Tatil Yörelerinin İsimleri Nereden Geliyor?

**Prof. Dr. Sinsi** · 11-04-2012

Kuşadası niye kuş adası?

Ortaçağlarda Venedik ve Cenevizliler buraya "Scalanova" (Yeni İskele) adını vermişlerdir

1413 yılında 1

Mehmet çelebi zamanında Osmanlılar tarafından zapt edilmiş ve içinde pek çok kuş yuvası bulunan Güvercin ada ya itafen adına Kuşadası denmiştir

Marmaris Marmarada değilki!

Şehir şimdi bulunduğu tepede ilk yerleşenleri olan Türkmen´ler tarafından, Bizans döneminde, Mermer-şehri ismiyle kurulmuştur

Menteseoğulları egemenliği döneminde altın çağını, uluslararası mermer ticareti sayesinde yaşayan bu limankenti Mermeris adını almıştır

Doğal felaketlerden, yağma ve talandan nasibi alarak yokolan, Fiskos´un eski çağlardaki rolünü Rodos´un fethine yani 1522 yılına kadar üstlenmiştir

"MERMERİS ismi, yunanca´ya Marmaras, italyanca´ya (latince´ye) Marmarice/Marmaris, ingilizce´ye Marmorice olarak, ilgi güncelliklerine göre çevrilmistir

Marmaris ismi, I

Dünya Savaşından sonraki İtalyan işgalinde yoğun olarak kullanılmış ve sonrasında Cumhuriyet dönemiyle birlikte resmiyet kazanmıştır

Bodrum´lu Herodot ve ünlü coğrafyacı Amasya´lı Strabo, Fiskos´tan antik dönemde, Efes ve Mylasa´nın Doğu Akdeniz'e açılan limanı olarak bahsederler

Her ikisinin yaşadıkları dönemlerde Marmaris´in yerleştiği tepe, ya denizin altında, yada bir adacık olsa gerek

Herodot´un Marmarisos ismi ile Marmaris´i kastetmesi olanaksız

Bir rivayete göre de Kanuni Sultan Süleyman'ın yaptırdığı halen de Marmaris'de bulunan kaleyi Kanuni Sultan Süleyman'ın beğenmediği ve kalenin mimarını astırdığı için Marmaris isminin Mimaras'dan geldiği söylenmektedir

"Fetih"ten mi geliyor?

Bugünkü Fethiye kenti yakınlarındaki Belen'de, MÖ

3000'lerde kurulduğu sanılan antik Telmessos kenti, Lykia'nin Karia sınırında yer alıyordu

Uzun bir süre Lykia'ya karşı bağımsızlığını koruduktan sonra, MÖ

6

yüzyıl ortalarında Pers egemenliğine girdi

MÖ

5

yüzyılda Delos Birliği'ne, MÖ

362'de de Lykia'ya katıldi

Ardından Karia Kralı Mausolos'un eline geçti

MÖ

333'te yöreye gelen İskender'in egemenliğini Selevkoslar'ın yönetimi izledi

MÖ

3

yüzyıl sonlarında Mısır'daki Lagos Hanedanı'na bağlandı

MÖ

188'de Pergamon (Bergama) Krallığı'nın egemenliğine girdi

Pergamon Krallığı'nın MÖ

133'te yıkılmasından sonra kısa bir süre bağımsız kaldı ve Rodos'la işbirliği yaparak Pontus Kralı Mithradates'e karşı koydu

Daha sonra Roma ve Bizans yönetiminde yaşadı

8

yüzyılda Anastasiuopolis, 9

yüzyıldan sonra da anılmaya başlandı

1284'te Menteşeoğulları'nın yönetimi altına girdi; 1424'te Osmanlı topraklarına katıldı

Zamanla Meğri'ye dönüşen adı, 1913'te uçağı düşen ilk hava şehitlerinden Fethi Bey'in anısına Fethiye olarak değiştirildi

19

yüzyıl sonlarında Aydın vilayetinin menteşe sancağına bağlı bir kaza merkezi olan Fethiye, 11 Mayıs 1919'dan 20 Haziran 1920'ye değin İtalyan işgali altına alındı

GÖÇEK

Yörenin eski çağdaki adı DAİDALA (DAYDALA) dır

Göcek adı, göçerlerin bu yörede yerleşik düzene geçmesiyle başlamıştır

Göcek' adının beş olaydan ortaya çıkabileceği varsayılmaktadır

Bu varsayımı bölgede yaşayanların çoğu doğrulamaktadır

Birinci varsayım köçekliktir

Eskiden yörede yapılan düğün ve eğlencelerde bölgeye köçek getirilirmiş

Bilindiği üzere, kadın giysileri giyerek çalgı önünde oynayan erkeklere köçek denir

Rodos'tan getirildiği söylenen bu köçekler, yöre çalgıcılarının müzikleriyle oynar ve yarenlik ederlermiş

