Osmanlıca Sözlük Lügat K Harfi

K Harfi

KEPADE-KEŞ f Okçuluğa yeni başlıyan
KEPAN f Büyük terazi
KEPAZE İtibarsız, âdi, mübtezel, kıymetsiz kimse Haysiyetsiz, şerefsiz, rezil Hürmet ve saygıya müstahak olmıyan * Tâlim için kullanılır yay
KEPENEK f Çobanların giydiği kolsuz ve dikişsiz, keçeden dövülerek yapılan giyecek
KER´ (C: Küru´) Suyu yerinden ağız ile içmek * Yağmur suyu * (Kız) erkek istemek
KER f Sağır, işitmez * Kudret, kuvvet * Maksad ve meramKERA´ : Baldırları ince olmak * Yağmur suyu
KERA Uyku, nevm
KER´A Çocuk seven kadın
KERA Turna kuşunun erkeği * Hafif uyku
KERABİS (Kirbâs C) Kumaşlar Bezler
KERAD(E) f Yırtık ve eski elbise
KERAHE (Kerâhiye) Meşakkat, zahmet, şiddet
KERAHET İğrenme, iğrençlik, mekruh oluş İslâmiyetçe iyi sayılmayan şey * İstenmiyerek, zorla *Fık: Şer´an yapılmaması sevablı ve hayırlı olan bir şeyin terk edilmeyip yapılması (Bak: Mekruh)
KERAHETEN Kerahet olarak, makbul olmayarak, istenmiyerek
KERAHET VAKTİ Güneşin doğuş, batış ve zeval vakti
KERAHİYYET Mekruh oluş Kerih ve çirkin olan işin hâli
KERAİH (Kerihe C) Nefret edilecek ve iğrenç şeyler
KERAKER f Kuzgun * Karga
KERAMAT (Keramet C) Kerametler
KERAME İzzet, şeref Küp ağzına koydukları tabak
KERAMEND f Münasib, muvafık, lâyık, uygun, şayeste
KERAMET Allah (CC) indinde makbul bir veli abdin (yâni, âdi beşeriyyetten bir derece tecerrüd edebilen zatların) lütf-u İlâhî ile gösterdiği büyük mârifet Velâyet mertebelerinde yükselen bir abdin hilaf-ı âdet hâli * Bağış, kerem * İkram, ağırlama
KERAMET-İ ALEVİYE (RA) Hz Ali Efendimize âid keramet (Bak: Kaside-i Ercuze)
KERAMET-İ İLMİYE İktisab suretiyle olmayıp, vehbi yani Cenab-ı Hakk´ın atiyyesi olarak geniş bir ilme mazhariyyetten hâsıl olan ilmi keramet *İlim tahsili ile çok büyük ilim sâhibi olan bir allâmeden çok daha yüksek vâsi´ ve hârikulâde bir ilme mazhar bulunan, hem ilmî dehâsı ve fart-ı zekâsı tecrübelerle ve harika eserleri ile sâbit ve müsellem olarak bir ferd-i ferid-i zaman hâlinde zuhur ve iştihar eden ender evliyâullahtan vücuda gelen ve zuhur eden, nur-efşân, hikmetfeşan ilmi kerâmet, ilmî harika (Z Gündüzalp)(Velilerde zuhur eden kerametler de Peygamber´in (ASM) Hak olduğuna bir delildir Çünkü bu veliler ona tabi´ olmakla böyle harika hâllere mazhar olurlar Ş)
KERAMET-İ KEVNİYE Kudret-i Rabbaniyenin ihsanı ile letâfet kesbedip havada uçmak, uzun yolu kısa zamanda gitmek, bir mü´minin bir sıkıntısı hâlinde Cenab-ı Hakk´a dua edip ind-i İlâhîde makbul bir zâttan yardım istemekle, o zatın, izn-i İlâhi ile o muztar kimsenin imdadına yetişmesi, kale gibi muhkem bir yerde üzerinden kilitli muhkem bir hücresinde hapis olan bir zatın, orada ibadet ve taatla meşgul olduğu bir zamanda görüldüğü halde, aynı zat aynı zamanda çarşıda halk arasında veya câmide görülmesi ve bir zâta şiddetli ve kesretli zehirlemelerle su-i kasdlar yapıldığı halde, ona zehir tesir etmemesi ve ona düşmanları tarafından kurşun isâbet ettirilememesi ve tayy-ı mekân ve bast-ı zaman gibi hârika hallere mazhar olması gibi hadiselere o zatın "keramet-i kevniyesi" denilmektedir Bu gibi hârika haller Cenab-ı Hak indinde ve Resul-ü Ekrem (ASM) yanında makbul ve mahbub olan ender velilerde zuhur eder (Z Gündüzalp)
