|
Prof. Dr. Sinsi
|
Vitiligo Hastalığı Hakkında Geniş Bilgi
Vitiligo Hastalığı Hakkında Geniş Bilgi
Vitiligo, normal deri görünümünde, pigment kaybı nedeniyle düzensiz beyaz alanların bulunduğu bir deri durumudur
Deride tebeşir veya süt beyaz renkte, yuvarlak veya oval, keskin sınırlı yama tarzında lekelerle seyreden bir hastalıktır Nokta kadar küçük ya da avuç içi kadar büyük olabilir Genellikle simetriktir Vücudun herhangi bir bölümü etkilenebilir Sık tutulan alanlar: yüz, eller, kollar, bacaklar ve genital bölgedir
Vitiligo deride renk kaybına uğramış beyaz plaklarla seyreden kronik, genelde ilerleyici kozmetik problem oluşturan bir deri hastalığıdırVitiligo alanlarında deri beyaz görünürken çevresindeki bölgeler normal renktedir ve bu bölgelerde cilde rengini veren melanositlerdeki hasar nedeniyle tüyler ve kıllardada beyazlık görülürRenk kaybı olan bölgeler çeşitli büyüklüklerde ve değişik sınır yapıları içerebilirlerKimi zaman bir nokta kadar küçükken,kimi zaman el ayası kadar büyük ve hatta tüm deriyi etkilemiş olabilir
Genelde edinilmiş bir durum olarak görülen vitiligo, herhangi bir yaşta ortaya çıkabilir Ancak, belirli genetik özelliklere sahip ailelerde hastalığa yatkınlık görülmektedir Kontrasta bağlı olaraki koyu tenli kişilerde daha belirgindir Vitiligo'nun nedeni tam bilinmemekle beraber pigment üreten melanosit hücreleri olan melanositlerin deri veya çevre dokulara hasar vermeksizin seçici kaybına bağlı olarak otoimmünite üzerinde durulmaktadır Bu hastalık Amerika Birleşik Devletleri'nde nüfusun % 1' ini etkilemektedir
Lezyonlar düz, pigmentasyonsuz ve koyu sınırlı olarak görülmektedir Sınırlar tam olarak tanımlanabilmektedir, ancak düzensizdir Sıklıkla etkilenen bölgeler yüz, dirsekler ve dizler, eller ve ayaklar ve genital bölgedir Ayrıca, travma ve basınç görmüş bölgeler de etkilenmektedir
Hastalıktan korunma yolları bilinmemektedir
Semptomlar arasında aile öyküsü belirten vitiligo, birden veya aniden gelişen düz, doğal desenli pigment kaybına uğramış deri bölgeleri görülmektedir
Fizik muayene ve sorgulama tanı konması için yeterlidir Ek bir tanı yöntemine başvurulmasına gerek yoktur
Vitiligo olgularının çoğu tedavi edilmeden deam etmektedir Mevcut tedavi yöntemleri zor ve tam olarak etkin değildir Hastalar, fotosensitize edici bileşikler verildikten sonar ultra-viole ışığa maruz bırakılmaktadırlar Topikal veya oral 8-metoksipsoralen veya trimetilpsoralen tedavileri kısmi pigmentasyon sağlamak amacıyla birden fazla defa verilmelidir
Hastalığın gidişatı değişkendir Bazı bölgeler pigmentasyon kazanabilir, fakat yeni diğer bölgeler oluşabilir Pigmentasyon kaybı ilerleyici olabilir
Güneş yanığı gibi komplikasyonlar sıklıkla görülebilirken, vitiligo pernisyöz anemi, hipertiroidizm ve Addison hastalığı gibi sistemik hastalıklar ile ilişkili olabilir
Eğer cildinizde rengin kaybolduğu bölgeler görürseniz, en kısa zamanda aile hekiminize başvurunuz
KİMLERDE GÖRÜLÜR?
Her yaşta görülebilen vitiligoya her yüz kişinin 1–2 sinde rastlanır Hastaların yarısında 20 yaşından önce başlar
VİTİLİGONUN NEDENİ NEDİR?
Vitiligoda deri rengini meydana getiren hücrelerin kaybı ve derinin beyazlaşması söz konusudur Birçok faktör üzerinde durulmakla birlikte hastalığın nedeni halen tam bilinmemektedir Hastaların yüzde 30unda, ailede vitiligosu olan biri bulunur
BAŞKA DERİ BEYAZLAMASI YAPAN HASTALIKLAR VAR MI?
Bazı mantar hastalıkları, ben türleri ve bazı deri hastalıkları da deride renk açılması yapabilir ve vitiligo ile karışabilir
VİTİLİGO NASIL GELİŞİR?