Bu eğlence tarzı yörede uzun süre devam etmiş

Köyün adı çevre yerleşim birimlerinde 'Köçekli' olarak anılmaya başlamış

Köçekten oluşan 'Köçekli' adı sonraları halkın pek hoşuna gitmemiş

Bu ismi garipsemeye başlamışlar

Hatta bu yüzden düğünlere köçek getirmekten bile vazgeçmişler

Bölge hakkında küçümser konuşmalar sebebiyle köyün adı, 'Göcek' olarak değiştirilmiş

Diğer bir varsayım ise 'göç' kavramıdır

Bölge halkı, yayla ve kışlaklara her yıl bahar aylarında toplu, uyumlu ve törenli göç ederler, sonbaharda da geri dönerlermiş

Göç zamanı yaklaştıkça halk arasında; göç zamanı ve göçer sayısı gibi durumlar konuşulur ve tarih belirlenir

Tüm hazırlıklar tamamlanır

Bir gün önceden haberleşilir

Sabahın alaca karanlığında yükler hayvanların sırtına yüklenir

Hayvanlar sürülür

Göçe katılanlar birbirlerine; “Göç zamanıdır, haydi GÖÇEK” diye seslenerek yola koyulurlar

İşte bu 'Göçek' sözcüğünün sonradan köyün adı olduğu söylenir

Bu varsayım halk arasında en güçlü olanıdır

Durulan yer anlamında DUR-AK, varılan yer anlamında VAR-AK, Yatılan yer anlamında YAT-AK, örneklerinde de olduğu gibi GÖÇEK kelimesinin göçülen yer anlamında GÖÇ kökünden –EK yapım eki ile türetilmiş bir kelime olması çok daha kuvvetle muhtemeldir

Bu yörede yaşayan insanların “Burası bizim göçeğimizdir

(Göçekimiz)”, “Göçeğe gidiyorum”, “Göçekten geliyorum” şeklindeki kullanımlarının bu bölgenin isminin GÖÇEK / GÖCEK olarak kalmasında etkili olmuş olması diğer bir varsayım olarak mantıklı ve akla yatkındır Bir karış boya gelmiş ekine GÖCEK denilir

Bu Göcek adı için bir çıkış noktası olacağı gibi denizin karaya çok fazla girip saklandığı yere de Göcek denilmektedir

Halikarnas balıkçısının kitabında da bol bol Fethiye Göceki olarak bahsedilir

BODRUM

Saint Jean Sövaliyeleri insaa ettikleri kaleyi Petronium olarak adlandirdilar (Latince)

Bu isim peygamber Isa'nin elcisi Petrus'tan alindi

Kalenin ismi Petrus evi veya Petrus kalesi anlamindadir

Daha sonra ülkeyi fetheden Osmanlilar bu Petronium terimini "Petrum" olarak telaffuz ettiler"On Seafaring" kitabinda Amiral Piri Reis, Petrum sehrini Bodurum'u olarak adlandirdi

Bundan sonra sehrin ismi "Bodrum" oldu

ÇEŞME

Eski zamanlarda deniz ticaret yolları üzerinde bulunması nedeniyle, bu civardan geçen pek çok ticaret ve savaş gemisi, yüzyıllarca su ihtiyaçlarını bu çeşmelerden sağlamışlardır Çeşme ilçemizde adını bir zamanlar yüz kadar olduğu söylenen bu çeşmelerden almıştır

Bu çeşmelerin hepsinin kendisine özgü bir özelliği ve mimarisi bulunur

ALAÇATI

Alaçatı adının Alaca attan ya da Alacık çadırlarından geldiği söyleniyor

ALTINOLUK

Altınoluk'un tarihi, Osmanlı döneminde Kanuni Sultan Süleyman zamanına yani 1520'lere uzanıyor

Rum varlığı; Midilli'den çalıştırılmak üzere getirilen Rumların zamanla çoğalıp, iskan etmeleri ile, 1820'lerde olmuştur

Adı 1927 yılına kadar Papazlık olarak bilinen bölge, Bu tarihten itibaren Altınoluk adını almıştır

TÜRKBÜKÜ

Gölköyden biraz ileride, Bodruma 15 kilometre uzaklıkta olan Türkbükü, antik çağda Madnasa adıyla anılırdı

Türklerden önce Rum köyü olan ve Rumbükü adıyla anılan köy, Türklerin eline geçmesiyle Türkbükü adını almıştır

Adı her zaman birlikte anılan Gölköy ve Türkbükü, Gündoğan Belediyesine bağlı iki köy iken 18 Nisan 1999 seçimlerinden sonra Göltürkbükü beldesi olarak belediyelik oldu

