Hz. Ümmü Seleme (R.Anha)

HZ ÜMMÜ SELEME (ranha)

Ümmü Seleme radıyallahu anhâ Rasûlullah sallallahu aleyhi vesellem efendimizin en son vefat eden hanımlarından Erkamın evinde İslâm ile şereflenen ilk müslümanlardan Habeşistan ve Medineye hicret eden ilk kafilede yer almış çilekeş bir İslâm mücâhidesi Hudeybiye antlaşmasından sonra gösterdiği dirâyet ve fetanetiyle, efendimize verdiği fikri desteği ile tanınan bir annemiz Zekâsıyla, soyu, güzelliği, iffeti, nezâketi ve nezâhetiyle Rasûlullaha aile olma şerefine eren bahtiyarlardan Müminlerin annesi

O, bisetten onbeş sene önce Mekkede doğdu Asıl adı Hinddir Ebû Seleme künyesidir Mahzum kabilesine mensuptur İlk evliliğini halasının oğlu Abdullah İbni Abdülesed ile yaptı Habeşistanda ondan Seleme adında bir oğlu oldu Ona nisbetle Ümmü Seleme dendi Bu künye ile meşhur oldu Babası, Kureyşin sayılı cömertlerinden Ebû Ümeyye Süheyl İbni Muğıyredir “Zâdür-Rakb = Yol azığı” lakabıyla meşhurdur Her yolculuğa çıktığında arkadaşına da yetecek miktarda yanında azık bulundurduğu için bu lakabı almıştır Annesi, Âtike binti Âmirdir

O, kocasıyla beraber Erkamın evinde İslâmiyeti ilk kabul edenlerdendir Habeşistana birlikte hicret ettiler Medineye hicretleri ise tam bir destanlıktı Çok sıkıntılı ve eziyetli oldu Onun müşrik akrabaları Ebû Selemeye; Ümmü Selemenin götürülmesine müsaade etmeyeceklerini söylediler Yolları tutuldu Kocasından ve çocuklarından ayırdılar Ebû Seleme (ra) yanlız kaldı Tek başına Medine yollarına düştü Oğlu Seleme ile hanımı Ümmü Selemeyi Mekkede bıraktı Medineye hicret ile ilgili safhayı Ümmü Seleme kendisi şöyle anlatır:

“Akrabalarım beni Ebû Selemenin elinden alınca, onun yakınları da oğlum Selemeyi benim yanımdan almak istediler Oğlumu aralarında çekiştirmeğe başladılar Münakaşa ve gürültüler arasında çocuğu, kolundan, ayağından çeke çeke alıp götürdüler Bir yıla yakın, sabahtan akşama gözyaşı döktüm Nihayet bana acıdılar da: “İstersen kocanın yanına gidebilirsin” dediler Ebû Selemenin akrabaları da oğlumu getirip bana verdiler Ben ve oğlum birlikte Medineye hareket ettik”

Ümmü Seleme (ranhâ) uzun ve yorucu bir yolculuktan sonra Medineye ulaştı ve kocası Ebû Seleme ile buluştu Artık hasret ve çile sona ermiş, aile fertleri tekrar birbirine kavuşmuştu Mesud ve bahtiyar idiler Birgün sevinçli olarak kocası eve geldi Sevincinin sebebini şöyle anlattı: “Resûlullah (sa)den bir söz işittim de ona sevindim Müslümanlardan bir kimse müsîbete uğradığı zaman “innâ lillâhi ve innâ ileyhi râciûn” der, sonra da: “Allahım! Bu uğradığım musîbetin mükâfatını ihsan et ve beni ondan daha hayırlısına nâil eyle” diye duâ ederse, muhakkak Allah onun duâsını kabul eder” buyurdu

