|
Prof. Dr. Sinsi
|
İsimler Sözlüğü
K
KAAN: (Tür ) Er 1 Çin ve Moğol imparatorlarına verilen isim 2 Hakan, hükümdar
KA'B: (Ar ) Er 1 Topuk kemiği, aşık kemiği anlamında 2 (Mecazen): Şeref, şan, onur anlamında kullanılır 3 Ka'b b Züheyr (Vll yy ): Sahabedendir Rasulullah için okuduğu Kaside-i Bürde çok meşhurdur Birçok dillere çevirisi yapıldı
KABİL: (Ar ) Er 1 Olabilir, mümkün 2 Cins, soy, sınıf, tür, çeşit -Hz Âdem'in büyük oğlu olup kardeşi Habil'i öldürmüş ve yeryüzünde ilk kan döken insan olmuştur
KADEM: (Ar ) 1 Ayak 2 Adım 3
Yarım arşın uzunluğunda bir ölçek 4 Uğur - Kadın ve erkek adı olarak kullanılır
KADEMRAN: (Fars ) 1 İlerleyen - Erkek ve kadın adı olarak kullanılır
KADER: (Ar ) Ka 1 İman esaslarından, Allah'ın bütün yaratıklar için hüküm ve irade ettiği hallerin oluş şekli,
alın yazısı, takdir 2 Talih, baht 3 Kötü talih 4 Güç kuvvet
KADI: (Ar ) Er 1 Hüküm, karar, hakimlik 2 Seri devlette, mahkeme reisi İlim sahibi yetkili Kadı İyaz: (İyaz b Musa b Ümran es-Sebtî: (1083-1149) Meşhur fıkıh ve hadis bilgini İspanya'da Gırnata kadılığı yaptı 20'yi aşkın eseri vardır
KADİFE: (Ar ) Ka - Yüzü ince sık tüylü, parlak ve yumuşak kumaş
KADİM: (Ar ) Er 1 Ayak basan, ulaşan, varan 2 Ezeli, evvelsiz 3 Çok eski zamanlara ait eski atik 4 Yıllanmış - Kelam-ı Kadim, Kur'an-ı Kerim
KADIN: (Tür ) Ka 1 Yetişkin dişi insan 2 Evlenmiş kadın 3 Evli ve itibarlı kadın, hanım
KADİR: (Ar ) Er 1 Değer, kıymet, itibar 2 Parlaklık 3 Kudret sahibi kudretli, kuvvetli, güçlü 4 Allah'ın isimlerinden Kur'an-ı Kerim'de 50'ye yakın yerde geçmektedir Başına"abd" takısı olarak "Abdülkadir" olarak kullanılır
KADİRBİLLAH: (Ar ) Er 1 Allah'la güçlenen Gücünü Allah'tan alan 2 Ebu'l-Ahmed b İshak Abbasi halifesi (Öl 1031) Halife Muktedir'in torunu
KADİRE: (Ar ) Ka - Güçlü kuvvetli
KADİRŞAH: (a f i ) Er 1 Güçlü, kuvvetli hükümdar, padişah 2 Kadir ve şah kelimelerinden türetilmiş birlesik isimdir
KADREDDİN: (Ar ) Er - Dinin kudreti, gücü - Türk dil kuralı açısından "d/t" olarak kullanılır
KADRİ: (Ar ) Er 1 Değer, itibar 2 Onur, şeref, haysiyet, meziyet 3 Rütbe, derece
KADRİCAN: (a f i ) Er - Değerli, itibarlı, can, ruh - Kadri ve Can isimlerinden meydana gelen birleşik isim
KADRİHAN: (a t i ) Er � Değerli hükümdar, yönetici
KADRİYE: (Ar ) Ka - (bkz Kadri)
KÂFİ: (Ar ) Er - El veren, yeter, yetecek, yetişen, kifayet eden
KAFİYE: (Ar ) Ka 1 Şiirde, mısra sonunda yer alan kelimelerin ses benzerliği, ses uyuşması, uyak 2 Eski nesrimizde zaman zaman yer alan ses benzerliği ve uygunluğuna dayanan sanat, seci
KAĞAN: (Tür ) Er 1 Hakan, imparator 2 Kükremiş, öfkelenmiş, kükreyen, öfkelenen
KAHHAR: (Ar ) 1 Ziyadesiyle kahreden, kahredici, yok edici batırıcı 2 Allah'ın isimlerinden - İsim olarak kullanılmaz - (bkz Abdülkahhar)
KAHİR: (Ar ) 1 Allah'ın sıfatlarındandır Kur'an-ı Kerim'de iki yerde geçer 2 Kahredici, zorlayan 3 Yok eden 4 Ezici kuvvet Kahir Billah: Abbasi halifesi (Ebu Mansur Muhammed el-Mutezid) Muktedir'in kardeşi