KERAN Sabah
KERAN f Kenar, uç, âhir, son, nihayet
KERAN TÂ KERAN Bir uçtan bir uca
KERAR Arap kadınlarının takındıkları boncuk
KERARİS (Kürrâse C) El yazması kitapların sekiz sahifeden ibâret olan formaları
KERAS Hilyon ve marulca dedikleri ot
KERASTE f Kereste
KERB (C: Kurub-Küreb) Yeri sürüp aktarmak * Dar etmek * Yakın olmak * Gam, tasa, keder, endişe
KERBE (KÜRBE) Gam, tasa, endişe
KERBELA Irakta Seyyid-üş şühedâ Hz İmam-ı Hüseyin Efendimizin (RA) meşhed-i mübârekleri olan yer(Cibril var haber ver Sultân-ı EnbiyâyaDüşdü Hüseyin atından sahra-yı Kerbelâya) (Kâzım)
KERBELE Ayaklarda olan gevşeklik Yürüdüğünde balçık içinde yürür gibi yürümek * Buğday ve arpa gibi hububatın kalburlanması
KERD Sürmek * Def´etmek, kovmak * Boyun
KERDEM Şişman ve kısa boylu olan adam
KERDEME Kısa düşman
KERDESE Bağ, kayd * Ayağı bağlı olan kimsenin yürüyüşü
KEREB Kova bağladıkları ip * Suyu yatıp ağızla içmek * Hurma ağacının kökü
KEREBBE Yaz günlerinde kumlu yerlerde biten bir ağaç adı
KEREBE (C: Kirâb) Suyun aktığı yer
KEREFS Kereviz otu
KEREM Nefaset, izzet, şeref Al-i-cenâbâne ihsan, inâyet * Kıymetli şeyleri kemal-i rıza-i nefisle verme * Mecd ve şeref *Cenab-ı Hakk´a atfolunursa eltaf ve ihsan-ı İlâhî kasdedilmiş olur * İnsan hakkında vasıf sureti ile zikrolunursa; mehasin-i ahlâk ve ef´âl kasdolunur
KEREM ETMEK Müsâade etmek, lutfetmek Razı olmak
KEREMGÜSTER f Cömert, mükrim, kerem sâhibi
KEREMKÂR f Kerem eden, ikram eden Cömert, eli açık olan, bağışlayan
KEREMPE Yun Denize doğru uzanan kayalık çıkıntı * Dağın en yüksek yeri, tepesi * Geminin baş tarafı
KEREMPE BURNU Batı Karadeniz kıyısında Cide Kazasının sınırları içinde kalan kara çıkıntısı
KEREMPERVER f Kerem sâhibi Eli açık, cömert Mükrim
KEREV f Örümcek, ankebut
KEREVET Tahtadan yapılan ve üzerine yatak veya minder konularak yatmağa ve oturmağa yarayan yüksekçe yer
KERF Hımarın, bevlini koklayıp başını yukarı kaldırması
KERH İğrenme, hoşlanmayıp tiksinme * Zorlama * Bir şey sonradan nâ-hoş ve kerih olmak
KERHEN İstemiyerek, tiksinerek, zoraki
KERH Bağdat şehrinde bir mevziin adı
KERÎ f Örümcek ağı * Sağırlık, duymazlık, işitmezlik
KERÎ Kazmak
KERİBE (C: Kerâyib) Katı, sert
KERİH İğrenç, tiksindirici * Muharebe ve cenkte olan şiddet * Pis, çirkin, fena şey * Nefse kerahetlik vercek kabahat
KERİH-ÜL MANZAR Görünüşü ve manzarası çirkin ve iğrenç
KERİH-ÜN NEFES Nefesi ve ağzı pis kokan
KERİHE (C: Kerâih) Nefret edilecek, iğrenç şey
KERİHET Harpte şiddet * Zahmetli ve meşakkatli olan
KERİM Her şeyin iyisi, faydalısı Kerem ile muttasıf olan, ihsan ve inayet sâhibi Şerefli ve izzetli Muhterem, cömert, müsamahakâr (Kur´an-ı Kerim tâbirindeki kerim; muazzez, mükerrem mânâsınadır Kur´an-ı Kerim´de bu kelime 27 defa geçer ve ancak iki defa Cenab-ı Hak hakkında kullanılmıştır)
KERİMANE f Kerim olana mahsus hâlde Lutfederek Kerime hâs bir suretde
KERİME Kız evlâd * Kendine ikram edilmiş kimse Şerefli * Güzide, seçkin, kıymetli şey * Vücudun kıymettar yerlerinden her biri