Günlük hayatları sevinç içerisinde geçen bu çilekeş aile öylesine birbirine muhabbetle bağlıydı ki, kocası kendisinden evvel ölürse bir başkasıyla evlenmeyi dahi düşünmeyecek kadar Ümmü Selemenin gönlü sevgi dolu idi Hatta o, kocasıyla karşılıklı anlaşma yapmak istedi Ebû Selemeye şunu teklif etti:

“Ey Ebû Seleme! Cennetlik kocası ölen cennetlik bir kadın, sonradan başkası ile evlenmezse, Allah muhakkak onu cennette kocasıyla bir araya getirecektir Aynı şekilde, cennetlik bir hanımı vefât eden cennetlik bir erkek de sonradan başka bir kadınla evlenmezse, Allah muhakkak onu da hanımıyla bir araya getirecektir Öyle ise gel seninle sözleşelim Ne sen benden sonra evlen, ne de ben senden sonra evleneyim” dedi

Ebû Seleme, hanımının bu teklifini kabul etmedi Ona: “Sen benim sözümü dinle! Ben öldüğüm zaman sen evlen” dedi Arkasından çok sevdiği hanımı için duâ etti: “Allahım! Ümmü Selemeye benden sonra daha hayırlı ve onu hor görmeyecek, incitmeyecek bir koca nasib et” dedi Hanımı bir şey diyemedi ve söz böylece kapandı

Bu konuşmanın arasından fazla bir zaman geçmedi Uhud günü kahramanca çarpışan Ebû Seleme (ra) birkaç yerinden derin yaralar almıştı Tedavi edilir gibi olmuş ise de tam kapanmamıştı Fakat o bu haliyle bile Beni Esed kabilesi tarafına gönderilen seriyyeye komutan tayin edildi Katan seferi diye anılan bu seriyye zaferle Medineye döndü Bu seferden sonra Ebû Selemenin yaraları tekrar deşilmeğe, açılmağa başladı Yatağa düştü Rahatsızlığı beş ay kadar devam etti Ümmü Seleme (ranhâ) kocasına fedâkârâne bir şekilde sevgi ve hürmetle hizmet etmeğe çalıştı

Gün geçtikçe hastalığı ağırlaşan Ebû Seleme (ra) bir daha ayağa kalkamadı Nihâyet şehadet şerbetini içti Onun vefâtını haber alan iki Cihan Güneşi efendimiz hemen Ebû Seleme (ra)in evine geldi Ortada uzanıp yatan cesedinin başucuna oturdu Onun açık kalan gözlerini mübarek elleriyle kapadı ve : “Şüphesiz ruh çıktığında göz onu takip eder” buyurdu Orada ağıtlar yakarak ağlaşan kadınlara döndü ve: “Siz kendiniz için hayırdan başka şeye duâ etmeyin Çünkü melekler söylediklerinize “Amin ”derler” buyurarak onları uyardı Daha sonra Ebû Seleme (ra) için şöyle duâ etti

“Allahım! Ebû Selemeyi affet Derecesini hidâyete erenler arasına yükselt Arkasında kalanlar için de sen halef ol! Bizi de onu da affet Ey âlemlerin rabbi! Ona kabri içinde genişlik ver Orada onun nurunu çoğalt” buyurdu

Ümmü Seleme (ranhâ) kocası Ebû Seleme vefat edince Efendimize nasıl duâ edeyim diye sordu Resûl-i Ekrem (sa) de: “Yâ Rabbi! Beni ve onu afffet Bana onun ardından, daha hayırlı bir bedel ihsan et diye duâ et” buyurdu

O, bir taraftan bu duâya devam ederek teselli buluyor, bir taraftan da hayretini saklayamıyordu Acaba Ebû Selemeden daha hayırlı olan kimdi?

