|
Prof. Dr. Sinsi
|
Fizilal-İl Kuran Tefsiri - Şura Suresi Tefsiri ( Seyyid Kutub )
21- Yoksa, Allah'ın dinde izin vermediği bir şeyi onlara kanun kılacak ortakları mı vardır? Eğer azabı erteleme sözü olmasaydı, derhal aralarında hüküm verilirdi Şüphesiz zalimler için can yakıcı bir azap vardır
22- Yaptıkları işler başlarına inerken zalimlerin, korkudan titrediklerini görürsün utanıp iyi işler yapanlar da cennet bahçelerindedirler Rab'lerinin yanında onlara diledikleri herşey vardır İşte büyük lütuf budur
23- Allah, inanıp salih ameller işleyen kullarını bununla müjdeler Ey Muhammed! De ki: "Ben sizden buna karşı yakınlara sevgiden başka bir ücret istemem" Kim güzel bir amel işlerse onun güzelliğini arttırırız Doğrusu Allah bağışlayandır Şükrün karşılığını verendir"
24- Yoksa "Allah'a yalan uydurdu" mu diyorlar? Allah dilerse senin kalbine mührü basar; batılı mahveder, hakkı sözleriyle gerçekleştirir Doğrusu O, kalplerde olanı bilendir"
Bir önceki bölümde yüce Allah'ın müslüman ümmet için hayat sistemi olarak öngördüğü prensibin daha önce Hz Nuh'a, İbrahim'e, Musa ve İsa'ya tavsiye edildiği, aynı prensibin Hz Muhammed'e -salât ve selâm üzerine olsun- de vahyedildiği açıklanmıştı Bu bölümde ise içinde yaşadıkları durumu, uydukları hayat sistemini kınama, yerme amacı ile, yüce Allah kendilerine hayat sistemi belirlemediğine göre, ve şu anda uydukları hayat sistemi de bundan önce yüce Allah'ın gönderdiği tüm dinlere, onun koyduğu tüm kanunlara aykırı olduğuna göre kimdir onların uydukları kanunları koyan? Kimdir hayat sistemlerini belirleyen? şeklinde bir soru yöneltiliyor:
"Yoksa, Allah'ın dinde izin vermediği bir şeyi onlara kanun kılacak ortakları mı vardır?"
Kim olursa olsun yüce Allah'ın yarattığı hiç kimsenin yüce Allah'ın kanun olarak koymadığı ve izin vermediği bir şeyi kanun olarak koyma yetkisi yoktur Kulları için kanun koyma yetkisi sadece yüce Allah'a aittir Çünkü bütün evreni yoktan var eden ve kendi seçtiği yasalar sistemi ile tüm evreni yöneten O'dur İnsanlık hayatı ise bu uçsuz bucaksız evren çarkında küçücük bir dişli konumundadır Bu yüzden evreni yönlendiren yasalar sistemi ile uyuşan bir yasa hükmetmelidir insanlık hayatına Bu ise, uçsuz bucaksız evreni yönlendiren tüm yasalar sistemini kapsayan bir bilgiye sahip bir kanun koymadıkça mümkün olmaz Allah'tan başka herkes tartışmasız bu denli kapsamlı bir bilgiye sahip olmaktan uzaktırlar Bu yüzden bu yetersizlikle beraber onların insanlık hayatı için kanun koymalarına itibar edilmez
Bu gerçek olanca çıplaklığı ile gözler önünde olmasına rağmen, birçokları bunu tartışma konusu yapıyorlar veya inanmıyorlar Halkları için iyiliği seçtiklerini ileri sürerek yüce Allah'ın koyduğu kanunların dışında kanunlar koymaya yelteniyorlar Bunu yaparken de içinde bulundukları şartlarla, kendi kafalarından uydurdukları kanunlar arasında bir paralellik kuruyorlar Sanki yüce Allah'tan daha çok biliyorlarmış, ondan daha iyi hüküm verebiliyorlarmış gibi! Ya da sanki, Allah'ın izin vermediği konularda onlar için kanun koyan Allah'ın dışında ortakları varmış gibi! Bundan daha çirkin bir davranış, Allah'a karşı bundan daha küstahça bir tutum olamaz