KERİR Boğulmuş ses gibi bir ses
KERİŞ (C: Küruş) İşkembe
KERİYY Kiraya veren veya kiraya alan (ikisine de ıtlak olunur)
KERİZ Yoğurtan yapılan keş
KERKEÇ Eskiden muhasara olunan kaleleri tazyik etmek ve top ve tüfekle dövmek için dışarısına yapılan kule ve tabyalar
KERKER Karındaş sığır
KERKERE Tavuğa çağırmak * Rüzgârın bulutu toplayıp dağıtması
KERKES f Akbaba (kuş)
KERKESE Tereddüt etmek, karar verememek
KERKÜZ f Delil, işâret, alâmet
KERM (C: Kürum) Bağ kütüğü Asma, üzüm çubuğu
KERMARİK Ilgın ağacının koruğu
KERME Etli ve yuvarlak olan uyluk başı
KERNAF (C: Kerânif) Hurma ağacının budaklarının aslı (Kesildikten sonra ağacında bâki kalır)
KERNAFE (C: Kürnüf) Dibinden kesilmiş olan hurma ağacının budakları
KERNEBE Zengin kadınKERR : Çekilerek yeniden hücum etmek * Birşeyden vazgeçtikten sonra tekrar ona, o işe yönelmek * Devlet * Gemi halatı * Hurma ağacına çıkmakta kullanılan urgan
KERRAM Bağcı
KERRAR Harpte, çekilip tekrar saldırmak Döne döne saldırmak
KERRAT Kerreler Defalar Çarpım cetveli
KERRAZ Çobanın torbasını veya dağarcığını taşıyan kuvvetli boynuzsuz koç
KERRE Bir defa Bir adet Bir
KERREMALLAHU-VECHEHU Allah vechini mükerrem kılsın, meâlinde dua olup Hz Ali (RA) hiç putlara secde ve ibadet etmediği ve çocukluktan beri Allah´a secde ettiğinden, onun ismi anıldığında hürmeten söylenir (Bak: Aliyy-ül Murtaza)
KERRETAN Sabah ve akşam
KERRUBÎ Meleklerin büyüğü
KERRUBİYYUN (Mukarrebûn) Sadece ibadetle meşgul olan melekler Allah´a en yakın olan melekler Büyük melekler Kerubiyyun yalnız hamele-i arştır diyenler olduğu gibi, Kerrubiyyun diyenler de olmuştur Aslı Kerubiyun´dur
KERRUS Büyük başlı
KERR U FERR Muharebede geri çekilerek tekrar hücum etmek
KERS Kadının hayız görmesi * Cebretmek, zorlamak
KERŞ Karın * İşkembe * Topluluk, cemaat * Kişinin çoluk çocuğu veya küçük evlâdı
KERŞA Karnı büyük kadın * Parmakları kısa düz taban
KERŞEB Yaşlı, ihtiyar * Hali kötü olan kimse * Kalın ve uzun nesne * Arslan * Çok yiyen, obur
KERUB Allah´a en yakın olan melekler
KERUBİYYUN (Bak: Kerrubiyyun)
KERV Top oynamak * Kapı içini taş ile örmek
KERVAN f Birbirini takib ederek giden insan veya hayvan sürüsü Kafile ve hey´etle giden yolcular takımı
KERVAN (C: Kirvân-Kerâvin) Balıkçıl kuşu
KERVANSARAY Büyük yollarda kervanların konaklamalarına mahsus büyük hanlar (Selçuklular ve Osmanlılar devrinde hayır eseri olarak yaptırılmışlardı)
KERY Kazmak
KERYAN Uyuyan kişi, nâim
KERYE Tam olmak, tamam olmak
KES f İnsan Kişi
KES-İ BÎKESAN Kimsesizlerin yardımcısı
KE´S Çanak * Kadeh Dolu kadeh
KES´ Uzun olmak * Çok olmak
KES´ El veya ayak ile bir nesnenin arkasına vurmak * İttibâ etmek, tâbi olmak * Yemen´de bir kabile adı
KESAD Alış veriş durgunluğu Kıtlık Eksiklik Verimsizlik
KESAFET Bulanıklık Kir Açık veya berrak olmamak * Kalınlık, yoğunluk, kesiflik, koyuluk Şeffaf olmamak
KESAFET-İ NÜFUS Nüfus çokluğu, nüfus yoğunluğu, nüfus kalabalığı
KESALET Tembellik Üşenmek Uyuşukluk Rehâvet
KES´AM Pars (canavar)
KESAN f Adamlar İnsanlar Kişiler
KESANE f İnsan gibi İnsana yakışır şekil ve surette
