Osmanlıca Sözlük Lügat L Harfi

L Harfi

LIKF Kuyu ve havuz kenarları
LIKS Boğazına düşkün, obur * Lokma sezdiği yere can atan kimse
LIKVE Cimanın evvelinde gebe olan kadın * Tez yüklü olan deve * Kova
LISB Küçük kaya yarığı * Derenin dar yeri Dar olan her cins madde * İçi zorla çıkan ceviz
LISS (C: Lüsus-Elsâs) Hırsız
LIST Hırsız
Lİ Gr: Lâm harfinin esre ile okunuşu Bir kelimenin başına geldiğinde, "için, dolayı, ötürü, yüzünden, sebebinden" gibi mânâlara gelir Kendinden sonraki isimleri cerreder Yerine göre muhtelif isimler alır Lâm-üt-tahsis ve temellük gibi
LİAB (Bak: Lüâb)
LİAM (Leim C) Alçak, aşağılık ve zelil kimseler Pinti ve cimri insanlar
LİAME (C: Liem-Lüum) Kadın gömleği
LİAN Lânetleşmek İki kişinin birbirini lânetlemesi * Fık: Zevc ile zevcenin hâkim huzurunda şer´i usulüne uygun olarak dörder defa şahitlikte bulunduktan sonra, nefislerine lânet ve gadab okumak suretiyle olan yeminleri Buna: Mülâene, telâun, iltiân da denir
Lİ-AYNİHÎ Kendisi ile bir Aynı ile * Allah tarafından emrolunan bir şeydeki güzellik, ya li-aynihi bir hüsündür veya li-gayrihi bir hüsündür Ya kendi zatındaki bir güzellikten dolayı hasendir veya başkasında sabit bir güzellikten dolayı bir hasendir Meselâ: Biz iman ile me´muruz İmandaki hüsn, bir hüsn-ü zâtidir Bu hüsün başkasından alınmış değildir Öyle ise iman bizâtihi hasen olan bir durumdur Biz cihad ile de me´muruz Cihad hadd-i zatında insanları tazib, beldeleri tahribe sebeb olacağı için li-zatihi güzel değildir Belki dini ihyaya, İslâm yurdunu muhafazaya vesile olduğu için güzeldir Binaenaleyh cihad li-aynihi değil, li-gayrihi güzeldir, hasen´dir (IstFıkK)
Lİ-AYNİHÎ HARAM Fık: Aslında herkes için haram olan şey
LİBA´ Hayvan doğurduktan sonra gelen süt Avuz (Ağuz)
LİBAB (Lebib C) Akıllılar, zeki kimseler
LİBAÇE f Elbise, libâs
LİBAN Kadın sütü, insan sütü * Süt emzirme
LİBAS Giyilecek şey Elbise * Karı ve koca * Mc: İctima´ * Şübhe kabul eden söz
LİBAS-I FERSUDE Eskimiş elbise
LİBAS-I TAKVA Takva elbisesi Sâlih ameller
LİBD (C: Lübud) Yün * Keçe
LİB´E (C: Libâ) Ağuz denilen koyu süt (Her dişi davar doğurduğunda önce olur)
LİBERAL Fr Ferdî hürriyet lehinde, hürriyete elverişli Ferdî teşebbüs ve hürriyet haklarını korumak için en iyi vasıta, devletin salâhiyyetlerini mümkün olduğu kadar tahdid etmek fikri Rusya´daki dinsiz sosyalistliğin zıddı (Bak: Sosyalizm)
LİBS Kâbe-i Muazzama´ya örtülen örtü
LİBSE Elbise giyme Giyiş
LİCAC İnat ve düşmanlığı devam ettirme Hasımlığı sürdürme
LİCAF Kapının üst eşiği
LİCAM (Ligâm) f Dizgin Gem
LİDAD Husumet etme Dâvacı olma
LİDAM Eski elbiseye yapılan yama
LİDER Şef Başkan Siyasi bir topluluğun başı
Lİ-EB Baba bir (kardeşler)
Lİ-EBEVEYN Ana ve babaları bir olan kardeşler
Lİ-ECLİ için, meram ve maksadı ile
Lİ-ECLİLLAH Allah için, Allah rızası için Allah rızası dairesinde
Lİ-ECL-İT-TAHSİL Okumak için, tahsil yapmak için
LİF Hurma çöpü
LİFA´ Örtünecek nesne Yorgan
LİFAFE (C: Lefâif) Sargı * Kefen Ölünün sarıldığı bez katlarının herbiri * Bazı çiçeklerin etrafını çeviren değişik yapraklar