Ümmü Seleme (ranhâ), inancı uğruna çok çileler çekmişti İmanından taviz vermemek için büyük fedakârlıklara katlanmıştı Fahr-i Kâinat (sa) efendimiz onun gibi mücâhide bir hanım sahabîsinin dört çocuğu ile ortada kalmasına gönlü râzı olamazdı İddet müddeti bitince ashâb-ı kiramdan bir çoğu ona evlenme teklifinde bulundu Fakat hiç kimse müsbet cevap alamadı Hz Ebu Bekir ve Hz Ömer (ranhum) efendilerimiz de ayrı ayrı tâlip oldular Onlar da müsbet cevap alamadılar Bir müddet geçtikten sonra Resûl-i Ekrem (sa) efendimiz evlenme teklifinde bulundu Bu iş için Hatib İbni Beltayı dünürcü olarak gönderdi Ümmü Seleme (ranhâ) Resûlullah (sa)in elçisi gelince duâsının kabul edildiğini anladı Buna çok sevindi Fakat gönlünde bir takım endişeleri vardı Bunlar zihnini tırmalıyordu Dört tane çocuğu vardı Bunların Efendimizi rahatsız etmelerinden korkuyordu Bu ve buna benzer sebeplerle Hatib (ra) dan özür diledi

İki Cihan Güneşi efendimiz onun bu nâzik düşüncesine mukabeleten bizzat kendisi gitti ve nâzikâne bir ifâde ile ona evlenme teklifinde bulundu Bunun üzerine Ümmü Seleme (r anha) gönlünü ve zihnini meşgul eden düşünceleri ve endişeleri bir bir açıklamak zorunda kaldı Şöyle dedi:

“Yâ Rasûlallah! Ben yaşlı bir kadınım Hem çocuklarım var Aynı zamanda çok kıskancım Benden hoşlanmıyacağınız bir hareketle karşılaşırsınız da Allahın azâbına uğrarım diye korkuyorum Sonra velîlerimden nikâh şahitliği yapabilecek kimse de yok” dedi Bunun üzerine Fahr-i Kâinat (sa) efendimiz onun gönlündeki sıkıntıları, endişeleri gidermek için tek tek sorularını şöyle cevaplandırdı:

“Yaşlı bir kadın olduğunu söylüyorsun Senin başına gelen benim de başımdadır Bir kadının kendinden daha yaşlı bir erkekle evlenmesi ayıp değildir Çocuklarından bahsettin Senin çocukların benim de çocuklarımdır Onların geçimleri Allah ve Resûlüne aittir Kıskanç olduğunu söylüyorsun Bunu senden kaldırması için Allaha duâ ederim Yanında nikâh şahitliği yapabilecek velinin olmadığını söylüyorsun Burada olan ve olmayan velîlerin içerisinde bana râzı olmayacak yoktur” dedi

Ümmü Seleme (ranhâ)nın gönlündeki sıkıntılar bir bir kayboldu Zihnini meşgul eden endişeler korkular hepsi yok oldu Bu kadar açık ve kesin cevap karşısında teklifi derhal kabul etti ve oğlu Ömere “Yâ Ömer! Kalk! Beni Resûlullaha nikâhla” dedi

Hicri 4 yılın şevval ayının sonlarında nikâhları kıyıldı Müminlerin annesi olma şerefini elde eden Ümmü Seleme (ranhâ) vâlidemize bir oda tahsis edildi Düğün yemeği verildi O günkü hatıralarını kendisi şöyle anlatır:

“Vefat eden Zeynebin odası bana verildi Odada bir adet çanak, bir adet su testisi, bir el değirmeni, içi hurma lifi ile dolu bir yastık ve bir yatak, bir de çömlek vardı Çömleğin içinde erimiş yağ, çanaktada arpa bulunuyordu Arpayı el değirmeninde öğütüp çömlekte bulamaç yaptım Biraz da yağ koydum İşte Rasûlullahın düğün yemeği buydu”

Ümmü Seleme (ranhâ) annemiz asâlet sahibi bir hanımefendi idi Efendimize karşı hep asîl davranışlar sergiledi Veda Haccı dâhil yanından hiç ayrılmadı Pek çok hâdiseye şâhit oldu Fahr-i Kâinat (sa) efendimizin hadislerini iyi zaptetti