Kuşkusuz yüce Allah, insanlık hayatı için insanın karakteri ile, öz yaratılışı ile, içinde yaşadığı evrenin doğası ve öz yaratılışı ile uyuşacağını bildiği bir yasa koymuştur Bu sayede hem insanların kendi aralarında hem de evrende yeralan güçlerle en yüksek düzeyde yardımlaşma ve dayanışma gerçekleşir Yüce Allah bunun için gerekli olan tüm temel yasaları koymuştur İnsana düşen sadece genel sistemin ve çerçevesi belirlenmiş yasanın sınırları içinde hayatın değişen ihtiyaçları ile birlikte ayrıntı sayılan yeni düzenlemeler yapmaktır Bu konuda aralarında görüş ayrılığı baş gösterirse meseleyi yüce Allah'a döndürürler; yüce Allah'ın insanlar için hayat düsturu olarak koyduğu temel yasalara başvururlar Çünkü yüce Allah bu temel yasaları insanların ayrıntı sayılan düzenleme ve uygulamalarını ölçtükleri bir kriter olarak koymuştur
Böylece yasama kaynağı bire indirgenmiş oluyor; hüküm tek başına Allah'a özgü kılınıyor O, herkesten iyi hükmeder Bu yöntemin dışındaki her girişim Allah'ın şeriatına, Allah'ın dinine, Allah'ın Nuh'a, İbrahim'e, Musa'ya, İsa'ya ve Muhammed'e -salât ve selâm üzerlerine olsun- tavsiye ettiği prensibe karşı çıkmaktır, isyan etmektir
"Eğer azabı erteleme sözü olmasaydı, derhal aralarında hüküm verilirdi" Yüce Allah, onlara her meselenin kesin çözüme bağlandığı güne kadar mühlet verileceğine ilişkin olarak kesin bir söz vermiştir Eğer bu söz olmasaydı, kuşkusuz yüce Allah onlara ilişkin kararını bildirecekti; yüce Allah'ın koyduğu kanunlara karşı çıkıp, ondan başkasının koyduğu kanunlara uyanları suçüstü yakalayıp en kısa zamanda cezalarını verecekti Ne varki yüce Allah, her meselenin çözüme bağlandığı, her amelin karşılığını eksiksiz aldığı güne kadar onlara süre tanımıştır
"Şüphesiz zalimler için can yakıcı bir azap vardır"
İşte zulmün karşılığı olarak onları bekleyen bu can yakıcı azaptır Allah'ın koyduğu kanunlara karşı çıkıp ondan başkasının koyduğu kanunlara uymaktan daha büyük bir zulüm var mıdır?
Bu yüzden zalimler bir kıyamet sahnesinde sunuluyorlar Burada zalimler azaptan dolayı korkuyor, titriyorlar Oysa daha önce korkmuyorlardı, hatta büyük bir küstahlıkla bu azabın bir an önce gelip çatmasını istiyorlardı
"Yaptıkları işler başlarına inerken zalimlerin, korkudan titrediklerini görürsün"
Bu ilginç ifade onların korkudan titremelerini "Yaptıkları işlere" bağlıyor Sanki onların dünyadaki bu kazançları başlıbaşına korkunç bir felakettir Oysa bu onların kazançlarıdır, kendi elleri ile elde etmişlerdi, ondan dolayı sevinmişlerdi! Ama onlar bugün dünyada "yaptıkları işler başlarına inerken" korkuyor, paniğe kapılıyorlar Sanki onların işledikleri ameller kaçıp kurtulması mümkün olmayan bir azaba dönüşmüş ve çepeçevre kuşatmıştır onları
Karşı sayfada ise bu günün azabından korkan, titreyen, mü'minleri görüyoruz Onları güvenlikte, esenlik ve rahatlık dolu bir ortamda buluyoruz: "İnanıp iyi işler yapanlar da cennet bahçelerindedirler Rabb'lerinin yanın da onlara diledikleri herşey vardır İşte büyük lütuf budur" "Allah, inanıp salih ameller işleyen kullarını bununla müjdeler"