LİFAM Eskiden kadınların burun örtüsü
LİFF (C: Elfâf) Sıklığından yanındaki ağaca girmiş ve dolaşmış olan ağaç
LİFT Şalgam * Parça, bölük
LİGAM f Dizgin, gem
LİGAT Ses, sedâ
LİGAYRİHÎ HARAM Aslında helâl olup, başkasının hakkı olduğu için veya neticeleri itibarı ile haram olan şey Meselâ cuma namazı esnasında ticaret yapmak gibi
LİHA (Lihye C) Lihyeler, sakallar
LİHA´ (Lehât C) Küçük diller
LİHA Ağaç kabuğu, kışr * Çekişmek, niza edişmek, kavga etmek
LİHAF (C: Lühuf) Örtünecek ve sarınılacak şey * Yorgan Sargı * Kabuk, zar
LİHAF (Lahfe C) Yumuşak beyaz taşlar * Yufka kaymak
LİHAK Yetişip ulaşma Erişme Vâsıl olma
LİHAM Lehimleme * Lehim * (Lahm C) Etler
LİHAT (LEHÂT) (C: Lehâ-Lehevât-Leheyât-Lihâ´) Boğaz ağzında olan dilcik
LİHAZ Düşünme, mülâhaza etme * Riâyet etme, uyma Söylenen sözü kabul edip yerine getirme
LİHAZA Bundan dolayı, buna binaen, bunun için
LİHEVÎ Lihye ile alâkalı Sakala ait, sakalla alâkalı
LİHİKMETİN Bir hikmete mebni olarak Bir hikmetten dolayı
LİHYANÎ Uzun ve kaba sakallı olan
LİHYE Sakal
LİHYE-İ ŞERİF Peygamberimiz Hz Muhammed´e (ASM) âit sakaldan bazıları Sakal-ı Şerif(Lihye-i Şerife hakkındaki suali münasebetiyle diyorum ki: Hadisçe sabittir ki, Resul-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm´ın Lihye-i Saadetinden düşen saçların taneleri mahduttur Otuz kırk tane veya elli altmış tane gibi az bir miktarda iken, binler yerde Lihye-i Saadetin saçları bulunması, beni bir zaman çok düşündürdü O vakit hatırıma gelmiş ki: Lihye-i Saadet, yalnız Lihye-i Şerif´in saçlarından ibaret değil, belki re´s-i mübarekinin traş oldukça hiçbir şeyini kaybetmiyen Sahabeler, o nurlu ve mübarek ve daimî yaşayacak saçları muhafaza etmişler Onlar binlerdir Şimdiki mevcuda müsavi gelebilirler Yine o vakit hâtırıma geldi ki: Acaba her câmide bulunan, sened-i sahih ile bu saç Hazret-i Risalet´in saçı olduğu sabit midir ki, ona karşı ziyaret mâkul olabilsin Birden hâtıra geldi ki: O saçların ziyareti, vesiledir Resul-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm´a karşı salâvat getirmeye sebeb ve bir hürmet ve muhabbete medardır Vesilelik ciheti o şeyin zâtına bakmaz, vesilelik cihetine bakar Onun için eğer bir saç hakiki olarak Lihye-i Saadet´ten olmazsa, madem zâhir hale göre öyle telâkki edilmiş ve o vesilelik vazifesini yapıyor ve hürmete ve teveccühe ve salâvata vesile oluyor; kat´i sened ile o saçın zâtını teşhis ve tâyin lâzım değildir Yalnız, aksine kat´i delil olmasın, yeter Çünki: Telâkkiyat-ı âmme ve kabul-ü ümmet, bir nevi hüccet hükmüne geçer Bazı ehl-i takva böyle işlerde, ya takva veya ihtiyat veya azimet noktasında ilişseler de, hususi ilişirler Bid´a da deseler, bid´a-i hasene nev´inde dâhildir Çünki: Vesile-i salâvattır L)
LİHYEDÂR f Sakallı
LİÎN Bostanlarda dikilen ve höyük denilen suret
LÎK f Lâkin, amma, ancak, fakat
LÎKA Eskiden mürekkep hokkalarına konulan ham ipek
LİKA Kavuşmak Rast gelip buluşmak Görüşmek Yalnız görüşmek * Yüz, sima, çehre