O, birgün Efendimizle birlikte oturuyorken Hz Fâtıma (ranhâ) ile, Hz Ali, Hz Hasan ve Hz Hüseyin (r anhüm) efendilerimiz geldiler Beraberce yemek yediler Bu sırada Ahzab sûresi: 33 Âyet-i celîle nâzil oldu Meâlen: “Ey ehl-i beyt! Allah sizden kiri günahı gidermek ve sizi tertemiz yapmak istiyor” buyuruldu Resûl-i Ekrem (sa) hemen, kızını, damadını ve torunlarını hırkasının içine aldı ve: “Ya Rabbi! Bunlar benim ehl-i beytim ve yakınlarımdır Onlardan günahları gider ve onları temizle” buyurdu Ümmü Seleme annemiz böyle bir fırsatı kaçırmak istemeyerek hemen: “Yâ Rasûlallah! Bende ehl-i beyttenim” dedi Efendimiz de: “Evet! İnşaallah” buyurarak onu taltif etti

O, hayatını zühd, takva ve ibadetle geçirdi Hanım sahabiler arasında fıkhı en iyi bilenlerdendi Bilhassa hanımlarla ilgili meselelerde İslâm fıkhını en iyi bilen sahabiler arasında yer aldı Hadis ilmine de çok büyük hizmetlerde bulundu Hadis rivayetinde Hz Aişe (ranhâ) annemizden sonra ikinci sırayı aldı 378 hadis-i şerif rivâyet etti Bunlardan birkaçı şu meâldedir:

“Kocası kendisinden râzı olduğu halde ölen kadın Cennete girer”

“Ey kalbleri hâlden hâle döndüren Allah! Kalbimi dinin üzerine sâbit kıl”

“Namaz, namaz, namaza devam ediniz Eliniz altındakilere güçlerinden fazla iş yüklemeyiniz Kadınlarınız hakkında Allahtan korkun Onları, Allah ile muâhede ederek aldınız ve Allah adı ile kendinize helâl ettiniz”

Ümmü Seleme (ranhâ) dirayetli, zeki ve problemlere çözüm üreten bir annemizdi Efendimize fikren destek verirdi Hudeybiye antlaşmasından sonra Resûl-i Ekrem (sa) efendimiz ashabına, kurbanlarını kesip başlarını traş etmelerini emretti Antlaşma metninden hoşnut olmayan ashab bu emri duymamazlıktan geldi Kimse yerinden kıpırdamadı Emrini üç defa tekrarladığı halde kimse bu emre uyma eğilimi göstermedi Bunun üzerine İki Cihan Güneşi efendimiz Ümmü Seleme (ranhâ) annemizin çadırına girdi ve: “Şunları görüyor musun? Onlara emrediyorum da icabet etmiyorlar” diye ashabın kayıtsızlığından bahsetti Firaset sahibi annemiz Fahr-i Kâinat (sa) efendimize şu hatırlatmada bulundu: “Ya Rasûlallah! Emrini yerine getirmek istiyor musun? O halde dışarı çık, kurbanlık develerini kes ve traşını ol Ashaba bir şey söyleme!” dedi

Resûl-i Ekrem (sa) efendimiz bu samimi fikri benimsedi ve bu zekice tavsiyeye göre hareket etti Tek başına çadırdan çıktı Ashabdan hiç birine bir şey söylemeden menâsiki yerine getirdi Kurbanlık develerini kesti Traşını oldu Efendimizin bu şekilde hareket ettiğini gören ashab da hızla yerlerinden kalkıp kurbanlarını kestiler ve traşlarını oldular

Ne firaset Ne teslimiyet! Ne kadirşinaslık! Allah Rasûlü hanımının görüşüne uyuyor Onun fikrine değer veriyor Fakat bütün ashab Annemizin görüşü doğrultusunda menâsiki yerine getiriyor Hiç bir ashabına bir şey demiyor Efendimizin peşinden kurbanlarını kesiyor ve traş oluyor Böylece kalplerdeki burûdet gideriliyor ve ülfet peyda oluyor Ne ferasetli bir hareket! Allahım bizlere de böyle ferasetli hareketler nasip et!