FOÇA

Foça'ya adını veren foklar, bu kent için özel bir öneme sahiptir

Balıkçılar zaman zaman ağlarını yırtmalarına karşın foklara sevgiyle yaklaşır ve korurlar

11-04-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Tatil Yörelerinin İsimleri Nereden Geliyor? Kuşadası niye kuş adası? Ortaçağlarda Venedik ve Cenevizliler buraya "Scalanova" (Yeni İskele) adını vermişlerdir 1413 yılında 1 Mehmet çelebi zamanında Osmanlılar tarafından zapt edilmiş ve içinde pek çok kuş yuvası bulunan Güvercin ada ya itafen adına Kuşadası denmiştir Marmaris Marmarada değilki! Şehir şimdi bulunduğu tepede ilk yerleşenleri olan Türkmen´ler tarafından, Bizans döneminde, Mermer-şehri ismiyle kurulmuştur Menteseoğulları egemenliği döneminde altın çağını, uluslararası mermer ticareti sayesinde yaşayan bu limankenti Mermeris adını almıştır Doğal felaketlerden, yağma ve talandan nasibi alarak yokolan, Fiskos´un eski çağlardaki rolünü Rodos´un fethine yani 1522 yılına kadar üstlenmiştir "MERMERİS ismi, yunanca´ya Marmaras, italyanca´ya (latince´ye) Marmarice/Marmaris, ingilizce´ye Marmorice olarak, ilgi güncelliklerine göre çevrilmistir Marmaris ismi, I Dünya Savaşından sonraki İtalyan işgalinde yoğun olarak kullanılmış ve sonrasında Cumhuriyet dönemiyle birlikte resmiyet kazanmıştır Bodrum´lu Herodot ve ünlü coğrafyacı Amasya´lı Strabo, Fiskos´tan antik dönemde, Efes ve Mylasa´nın Doğu Akdeniz'e açılan limanı olarak bahsederler Her ikisinin yaşadıkları dönemlerde Marmaris´in yerleştiği tepe, ya denizin altında, yada bir adacık olsa gerek Herodot´un Marmarisos ismi ile Marmaris´i kastetmesi olanaksız Bir rivayete göre de Kanuni Sultan Süleyman'ın yaptırdığı halen de Marmaris'de bulunan kaleyi Kanuni Sultan Süleyman'ın beğenmediği ve kalenin mimarını astırdığı için Marmaris isminin Mimaras'dan geldiği söylenmektedir "Fetih"ten mi geliyor? Bugünkü Fethiye kenti yakınlarındaki Belen'de, MÖ 3000'lerde kurulduğu sanılan antik Telmessos kenti, Lykia'nin Karia sınırında yer alıyordu Uzun bir süre Lykia'ya karşı bağımsızlığını koruduktan sonra, MÖ 6 yüzyıl ortalarında Pers egemenliğine girdi MÖ5 yüzyılda Delos Birliği'ne, MÖ362'de de Lykia'ya katıldi Ardından Karia Kralı Mausolos'un eline geçti MÖ333'te yöreye gelen İskender'in egemenliğini Selevkoslar'ın yönetimi izledi MÖ3 yüzyıl sonlarında Mısır'daki Lagos Hanedanı'na bağlandı MÖ188'de Pergamon (Bergama) Krallığı'nın egemenliğine girdi Pergamon Krallığı'nın MÖ133'te yıkılmasından sonra kısa bir süre bağımsız kaldı ve Rodos'la işbirliği yaparak Pontus Kralı Mithradates'e karşı koydu Daha sonra Roma ve Bizans yönetiminde yaşadı 8 yüzyılda Anastasiuopolis, 9 yüzyıldan sonra da anılmaya başlandı 1284'te Menteşeoğulları'nın yönetimi altına girdi; 1424'te Osmanlı topraklarına katıldı Zamanla Meğri'ye dönüşen adı, 1913'te uçağı düşen ilk hava şehitlerinden Fethi Bey'in anısına Fethiye olarak değiştirildi 19 yüzyıl sonlarında Aydın vilayetinin menteşe sancağına bağlı bir kaza merkezi olan Fethiye, 11 Mayıs 1919'dan 20 Haziran 1920'ye değin İtalyan işgali altına alındı GÖÇEK Yörenin eski çağdaki adı DAİDALA (DAYDALA) dır Göcek adı, göçerlerin bu yörede yerleşik düzene geçmesiyle başlamıştır Göcek' adının beş olaydan ortaya çıkabileceği varsayılmaktadır Bu varsayımı bölgede yaşayanların çoğu doğrulamaktadır Birinci varsayım köçekliktir Eskiden yörede yapılan düğün ve eğlencelerde bölgeye köçek getirilirmiş Bilindiği üzere, kadın giysileri giyerek çalgı önünde oynayan erkeklere köçek denir Rodos'tan getirildiği söylenen bu köçekler, yöre