Vücudun birkaç yerinde deri renginin beyazlaşması görülür Koyu tenli kişilerde kolay fark edilebilir Açık tenli kişiler ise özellikle yazın bronzlaşmanın ardından fark ederler Hastalığın seyri ve şiddeti kişiden kişiye değişir Vitiligolu alanlar çeşitli şekil ve büyüklükte olabilir Yıllarca değişmeden kalabilir ya da bazen tüm vücudu etkileyebilir Vitiligolu alandaki kıllar da beyazlaşabilir
HASTALIĞI ARTIRAN FAKTÖRLER VAR MIDIR?
Sıkıntı, stres, ateşli hastalıklar ile çarpma ve güneş yanığı gibi nedenlerle meydana gelen deri travmaları hastalığın şiddetlenmesine ya da yeni vitiligo alanlarının oluşmasına neden olabilir
TAHLİL YAPILMASINA GEREK VAR MI?
Vitiligo tanısı cilt hastalıkları uzmanları tarafından kolaylıkla konulur Çok beyaz tenli hastalarda tam emin olunamıyorsa Wood lambası ile muayene edilerek karar verilebilir Basit ve masrafsızdır Biyopsi çok nadir gerekir Vitiligo ile birlikte tiroid, diyabet ve bir tür kansızlık olan pernisiyöz anemi gibi hastalıklar olabilir ve araştırmak gerekir
VİTİLİGO NASIL TEDAVİ EDİLİR?
Vitiligoda tedavide amaç renk hücrelerinin tekrar normal çalışmasını sağlamaktır Kremler, ultraviyole (ışık) tedavileri, bazı ağızdan alınan ilaçlar günümüzde en sık kullanılanlardırHer tedavi, her hasta için uygun değildir Hastanın yaşı, yaşam tarzı, vitiligonun tipi ve yaygınlığı, bulunduğu bölge, hastalığın aktivitesi, tedavinin yarar-zarar oranının bilinmesi tedavinin seçiminde etkilidir Erken teşhis ve tedavi daha başarılıdır
VİTİLİGO TEDAVİSİNDE YENİLİKLER NELERDİR?
Halen yeni tedaviler üzerinde çalışılmaktadır; bu yeni ve etkili tedavilerden biri lokal ultraviyole B (UVB) tedavisidir Bu tedaviyi artık Türkiyede de uygulamaktayız
TEDAVİ BAŞARISI NASIL?
Vitiligo tedavisinde yüz bölgesi, tedaviye en iyi cevap veren yerlerden biri Yüzde, sonuçlar gerçekten çok iyi Ayrıca hastayı da en rahatsız eden bölge yüz Ancak eller ve ayaklar tedaviye en zor yanıt alınan bölgeler olmaya devam ediyor
BİRAZ LOKAL UVBDEN BAHSEDER MİSİNİZ?
FDA onaylı bu sisteme kısaca BClear diyoruz BClear, hedeflenmiş ışık sistemi ile sedef ve vitiligo hastalıklarının tedavisinde yeni ve gelişmiş bir tedavi yöntemi olarak kullanılmaktadırAmerika, İngiltere, İsrailden sonra Türkiyede de uygulamaya başladık B Clearde uvb sadece hastalıklı bölgeye uygulanır ve böylece normal kabin tedavisindeki gibi sağlıklı bölgelere ışık verilmez Sağlıklı bölgeler yan etkilerden korunur Hastalıklı alanlarda yüksek dozlar uygulanabilir ve seans sayıları azalır Tedavi alanlarında ertesi gün hafif bir kızarıklık oluşabilir Klasik tedavilere cevap alamamış bazı hastalarımızda da bu tedaviyle başarı elde ettik Hastayı tedavi öncesi başarı oranları hakkında mutlaka bilgilendiriyoruz bu da hastanın tedaviye uyumunu arttırıyor ve gerçekçi beklentilere sahip olmasını sağlıyor
BU TEDAVİDE SEANSLAR NE KADAR SÜRÜYOR?
Seans sayısı hastaya, vitiligonun çeşidine ve bulunduğu bölgeye göre değişir Ama genel olarak 8–15 seans arasında cevap alınmaya başlar 10 cmlik bir vitiligonun lokal UVB tedavi süresi 1–2 dakika kadar kısa sürer Hastalar haftada 2–3 seans tedavi görürler Seans sonrası günlük aktivitelerine dönüyorlar
VİTİLİGODA KULLANILAN DİĞER TEDAVİ YÖNTEMLERİ NELERDİR?