Ümmü Seleme (ranha) bir çok sahabinin erişemediği bâzı ulvî manzaralara da şâhit oldu Bir defasında Resûl-i Ekrem (sa) efendimizin bir kimse ile konuştuğunu gördü Onu Dıhye (ra) sandı Efendimiz onun Cebrail olduğunu söyledi Annemiz, vahiy meleğini görmenin sevinciyle Allaha hamdetti

Birgün yine Efendimiz, Ümmü Seleme (ranhâ)nın yanında iken Cebrâil (as) geldi Fahr-i Kâinat efendimiz annemize: “Kapıyı üzerimizden kapa İçeriye kimseyi alma” buyurdu Onlar içerdeyken Hz Hüseyin (ra) geldi İçeri girmek istedi Ümmü Seleme (ranhâ) ona mâni oldu Fakat Hz Hüseyin bir fırsatını bulup içeriye daldı ve Rasûlullahın kucağına oturdu İki Cihan Güneşi efendimiz torununu öptü ve sevdi Cebrail (as), onu çok mu seviyorsun? diye sordu Efendimiz de: “Evet, çok seviyorum” buyurdu Bundan sonra aralarında şöyle bir konuşma geçti:

- “İyi ama ümmetin onu şehid edecek”

- “Demek onu müminler öldürecek?”

- “Evet! İstersen onun şehid edileceği yeri de sana haber vereyim” dedi ve Cebrail (as) kısa bir müddet oradan ayrıldı Kerbelâdan getirdiği bir avuç kırmızı ve ıslak toprakla döndü Resûl-i Ekrem (sa)in mübârek gözleri yaşardı Cebrâil (as)in getirdiği toprağı saklaması için Ümmü Seleme annemize verdi

İki Cihan Güneşi efendimizin dâr-ı bekâya göç eylemesinden sonra Ümmü Seleme (ranhâ) annemiz torunlarını gördükçe göz yaşı dökerdi Onlara bir zarar gelmemesi için elinden gelen gayreti gösterirdi Aradan yıllar geçti Cebrâilin verdiği haber gerçekleşti Hz Hüseyin (ra) 61 hicrî yılda Kerbelâda Yezidin adamları tarafından şehid edildi O sabah Ümmü Seleme annemizin ağladığı görüldü Sebebi sorulduğunda şöyle dedi

“Rüyamda Rasûlullah (sa)i gördüm Başında, saç ve sakalında topraklar vardı “Ey Allahın Rasûlü size böyle ne oldu?” diye sordum “Biraz önce Hüseyini şehid ettiler” buyurdu İşte bu gördüğüm rüyanın tesiriyle ağlıyorum” dedi

Hz Hüseyinin şehadetine sadece insanlar değil, cinler dahi göz yaşı dökmüşlerdi Ümmü Seleme (ranhâ) annemiz Rasûlullah (sa)in vefatından sonra cinlerin ağladığını hiç duymamıştı Birgün onların ağladığını duydu O zaman anladı ki Hz Hüseyin şehid edildi

Ümmü Seleme (ranhâ) annemiz iki Cihan Güneşi Efendimizin en son vefât eden hanımıdır 84 yıl gibi bereketli bir ömür sürmüştür 61 hicrî yılda 667 m senesinde Medine-i Münevverede vefat etti Bakî kabristanlığına defnedildi Cenâze namazını Ebû Hüreyre (ra) kıldırdı Cenâb-ı Haktan şefaatlerini niyaz ederiz Amin