LİKA-YI ÂFÂK Sema Gökyüzü
LİKAF Semer, palan
LİKAH (Lükuh C) Süt veren dişi develer
Lİ-KAİLİHÎ Söz söyleyenin
LİKAM f Hayvanın ağzına takılan gem Dizgin
LİKAT Tarlada kalan başakları toplama * Hizada olma
LİKAULLAH Allah´a kavuşmak * Kıyamet günü, Cennet´te Allah´ı görmek
LİKHA Yeni doğurmuş ve sağılır deve
LÎKİN f Lâkin, eğer, amma, fakat
Lİ-KÜLLİ Hepsi Tamamı Hepsi için
LİLLAHİ Allah için Allah yoluna Allah aşkına
LİLLÂHİ-L HAMD Ne kadar hamd ve şükürler varsa ve olmuşsa, cümlesi Allaha mahsustur, ona gider, ona âittir (Bak: Hamd)
LİL-MÜTTEKÎN Müttekiler için
Lİ-MASLAHATİN Maslahat için İş icâbı
LİMA-YÜRİD (Bak: Fa´al)
LİME Niçin
LİME f Parça, uzun dilim
LİME LİME Parça parça
LİMİTED Mes´uliyetleri, koydukları sermayeye göre hudutlu olan ortaklık
LİMMÎ (limmiye - lümmi) (Niçin mânâsındaki "lime" den) Aleni Açık * Nazari Akla dayanan (Bak: Bürhan)
LÎMU f Limon
Lİ-MÜELLİFİHÎ Müellifi tarafından, yazarı tarafından
LÎN Yumuşaklık ve mülayim olmak * Tecvidde: Bu sıfata sahib olan vav, ye harfleridir
LİNÇ Halk tarafından öldürülme Halkın bir suçluyu tutup derhal öldürmesi
LÎNE (C: Lun-Elvan) Hurma ağacı
LÎNET (Liynet) Mülâyimlik, yumuşaklık
LİRİK Heyecan ve ahenge fazla ehemmiyet verilen şiir * Bu tarzda şiir yazan şair
LİS f Yalayıcı, yalayan Birleşik kelimeler yapılır Meselâ: Kâse-lis $ : Çanak yalayıcı Dalkavuk
LİSAM Yüz örtüsü, yaşmak Nikab
LİSAN Dil Konuşma dili Lehçe (Bak: Dil)
LİSAN-I EDEB Edeb ve edebiyât dili, lisânı
LİSAN-I GAYB Gaybın haberlerini bildiren dil Ahiret ahvalini veya bizce bilinmeyen gayb hükmündeki haberleri söyleyen "Kur´an-ı Kerim"
LİSAN-I HAL Hal dili Bir şeyin görünüşü ile bir mânâ ifade etmesi (Bak: Hal)(Akılları gözlerinde olan avama ders veren fiildir, lisan-ı haldir)(Bütün mevcudat, her birisi birer mahsus tesbih ve birer hususi ibadet, birer hâs secde ettikleri gibi, bütün kâinattan Dergâh-ı İlâhiyeye giden bir duâdır Ya, istidad lisaniyledir: Bütün nebatat ve hayvanatın duâları gibi ki; her biri lisan-ı istidadı ile Feyyaz-ı Mutlak´tan bir suret taleb ediyorlar Ve Esmâsına bir mazhariyet-i münkeşife istiyorlar S)
LİSAN-I KAL Söz ile anlatılan mâna Konuşma dili
LİSAN-I MÂDER-ZÂD Ana dili
LİSAN-I NAHVÎ Arapçanın bir vasfı; intizam ve kaidelere, düsturlara bağlı belâgatlı dil(Amma nazariyat-ı diniyelerin mahfazaları olan elfazlar ise değiştirilmeye lüzum kalmaz Çünkü nasihat ile ve sair tedris ve talim ve va´z ile o ihtiyaç mündefi´ olur Lisan-ı nahvi olan lisan-ı Arabînin camiiyyeti ve elfaz-ı Kur´aniyenin i´cazı öyle bir tarzdadır ki, kabil-i tercüme değildir Belki muhaldir diyebilirim Kimin şüphesi varsa i´câza dair Yirmibeşinci Söz´e müracaat etsin M)
LİSAN-ÜN-NÂR Ateşin alevi, ateşin parıltısı
LİSAN-ÂŞNÂ f Lisan bilir Yabancı dil bilen
LİSANEN Konuşarak Dil ile Söz söyleyerek
LİSANÎ Lisanla ilgili, dile ait
LİSANS Fr Herhangi bir mevzuda verilen izin Müsaade belgesi * Üniversite tahsili tamamlanınca alınan diploma * Bir sporcunun resmi yarışmalara katılabilmesi için spor federasyonu tarafından kendisine verilen kayıt fişi veya kimlik kartı * İthal veya ihracı serbest bırakılmayarak muayyen bir nizama bağlanmış malların ithal veya ihracı için idare tarafından verilen müsaade