Krem tedavileri sınırlı alanlarda vitiligosu olanlara uygulanabilir Başarı hastaya göre değişir En sık kullanılan kortizonlu kremlerdir Çok yaygın ve uzun süre kullanımlarda ve yüz gibi derinin özellikli olduğu bölgelerde yan etkiler açısından dikkatli olunmalıdır Kortizon içermeyen bazı kremler de yenilikler arasındadır ve başarılı olabilirler Az sayıda hastaya uygulanabilen normal derinin vitiligolu alana nakledildiği cerrahi yöntemler üzerinde halen çalışılmakta Diğer bir tedavi şeklinde ise vitiligosu çok yaygın olan hastalarda hastalıksız deri alanlarının normal rengi ilaçlarla açılarak kabul edilebilir bir kozmetik görünüm sağlanmaya çalışılır Makyaj ve boya kolay ve güvenlidir Tüm deri renklerine uygun kozmetikler mevcuttur Bu bir tedavi yöntemi değildir, görünümü geçici olarak düzeltir ama hastaları görünüş açısından çok rahatlatır
VİTİLİGO HASTALARI GÜNEŞTEN KORUNMALI MI?
Bazı tedavi seçenekleri güneş ışığından ya da yapay ultraviyole kaynaklarından belirli ölçülerde yararlanır Tedavi haricinde güneşe maruz kalmak ve bronzlaşmak vitiligoyu belirginleştirir Ayrıca vitiligolu deride güneşe karşı doğal savunma yeteneği kaybolmuştur Bu alanlarda kolaylıkla güneş yanığı gelişebilir Güneş yanığı yeni vitiligo alanları gelişmesine neden olabilir Bu nedenlerle en az 15 faktörlü bir güneş koruyucu devamlı kullanılmalı ve uygun giysiler giyilmelidir
En sık etkilenen bölgeler ise yüz, dudak, boyun, göğüs, penis, diz, dirsek ve el sırtlarıdır Beyaz bölgeler ultraviyole ışınına karşı hassas olurlarGüneş yanıklarından, darbelerden sonra yeni vitiligo bölgeleri gelişebilirVitiligo birçok hastalıklarla (diabet, anemi, kanser, tiroit bezi hastalıkları) beraber görülebilirGörülme sıklığı toplumda %1-2 arasındadırVücudda görülen her beyaz leke vitiligo anlamına gelmez ayrımın yapılması uzman doktor muayenesini ve wood lambası diye adlandırılan özel bir ışık muayenesini gerektirirKuruluğa bağlı lekeler, mantar lekeleri, egzema bölgeleri vitiligo ile karışabilir Bu hastalık, otoimmun kökenli olup vücuddaki renk yapan hücrelere karşı vücudun yıkıcı hücrelerinin aktive olmasıyla başlarAilede bulunması, kişide görülme ihtimalini artırabilir ve özellikle vücudun bağışıklık sisteminin zayıfladığı stres, ameliyat, hastalık dönemlerinde vitiligonun başlaması ve artması daha olasıdır Vitiligo bazen çıktığı bölgelerde sınırlı kalırken bazen ise yayılmaya ve hatta yeni bölgelerde gelişmeye yönelir
Tedavi:
Bu kronik hastalık mutlak olarak doktor tarafından takip gerektirir Öncelikle hastanın yanlışları yapmayarak hastalığın artışına katkıda bulunmaması amaçlanır Güneşe çıkış saatleri hastaların kontrol altına alınır15 faktör üstü bir koruyucu hastaya önerilirGüneşte aşırı kalmanın doğuracağı sonuçlar hakkında kişiler bilgilendirilir Lokal olarak uygun birtakım kremler kısıtlı bölgede vitiligosu olan hastalarda başlanabilir ve %40-50 etki sağlanabilir Deriye uygulanan punch greftle ise bir bölgeden alınan sağlıklı derinin beyaz plaklara ekimi prensibine dayanıp, her zaman başarılı sonuçlar vermemektedir Vitiligonun en etkili tedavisi dünyada ve ülkemizde ancak birkaç hastanede uygulayabildiğimiz PUVA IŞINI tedavisidirUVA (320-400nm) dalga boyundaki ışınlar kısa tedavi aralıklarıyla özel kabinlerde cilde verilirHaftada 2-3 seanslık düzenli uygulamalarla oldukça başarılı sonuçlar elde edilmektedirBu tedavi sırasında cilt üzerinde önce kırmızılık daha sonra kahverengi lekelenmeler ile başlayan rengin geri dönüşü görülmektedir%70 hastada olumlu sonuca yani rengin geriye dönüp beyazlıkların kaybolduğu görülmektedir Özellikle yüz ve boyun gibi estetik bölgelerdeki olumlu yanıtlar daha hızlı ve umut vericidir
|