KAHRAMAN: (Fars ) Er 1 Yiğit, cesur, (bahadır) 2 Hüküm sahibi, iş buyuran 3 Fars mitolojisinde Rüstem'in yendiği kimse - (bkz Bahadır)
KÂHTA: (Tür ) Er - Fırat nehri kollarından birinin adı, Malatya'da aynı isimle yerleşim bölgesi vardır
KÂHYA: (Fars ) Er 1 Efendi, emir 2 Ev sahibi, aile reisi 3 Çiftlik yöneticisi
KAİD: (Ar ) Er 1 Rehber kumandan 2 Atlan yedekte götüren 3 Oturan, ikamet eden
KAİDE: (Ar ) Ka 1 Oturan 2 Temel, esas 3 Başkent
KAİM: (Ar ) Er 1 Duran, ayakta duran 2 Bir şeyi yapan icra eden 3 Allah'ın emrini ifa eden
KAİME: (Ar ) Ka 1 (bkz Kaim) 2 Türklerde kağıt para manasına gelmektedir
KÂİNAT: (Ar ) Er 1 Var olanların hepsi Yaratıklar Yer gök - (bkz Evren)
KALAGAY: (Tür ) Er - Al, kırmızı renk
KALENDER: (Fars ) Er 1 Dünyadan elini eteğini çekip başı boş dolaşan 2 Alçak gönüllü, gurur ve kibirden uzak, üstüne başına dikkat etmeyen bulduğu ile yetinen kimse
KALGAY: (Tür ) Er 1 İzci kumandanı 2 Kırım hanlığında veliahta verilen unvan
KALHAN: (Tür ) Er 1 (bkz Kalgay) 2 Kahramanoğulları'nın han soyundan, ceddi de Kalhan adını taşımaktadır
KAM: (Ar ) Er 1 Hekim 2 Düşünür 3 Büyücü, sihirbaz
KAMACI: (Tür ) Er - Top kaması yapan ya da onaran kimse
KAMANBAY: (Tür ) Er - (bkz Kamar)
KAMAN: (Tür ) Er - Dağların doruğuna yakın olan yerler
KAMARAN: (Ar ) Ka - Kızıl Deniz'de Yemen kıyılan yakınında bir ada
KAMBAY: (Tür ) Er - Hekim, tabib, doktor
KAMBER: (Ar ) 1 Sadık dost, köle 2 Erkek ve kadın adı olarak kullanılır
KAMBİN: (Fars ) Ka - Mutlu, bahtiyar
KÂME: (Fars ) Ka - Kâm, istek, arzu
KAMELYA: (Ar ) Ka 1 Çaygillerden, büyük beyaz, kırmızı veya penbe renkte çiçekler açan dayanıklı yapraklı bir bitki 2 Yabangülü, çingülü
KAMER: (Ar ) 1 Ay 2 Sadık hizmetkâr 3 Kur'an-ı Kerim'in 54 suresi - Erkek ve kadın adı olarak kullanılır
KÂMİL: (Ar ) Er 1 Bütün tam noksansız, eksiksiz 2 Kemale ermiş olgun 3 Yaşını başını almış terbiyeli, görgülü 4 Alim, bilgin, geniş bilgili - (bkz Kemal)
KÂMİLE: (Ar ) Ka - (bkz Kamil)
KAMRAN: (Fars ) Er - İsteğine kavuşmuş olan
KÂMURÂN: (Fars ) 1 Kâm sürücü, süren, arzusuna isteğine kavuşmuş mutlu 2 Arzusuna erişen, bahtiyar, mutlu Erkek ve kadın adı olarak kullanılır
KÂMVER: (Fars ) Er - İsteğine kavuşmuş, mutlu
KANBER: (Ar ) Er 1 Hz Ali'nin sadık, vefakâr kölesi 2 Bir evin gediklisi
KANDEMİR: (Tür ) Er - Güçlü soydan gelen
KANİ': (Ar ) Er 1 Kanaat eden, yeter, bulup fazlasını istemeyen 2 İnanmış kanmış
KANİYE: (Ar ) Ka - (bkz Kani)
KANSU: (Tür ) Ka 1 Çin'in kuzey batısında önemli bir sınır kenti 2 Çin'de müslümanların en çok bulunduğu eyalet
KANTARA: (Ar ) 1 Köprü, özellikle taştan yapılmış 2 Su yolu, bend, hisar anlamına da gelir - Erkek ve kadın adı olarak kullanılır
KANUN: (Ar ) Er 1 Devletin teşri, yasama kuvveti tarafından herkesçe uyulmak üzere konulan her türlü nizam, kaide kural 2 Herhangi bir mevzu üzerindeki kanunu taşıyan kitap
KANUNİ: (Ar ) Er 1 Kanuna ait kararla ilgili 2 Osmanlıların 10 padişahı Sultan 4 Süleyman'ın lakabı, Osmanlıların yükselme devrinin son padişahı - Daha çok lakab olarak kullanılır
KANVER: (Tür ) Er - Kanını ver, asil
