağdad´da vefat etmiştir Allah´ın rahmeti üzerine olsun Harunürreşid´in Kadılar Kadısı (Kadı´l-Kudat´ı) olarak görev yapmıştı İmam Muhammed, Hasan Şeybanî´nin oğludur Babası Şamlıdır Hicretin 135 yılında Vasıt´da doğmuş olup Kûfe´de yetişmiştir 189 tarihinde Rey şehrinde vefat etmiştir Allah´ın rahmeti üzerine olsun Din ilimleri üzerinde doksan dokuz kitab yazdığı rivayet ediliyor El-Mebsut, El-Ziyadat, El-Camiu´s-Sağır, El-Siyeru´l-Kebir, El-Siyeru´l-Sağir adlı kitablar bunlardan bazılarıdır Bu kitablardaki meselelere "Zahirü´r-Rivaye" denir Kitablara da "Zahirü´r-Rivaye Kitabları" denir Hanefî mezhebinde en geçerli rivayetler de bunlardır İmam Muhammed, İmam Malik´den ders okumuştur İmam Ebû Yusuf ile İmam Muhammed´e İmameyn (İki imam) denir İmam Züfer, İsfahan´da ve Basra´da valilik etmiş olan Hüzeyl adında bir zatın oğludur İmam-ı Azam´ın Züfer´e verdiği değer büyüktü Hicretin 110 yılında doğmuş ve 158 tarihinde Basra´da vefat etmiştir Allah´ın rahmeti üzerine olsun İlmihalimizin ibadetlere dair kapsadığı meseleler bütüniyle İmam-ı Azam´ın mezhebine göre yazılmıştır Bununla beraber bazı önemli meselelerde diğer müçtehidlerin mezheblerine de işaret edilmiştir Hanefî Mezhebinin ihtilâflı meselelerinde önce İmam-ı Azam´ın sonra İmam Ebû Yusuf´un, sonra İmam Muhammed´in, sonra İmam Züfer´in görüşü ile işlem yapılır Bu bir esastır Bunlardan yalnız bazı meseleler ayrı tutulur ki, sırası gelince açıklanacaktır İmam Malik İbni Enes Hicretin 93 yılında Medine-i Münevvere´de doğmuş ve 179 tarihinde Medine´de vefat etmiştir Allah´ın rahmeti üzerine olsun İmam Malik, müslümanların haklı olarak kendileriyle övündükleri dört büyük müçtehidin ikincisidir Çok yüksek bir ilme, üstün bir zekâya, büyük bir zühd ve takvaya sahib idi Mezhebi önceleri Endülüs´e, bütün Mağrib´e (Fas´a) yayılmıştı Bugün de Fas, Sudan, Trablusgarb, Cezayir ve Yemen taraflarında benimsenmiş bulunmaktadır İmam Muhammed İbni İdris El-Şafî Hicretin 150 yılında Askalan´da veya Şam beldelerinden Gazze´de doğmuş, 240 tarihinde Mısır´da vefat etmiştir Allah´ın rahmeti üzerine olsun İmam Şafiî soyca Kureyş kabilesindendir Büyük dedesi Şafiî gençliğinde Resul- i Ekrem (sallallahu aleyhi ve sellem) Efendimize kavuşma şerefine ermişti Onun babası Sabit de, Bedir Savaşı´nda İslâmiyeti kabul etmişti Saygıdeğer bir sahabî idi İmam Şafiî, dört büyük müçtehidin üçüncüsüdür Büyük bir alimdir Çok büyük bir tefsir ve hadis alimidir Tıb ilminde şiir ve edebiyatta da ehliyeti vardı Mezhebi doğu ve batı yönlerine yayılmıştır