KESB Kazanç Çalışmak Sa´y ve amel ile kazanmak Elde etmek Edinmek Kazanç yolu * Fık: Bir insanın kendi kudret ve iktidarını bir işe sarfetmesi
KESB-İ KUDRET Kudret ve kuvvet kazanma
KESB-İ MUÂREFE Bir mevzuda çalışarak ihtisas sahibi olmak Birbinini tanımak ve alışmak
KESB-İ SERVET Para kazanma
KESB-İ ŞER şerli bir işi işlemek veya o işe âlet olmak yahut da tarafdar olmak
KESB-İ VUKUF Haberi olma Vukuf sahibi olma Bilgi edinme
KESBÎ Çalışmakla kazanılan Sonradan elde edilen Doğuştan olmayan Vehbî olmayan
KESD Davarı üç parmakla sağmak * Bir şeyi dişiyle kesmek
KESE Kısa yol, kestirme yol * Mc: Mali iktidar, servet (Para kesesi manasında olan kelime için Bak: Kise)
KES´E Bitmek * Yüksek olmak
KESEB Yakınlık, kurbiyet
KESEL Tembellik Uyuşukluk * Yorgunluk * Ağırlık
KESELAN Tembellik Yorgunluk Uyuşukluk
KE´SEN DİHAK (Kulpsuz) dolu kadehler
KESER Hurma çiçeği
KESES Alt dişleri çenesiyle çıkmak * Dişleri kısa olmak
KESF (Güneş veya Ay) ışığını kesme * Görünmez olma * Kesmek * Yaramaz olmak
KESH Aksaklık
KESÎ f Bir kimse
KESİB Kum tepesi
KESİD Sürümsüz, geçmez, aranmaz Bayağı, aşağı
KESİF Koyu Çok sık ve sert Şeffaf olmayan
KESİL (KESLÂN) (C: Küsâlâ) Tenbel kimse
KESİR Çok Bol Kesret üzere olan * Türlü Çeşitli
KESİR-ÜL AHBÂB Tanıdıkları, bildikleri çok olan
KESİR-ÜL EVLÂD Çocukları çok olan Evlâdı kesir olan
KESİR-ÜL MÂL Malı mülkü çok olan Serveti fazla olan Zengin
KESİR-ÜL VUKU´ Sık sık olan, çok vuku bulan
KESİR (C: Kesrâ) Parçalanmış, dağıtılmış Kırılmış
KESİS Hurma şarabı * Darı bozası * Arapların taş üstünde kurutup ve dövüp azık edip yedikleri et
KESİS Titremek Deprenmek * Eğrilik
KESİSA Avcıların tuzağı
KESKESE Söylerken sin´i kef´e tebdil edip sin yerine kef okumak * Çabuk kesmek
KESLAN Uyuşuk, tembel, gevşek Yorgun
KESM Doldurmak * Ağzına alıp kırmak
KESM (C: Ekâsim) Bir şeyi eliyle parmaklamak * Çok miktar atlar
KESR Kırmak Parçalamak Parçalara ayırmak * Mat: Bir bütünün parçalarından her biri
KESR-İ ÂDİ Ondalık olmayan kesir Bayağı kesir Meselâ: 3/8, 7/20 gibi
KESR-İ ÂŞÂRİ Ondalık kesir Mahreci (paydası) 10 veya 10´un her hangi bir kuvvetinden ibaret olan kesir Meselâ: 0,15 - 0,007 gibi
KESR-İ HÂTIR Hatır kırma
KESRA (C: Ekâsire) Acem meliklerinin lâkabı
KESRE Kur´an-ı Kerim yazısında harfin altına konarak, o harfi "İ" veya "I" diye okutan ve bir adı da "esre" olan işâret
KESRE-İ HAFİFE "İ" diye okunan kesre
KESRE-İ SAKİLE "I" diye okunan kesre
KESRET Çokluk, sıklık * Bir şeyin ekserisi ve muazzamı Bolluk (Bunun zıddı kıllettir)(Hayat, kesrette bir çeşit tecelli-i vahdettir Onun için ittihada sevkeder Hayat, bir şeyi her şeye mâlik eder M)(Hem bütün âlemlerin Rabbi kesret tabakatında vahdaniyeti ilân etmek istemesine mukabil; en azamî bir derecede bütün merâtib-i tevhidi ilân eden, yine bizzarure O Zâttır S) (Bak: Tefekkür)
KESRET-İ ETBA´ Tâbi olanların çokluğu Tarafdarların kesretli oluşu
KESRET-İ NUKUD Para çokluğu
KESS Sakal kıllarının sık ve kıvırcık olması
KESS Alt dişleri çenesiyle çıkmak
KESSARE Çoğaltan Artıran
KESTEL itl Küçük kale Hisarcık
KESUB Çok kazanan ve kesbeden