KAPAR: (Tür ) Er - Akıl, ruh
KAPKIN: (Tür ) Er - Uygun, düzenli
KAPLAN: (Tür ) Vahşi kedigillerden, benekli, yırtıcı hayvan
KAPLAN GİRAY: (Tür ) Er -(1680-1738) yıllan arasında Kırım hanı oldu 3 defa han olmuştur
KAPSAM: (Tür ) - Şümul ihtiva, ihata, istiab, manalarına gelen uydurma bir kelime Erkek ve kadın adı olarak kullanılır
KAPTAN: (İtal) 1 Bir geminin sevk ve idare sorumlusu 2 Şehirlerarası otobüs şoförü 3 Baş pilot
KARAALP: (Tür ) Er - Esmer, kara yağız yiğit
KARABEY: (Tür ) Er - (bkz Karacabey)
KARABUĞRA: (Tür ) Er - Esmer, erkek deve
KARACA: (Tür ) Er 1 Rengi karaya çalan, esmer, yağız 2 Geyikgillerden, küçük, boynuzlu, güzel görünüşlü av hayvanı 3 Üst kol
KARACABEY: (Tür ) Er - Esmer bey, rengi karaya çalan
KARACAN: (Tür ) Er - (bkz Karaca)
KARAHAN: (Tür ) Er - Esmer bey, Esmer hükümdar Karahanlılar devletinin kurucusu
KARAKAN: (Tür ) Er - Bir tür dağ ağacı
KARAMAN: (Tür ) Er 1 Esmer, yağız insan 2 Güneybatı'da esen yel
KARANALP: (Tür ) Er - Karayağız, kahraman yiğit
KARANFİL: (Ar ) Ka - Bir çeşit kokulu çiçek
KARANI: (Ar ) Er 1 Orta Anadolu'da bir köy 2 Veysel Karani'nin doğduğu yer
KARASU: (Tür ) Er 1 Ağır akan su 2 Çoğunlukla gözün iç basıncının çoğalmasıyla kendini gösteren körlüğe neden olabilen bir göz hastalığı
KARATEĞİN: (Tür ) Er - Amuderya'yı vücuda getiren nehirlerden Surhab üzerinde önemli bir kent
KARÇİÇEĞİ: (Tür ) Ka - Süsengillerden, beyaz pembe çiçekler açan so*ğanlı bitki
KARDELEN: (Tür ) Ka 1 Çiğdem 2 Nergisgillerden baharda çok erken çiçek açan soğanlı bir bitki
KÂRDİDE: (Fars ) - İş bilir, uyanık, tecrübeli - Erkek ve kadın adı olarak kullanılır
KARGIN: (Tür ) Er 1 Taşkın su 2 Bol, çok 3 Doymuş, tok 4 Erimiş buz ve kar parçalarının oluşturduğu akarsu 5 Çağlayan
KARGINALP: (Tür ) Er - Coşkulu, taşkın, hareketli yiğit
KARHAN: (Tür ) Er - (bkz Kargın)
KARİN: (Ar ) Er l Yakın 2 Nail olan 3 Hısım komşu 4 Mabeynci
KARLUK: (Tür ) Er - Türk boylarından biri
KARLUKHAN: (Tür ) Er - (bkz Karluk)
KARMEN: (Fars ) Ka - Parlak kırmızı renk
KARNEYN: (Ar ) Er 1 İki boynuz 2 Zülkarneyn: Kur'an-ı Kerim'de Kehf 83, 86, 94 ayetlerde adı geçen ve nebi mi, veli mi olduğunda tereddüt edilen zat 3 Büyük İskender
KARTAL: (Tür ) Er 1 Kartalgillerden, beyazla karışık siyah tüylü, kıvrık ve kuvvetli gagalı, geniş kanatlı büyük yırtıcı kuş 2 Yeniden diriliş ve güçlülük sembolü
KARTAY: (Tür ) Er - Yaşlı, pir
KARTEKİN: - (bkz Kartay)
KARUN: (Ar ) Er 1 Beni İsrail'de zenginliğiyle meşhur olan ve bu yüzden kendisini herşeyin sahibi gibi görmeye başlayıp Allah'a karşı büyüklenen, belki de dünya kapitalistle*rinin en eskisi ve en büyüğü olan kişi Hz Musa dönemlerinde yaşamış bu müstekbir, ilahi kahır ve intikama uğrayarak bütün servetiyle birlikte ani bir zelzele ve tufan sonucu yerin dibine geçmiştir 2 Hunnan ile Beni İsrail'e zulmeden Fir'avun'un müşrik nazırlarından 3 Çok zengin kimse
KARYE: (Ar ) Ka - Köy küçük kasaba Kabile reisi veya eşraftan birine oturduğu karyeyle aynı isim verilmektedir
KASEM: (Ar ) Er 1 Yemin etmek 2 Bölmek
|