11-04-2012
|
#10
|
|
Prof. Dr. Sinsi
|
Zonguldak Tanıtım (Nasıl Gidilir Ne Yenir Ne İçilir)
Zonguldak Anıtları
Uzun Mehmet Anıtı ve Heykeli (Merkez)
XIX yüzyılın ikinci yarısında sanayi devriminin ana maddesini oluşturan taş kömürünün araştırılmasına Sultan II Mahmut döneminde Anadoluda başlanmıştır Bu nedenle de Memalik-i Şahane içerisinde siyah taşın taharrisi isimli bir ferman yayınlanmıştır Bu arada terhis olan ve memleketlerine giden askerlere de küçük kömür örnekleri verilmiş ve gittikleri yerlerde buna benzer taşların bulunup bulunmadığının araştırılması istenmiştir
Karadeniz Ereğlisinin kestaneci Köyünden olan Uzun Mehmet Tershane askerliğinden terhis olmuş ve köyüne gelmiştir Bir gün buğday öğütmek üzere gittiği Neyren Deresi yamaçlarındaki değirmende su kanallarında askerde iken kendisine verilen taşların benzerlerini görmüştür Bu taşları alarak ateşe atmış yanıp, yanmadıklarını denemiştir Yandıklarını görünce de bunlardan bir miktarını yanına alarak İstanbula saraya gitmiştir Getirdiği taşların taş kömürü olduğu anlaşılınca saraydan 5000 kuruşluk ödül ve ölene kadar da kendisine 500 kuruş aylık bağlanmıştır Memleketine dönüşünden sonra zamanın kaymakamı Müstelzim Hacı İsmail Ağa tarafından kıskançlık sonucu kahvesine zehir katılarak öldürülmüştür
DoçDrAhmet Ali Özekenin “Ereğli Kömür Havzası” isimli eserinde ilk kömürü 1822 yılında Ereğli Kestaneci Köyünden gemici Hacı İsmailin bulduğu ve buna karşılık Sultan II Mahmuttan beş kese ihsan aldığı belirtilmiştir Ayrıca ikinci defa kömürü bulan kişi Ereğli Neyren Köyünden deniz erliğinden terhis olan Uzun Mehmet olduğu belirtilmiştir
Uzun Mehmetin bu buluşu XIX yüzyılın ilk yarısında Zonguldak ve yöresinin yazgısını değiştirmiştir Rastlantı sonucu bulunan ve yapılan araştırmalarda yörede zengin bir kömür madeni olduğu anlaşılmıştır Bundan sonra Zonguldakta kömür çıkarma tesisleri kurulmuştur Sultan Abdülmecit döneminde Anadoludaki ilk kömür yatakları tespit edilmiş ve 1855te ilk defa kömür üretimine başlanmıştır
İngiliz kömür ocaklarının imtiyazına son verildikten sonra 1905te Ticaret ve Nafia Nezaretinde ilk genel müdürlük kurulmuş, Çatalağzı, Kilimli, Kozlu ve Zonguldak üretim merkezi haline getirilmiştir IDünya Savaşı sırasında kömür yönetimi bir süre için Almanlara bırakılmış, Harp Kömür Komisyonu kurularak savaş boyunca gemilerin kömür ihtiyacı bu kömür havzalarından sağlanmıştır
Cumhuriyet döneminde Kömür İşletmeleri Türkiyenin kömür gereksinimini karşılamak üzere üretimini sürdürmüştür
Uzun Mehmetin kömürü bulmasından dolayı Zonguldak il merkezinde 8 Kasım 1932de adına bir anıt dikilmiş, içerisinde bulunduğu parka ve önünden geçen caddeye Uzun Mehmet ismi verilmiştir Uzun Mehmetin bir de heykeli yapılmıştır Bu heykelde Uzun Mehmet ayakta, bir elinde kömür, diğer elinde de kazma ile tasvir edilmiştir Bunun yanı sıra Zonguldaktaki iki büyük kömür işletmesine de Uzun Mehmet I ve Uzun Mehmet II isimleri verilmiştir Bu yüzden de 8 Kasım günü, kömür ile özdeşleştiğinden ötürü Zonguldakta her yıl bayram olarak kutlanmaktadır
Zonguldak Havzası Maden Şehitleri Anıtı (Merkez)
Zonguldak il merkezinde Türkiye Taş Kömürü Kurumu (TTK) ile Genel Maden İşçileri Sendikası (GMİS) tarafından, Taş Kömürü Havzasındaki iş yerlerinde kaza sonucu yaşamını yitiren maden işçileri için bir anıt yapılmıştır
Bu anıt bir park içerisinde olup, Zonguldak ili Çevre Koruma Vakfının desteği ve Zonguldak Belediye Başkanlığının katkısı ile yapılmıştır Siyah mermerden olan anıt, dikdörtgen kaideli, iki pano halinde olup, üzerinde Zonguldak Havzası Maden Şehitler Anıtı ile ölen maden şehitlerinin isimleri yazılıdır
|
|
|
|