LİSANULLAH Allahın lisânı Kur´an-ı Kerim
LİSAT (Lise C) Tıb: Diş etleri
LİSE (C: Lisât) Diş eti
Lİ-SEBEBİN Bir sebebe mebni olarak Bir sebepten dolayı
LİSEVÎ Diş etleriyle ilgili, diş etlerine ait
LİSME Azarlamak, paylamak
LİSSE (C: Lisâ-Lisât) Diş diplerinin eti
LÎT Boyunun bir tarafı * Boyun * Baş
LÎT Her nesnenin rengi
LÎTA (C: Lit) Kamış kabuğu * Karnın dışarısındaki derisi
LİTAF (Latif C) Yumuşaklıklar
LİTAM Tokat atma Elin ayası ile vurma
LİTAT Dağın sivri ve yüksek olan yeri
LİTLİT Kokar çürük diş * Yaşlı kadın
LİTRE İtl Akıcı maddelerin, sıvıların ölçü birimi
LİTOSFER yun Yeryüzünün katı kısmına verilen ad Taşküre
Lİ-ÜM Ana bir (kardeşler)
Lİ-ÜMMİN Ana cihetinden
LİV f Güneş, şems
LİVA Bayrak Sancak * Eskiden kazadan büyük, vilâyetten küçük yerleşme merkezlerine denirdi Tugay * Hz Peygambere (ASM) âit sancak
LİVA-ÜL HAMD Hz Peygamber´in (ASM) bayrağı Ona inananlar kıyâmetten sonra bu bayrağın altında toplanacaklardır
LİVAE Sancak, âlem
LİVATA Lutilik * Erkekler arasındaki cinsi sapıklık (Bak: Kebair)
LİVAZ Sığınma, iltica etme * Birbirinin arkasına gizlenme
LÎVE f Aldatıcı, dolandırıcı * Şakacı, lâtifeci * Çevik, atılgan
Lİ-VECHİLLAH Allah için Allah nâmına, Allah aşkına(Allah için işleyiniz, Allah için görüşünüz, Allah için çalışınız, Lillâh, Livechillâh, Lieclillâh rızâsı dâiresinde hareket ediniz, o zaman sizin ömrünüzün dakikaları, seneler hükmüne geçer L)
LİYAKAT İktidar Ehliyet Hüner Lâyık olmak Fazilet Kıymetlilik
LİYAKATMEND (C: Liyâkatmendân) f Değerli, liyâkatli * Faziletli
LİYAKATMENDÂN (Liyâkatmend C) f Değerli, liyâkatli kimseler, faziletli kişiler
LİYAN (Mülâyene) Mülayemetle, yumuşaklıkla muamele etmek
Lİ-ZALİK Bundan dolayı Bundan ötürü
LİZAM (Lezm) Lazım olmak İcâbetmek Lüzumluluk * Ölüm * Kıyamet günü hesabı
Lİ-ZATİHÎ Kendisi Bizzat Kendiliğinden
LİZAZ (Leziz C) Lezzetli ve tatlı şeyler
LİZAZ Kapı ardına konulan ağaç sürgü
LOCA İtl Bazı toplantı yerlerinde bir veya birkaç seyirciye mahsus hususi odacıklar * Hücre, küçük bölme * Masonların toplandıkları yeri
LOÇA Geminin baş tarafında ve iki yanda demir zincirin geçmesine mahsus delikler
LODOS Güneyden esen ılık yel, rüzgâr
LOHUSA (Bak: Lühusa)
LOJİSTİK Ask: Askerlik san´atının ve seferi orduların iaşe, muhabere ve sevkiyat şartları, hareket ve harb kabiliyeti bakımından en etkili durumda bulundurulması için lâzım gelen çalışmalara aid kısım
LOKAVT ing Bir işverenin, isteklerini kabul ettirmek gayesiyle işyerini kapaması
LOKMAN HEKÎM Kur´an-ı Kerim´de ismi geçen büyük zatlardan olup öğütleri ve ahlâkî, tıbbî sözleri ile tanınmıştır Peygamber Davud (AS) zamanında yaşadığı rivayet edilmektedir Peygamber veya veli olduğu hususunda ihtilaf vardır
LOKMAN SURESİ Kur´an-ı Kerim´in 31 Suresi olup Mekke-i Mükerreme´de nazil olmuştur
LOMBAR ing Harp gemisinin topun ağzı önündeki deliği