çalgıcılarının müzikleriyle oynar ve yarenlik ederlermiş Bu eğlence tarzı yörede uzun süre devam etmiş Köyün adı çevre yerleşim birimlerinde 'Köçekli' olarak anılmaya başlamış Köçekten oluşan 'Köçekli' adı sonraları halkın pek hoşuna gitmemiş Bu ismi garipsemeye başlamışlar Hatta bu yüzden düğünlere köçek getirmekten bile vazgeçmişler Bölge hakkında küçümser konuşmalar sebebiyle köyün adı, 'Göcek' olarak değiştirilmiş Diğer bir varsayım ise 'göç' kavramıdır Bölge halkı, yayla ve kışlaklara her yıl bahar aylarında toplu, uyumlu ve törenli göç ederler, sonbaharda da geri dönerlermiş Göç zamanı yaklaştıkça halk arasında; göç zamanı ve göçer sayısı gibi durumlar konuşulur ve tarih belirlenir Tüm hazırlıklar tamamlanır Bir gün önceden haberleşilir Sabahın alaca karanlığında yükler hayvanların sırtına yüklenir Hayvanlar sürülür Göçe katılanlar birbirlerine; “Göç zamanıdır, haydi GÖÇEK” diye seslenerek yola koyulurlar İşte bu 'Göçek' sözcüğünün sonradan köyün adı olduğu söylenir Bu varsayım halk arasında en güçlü olanıdırDurulan yer anlamında DUR-AK, varılan yer anlamında VAR-AK, Yatılan yer anlamında YAT-AK, örneklerinde de olduğu gibi GÖÇEK kelimesinin göçülen yer anlamında GÖÇ kökünden –EK yapım eki ile türetilmiş bir kelime olması çok daha kuvvetle muhtemeldir Bu yörede yaşayan insanların “Burası bizim göçeğimizdir (Göçekimiz)”, “Göçeğe gidiyorum”, “Göçekten geliyorum” şeklindeki kullanımlarının bu bölgenin isminin GÖÇEK / GÖCEK olarak kalmasında etkili olmuş olması diğer bir varsayım olarak mantıklı ve akla yatkındır Bir karış boya gelmiş ekine GÖCEK denilir Bu Göcek adı için bir çıkış noktası olacağı gibi denizin karaya çok fazla girip saklandığı yere de Göcek denilmektedir Halikarnas balıkçısının kitabında da bol bol Fethiye Göceki olarak bahsedilir BODRUM Saint Jean Sövaliyeleri insaa ettikleri kaleyi Petronium olarak adlandirdilar (Latince) Bu isim peygamber Isa'nin elcisi Petrus'tan alindi Kalenin ismi Petrus evi veya Petrus kalesi anlamindadir Daha sonra ülkeyi fetheden Osmanlilar bu Petronium terimini "Petrum" olarak telaffuz ettiler"On Seafaring" kitabinda Amiral Piri Reis, Petrum sehrini Bodurum'u olarak adlandirdi Bundan sonra sehrin ismi "Bodrum" oldu ÇEŞME Eski zamanlarda deniz ticaret yolları üzerinde bulunması nedeniyle, bu civardan geçen pek çok ticaret ve savaş gemisi, yüzyıllarca su ihtiyaçlarını bu çeşmelerden sağlamışlardır Çeşme ilçemizde adını bir zamanlar yüz kadar olduğu söylenen bu çeşmelerden almıştır Bu çeşmelerin hepsinin kendisine özgü bir özelliği ve mimarisi bulunur ALAÇATI Alaçatı adının Alaca attan ya da Alacık çadırlarından geldiği söyleniyor ALTINOLUK Altınoluk'un tarihi, Osmanlı döneminde Kanuni Sultan Süleyman zamanına yani 1520'lere uzanıyorRum varlığı; Midilli'den çalıştırılmak üzere getirilen Rumların zamanla çoğalıp, iskan etmeleri ile, 1820'lerde olmuşturAdı 1927 yılına kadar Papazlık olarak bilinen bölge, Bu tarihten itibaren Altınoluk adını almıştır TÜRKBÜKÜ Gölköyden biraz ileride, Bodruma 15 kilometre uzaklıkta olan Türkbükü, antik çağda Madnasa adıyla anılırdı Türklerden önce Rum köyü olan ve Rumbükü adıyla anılan köy, Türklerin eline geçmesiyle Türkbükü adını almıştır Adı her zaman birlikte anılan Gölköy ve Türkbükü, Gündoğan Belediyesine bağlı iki köy iken 18 Nisan 1999 seçimlerinden sonra Göltürkbükü beldesi olarak belediyelik oldu FOÇA Foça'ya adını veren foklar, bu kent için özel bir öneme sahiptir Balıkçılar zaman zaman ağlarını yırtmalarına karşın foklara sevgiyle yaklaşır ve korurlar