İfade bütünüyle insana huzur veriyor, etrafa huzur havası yansıtıyor: "Cennet bahçelerindedirler" "Rabb'lerinin yanında onlara diledikleri herşey vardır" Herşey sınırsız ve sonsuz "İşte büyük lütuf budur" "Allah inanıp salih ameller işleyen kullarını bununla müjdeler"Bu ortada bulunan bir müjdedir ve önceki müjdeleri de doğrulamaktadır Bu atmosfere en uygun olanı da müjde havasıdır
Bu bol, güzel ve geniş nimetlerin yer aldığı sahnenin ardından Hz Peygamber'e -salât ve selâm üzerine olsun-; sonuçta bu nimetleri elde etmelerini sağlayacak ve kendilerini bu can yakıcı azaptan uzaklaştıracak doğru yolu bulmalarına karşılık olarak kendisi ile aralarında bulunan akrabalık bağını gözetmekten, bu konuda sevgi göstermekten başka bir ücret istemediğini, ücret olarak bunun yeterli olduğunu söylemesi telkin ediliyor:
"Ey Muhammed! De ki: Ben sizden buna karşı yakınlara sevgiden başka bir ücret istemem: Kim güzel bir amel işlerse onun güzelliğini arttırırız Doğrusu Allah bağışlayandır Şükrün karşılığını verendir"
Bu ayetin ifade ettiği anlam için şuna işaret etmiştim: Hz Peygamber onlardan bir ücret istemiyor Onun akrabalara yönelik sevgisi -Nitekim Peygamber efendimizle Kureyş kabilesine mensup bütün aileler arasında akrabalık vardı- onu kendisinin izlediği doğru yola, hidayete, onları da çağırmaya yöneltiyordu Onlara karşı beslediği bu sevgiyi, bu duyguyu tatmin etmek için onlara bu şekilde iyilik yapmak istiyordu Bu girişimine karşılık istediği tek ücret buydu ve bu da yeterliydi
Kur'an-ı Kerim'de bu ifadeyle karşılaşıp okuduğum her seferinde içimde bu düşünce uyanır Bir de İbn-i Abbas'ın -Allah onlardan razı olsun- bu ayetle ilgili olarak şöyle bir açıklamada bulunduğu rivayet edilir Bu rivayeti Buhari'de yer aldığı için buraya alıyorum:
Buhari diyor ki: Bize Muhammed b Beşşar anlattı, ona da Muhammed b Cafer anlatmış, ona da Şu'be Abdulmelik b Meyserenin şöyle dediğini aktarmış: Tavus'un İbn-i Abbas'tan şunları anlattığını duydum: İbn-i Abbas'tan yüce Allah'ın "Yakınlara sevgiden başka bir ücret istemem" sözünün ne anlama geldiği soruldu Said b Cübeyr: Burada kastedilen Hz Muhammed'in -salât ve selâm üzerine olsun- soyunun akrabalığıdır dedi Bunun üzerine İbn-i Abbas: Acele ettin! Hz Peygamberle Kureyş kabilesine mensup bütün aileler arasında akrabalık vardı Peygamberimiz bunu kastederek, "Benimle aranızdaki akrabalığı gözetmenizden başka ücret istemiyorum" demiştir
Bu durumda ayet şu anlamı ifade eder: Akrabalığımızı gözönünde bulundurarak bize eziyet etmekten vazgeçmenizden, beni dinleyip, size yönelttiğim çağrıyı daha yumuşak bir tavırla karşılamanızdan başka birşey istemiyorum Sizden istediğim tek ücret budur, başka değil
İbn-i Abbas'ın yorumu Said b Cübeyr'in yorumundan realiteye daha yakındır Ne varki ben halâ biraz önceki anlamın daha yakın ve daha uygun olduğu düşüncesini taşıyorum Hiç kuşkusuz yüce Allah bununla neyi kastettiğini bizden daha iyi bilir
Her halukârda Peygamber efendimiz -salât ve selâm üzerine olsun- cennet bahçelerinin ve müjdelerin sunulduğu sahnenin karşısında bunun için onlardan herhangi bir ücret istemediğini hatırlatıyor Oysa bundan çok daha düşük şeylerle yol göstericilik yapan herberler büyük ücretler isterler Ne varki bu, yüce Allah'ın lütfudur O, kullarına lütufta bulunurken onları ticaret ve adalet ölçülerine göre hesaplamaz Hoşgörü ve lütufuna göre hesaplar ödüllerini
"Kim güzel bir amel işlerse onun güzelliğini artırırız"
Sözkonusu olan sadece ücret istememek değildir Bunun yanısıra iyilikler de arttırılıyor, bol nimetler bahşediliyor Bütün bunlardan sonra bağışlanma ve şükür vardır
"Doğrusu Allah bağışlayandır, şükrün karşılığını verendir"
Allah bağışlıyor Sonra Allah teşekkür ediyor Kime teşekkür ediyor? Kullarına teşekkür ediyor Onların iyilik yapmalarını sağlayan O'dur Sonra onların iyiliklerini arttıran O'dur Kötülüklerini bağışlayan O'dur Bütün bunlardan sonra yüce Allah onlara teşekkür ediyor
Ne büyük lütuf! Bunlara karşı şükretmek, gereğini yerine getirmek bir yana, insan bu lütufları izlemekten bile acizdir Sonra tekrar ilk gerçeğe dönülüyor
Burada söz son şüpheden açılıyor Onlar, geçen gezintilerde kaynağından, mahiyetinden ve hedefinden sözedilen vahye kârşı takındıkları olumsuz tavrı bu şüpheye bağlıyorlardı:
"Yoksa Allah'a yalan uydurdu' mu diyorlar?"
Şu halde onlar Hz Peygamber'in sözlerini doğrulamıyorlar Çünkü ona vahiy inmediğini, Allah katından ona birşey gelmediğini iddia ediyorlar!
Fakat bu söz geçersizdir, hiçbir mantıklı dayanağı yoktur Çünkü yüce Allah, kendisine hiçbir şey vahyedilmediği halde bir insanın kalkıp Allah tarafından kendisine vahiy geldiğini ileri sürmesine müsade etmez Yüce Allah'ın onun kalbini mühürlemeye ve bunun gibi bir Kur'an'ı okumasına engel olmaya gücü yeter Böyle bir insanın sunduğu batılı ortaya çıkarıp, gerçeği onun yerine yerleştirebilir:
"Allah dilerse senin kalbine mührü basar; batılı mahveder, hakkı sözleriyle gerçekleştirir"
Çünkü Hz Muhammed'in -salât ve selâm üzerine olsun- zihninde geçen hiçbir şey O'na gizli değildir O bunları ifade etmeden önce yüce Allah onun kafasında geçenleri bilir:
"Doğrusu O, kalplerde olanı bilendir"
Şu halde bu, dayanaksız bir kuşkudur Hiçbir temele dayanmayan bir kuruntudur Yüce Allah'ın tüm gizlilikleri bildiğine, herşeye gücü yettiğine, hakkı yerleştirip batılı yok etmeye ilişkin yasasına ters düşen bir iddiadır Şu halde vahiy haktır Hz Muhammed'in -salât ve selâm üzerine olsun- sözü doğrudur Onun hakkında dolaşan dedikodular batıldır, zulümdür, sapıklıktır Bununla geçici bir süre için vahiy meselesine ara veriliyor Bu açıklamanın ardından surenin akışı onları bir başka gezintiye çıkarıyor
Surenin bu ikinci bölümü iç ve dış alemdeki imanın kanıtlarından, ilahi gücün insanları kuşatan doğrudan doğruya onların hayatları ve geçimlerini ilgilendiren etkilerinden sözediyor Mü'minleri diğer insanlardan ayrıcalıklı kılan belirgin niteliklerine değiniyor Surenin birinci bölümünde, değişik yönleriyle vahiyden ve peygamberlik görevinden sözedildikten sonra bu konuya giriliyor Sonra tekrar surenin sonunda vahyin mahiyetinden ve peygamberlere iletilirken izlenen yoldan sözediliyor İki bölüm arasında bir bağlantı olduğu da açıktır Bunlar insan kalbine giden, onu vahiy ve imana ulaştıran iki yoldur
|