|
Prof. Dr. Sinsi
|
Konya Genel Tanitimi
Konya Türbeleri
Mevlâna Türbesi (Karatay)

Mevlâna Türbesi 6 500 m2lik bir alan içerisinde yer almaktadır Aynı zamanda büyük bir külliye görünümündeki bu alana üç kapıdan girilmektedir Batı yönündeki Dervişhan Kapısı denilen kapıdan Mevlâna Müzesine girilmektedir Mevlevi dervişlerinin bu kapının karşısında da türbe kapısı bulunmaktadır Avlunun ikinci kapısı güneyde olup, buna da Hamuşan Kapısı ismi verilmiştir Üçüncü kapı ise kuzeyde, dergâh şeyhine özel olan Çelebi Kapısıdır
Hz Mevlana 17 Aralık 1273te 66 yaşında iken karaciğer rahatsızlığından ölmüştür Mevlâna Gül Bahçesi denilen bugünkü türbenin bulunduğu yere gömülmüştür Mevlevi tarihlerine geçmiş bir bilgiye göre; Mevlânanın babası Sultan-ül Ulema hayatta iken Selçuklu Sultanı Alâeddin Keykubat ile burada yürürken, “Buraya gelince torunlarımın kokusunu duyuyorum” demişti Bu söz üzerine Alâeddin Keykubatda bu bahçeyi Sultan-ül Ulemaya hediye etmiştir O zamanki geleneğe göre zenginler, devletin önde gelen kişileri mezarlık yerine kendi mülklerine gömülüyorlardı Sultan-ül Ulema öldüğü zaman buraya gömülmüş, etrafı duvarlarla çevrili türbesi de buraya yapılmıştı Hz Mevlana da öldüğü zaman babasının başucuna gömülmüştür Üzerine de bir türbe yapılmaya başlanmıştır Selçuklu Emiri Süleyman Pervanenin karısı Gürcü Hatun, Emir Alemeddin Kayser ve Sultan Veledin birlikte çalışması ile Mimar Tebrizli Bedreddin bu türbeyi 1274te yapmıştır

Hz Mevlananın Türbesi Selçuklu döneminde yapılmış diğer türbelerle karşılaştırılamayacak özelliklere sahiptir Mevlananın ölümünden sonra yapılan ilk türbenin ne şekilde olduğu kesinlik kazanamamıştır Kanuni Sultan Süleyman, kare planlı, kesme köfeki taşından bir mescidi bu yapı topluluğuna eklemiştir Aynı dönemde yapılan semahanenin Mimar Sinana ait olduğu iddia edilmişse de bu iddia kesinlik kazanamamıştır
Türbe kapısının ahşap iki kanadı Selçuklu üslubunda, geometrik ve rumi motifleri ile süslenmiştir Üzerine Sultan Veledin “Ey talib, öğüdümü canla başla kabul et Doğruların eşiğine baş koy” anlamında Farsça bir beyit kabartma olarak yazılmıştır Türbe kapısından Tilavet Odası diye isimlendirilen, daha önce Bevvap (kapıcı) ve Dervişlerin kuran okuduğu, kubbeli küçük bir salona geçilmektedir Buradan üzeri gümüş levhalarla kaplanmış ceviz ağacından, Sadrazam Sokullu Mehmet Paşanın oğlu Hasan Paşanın yaptırdığı gümüş bir kapı ile Huzur-u Pir denilen türbe salonuna girilmektedir Bu salon üç kubbe ile örtülü olup, aşıklar girişi (dahil-i uşşak) ismini almıştır Bu salonun sağında ve karşısında iki kubbenin örttüğü ve mezar sandukalarının bulunduğu bir set ile karşısındaki iki kubbeli ikinci sete ve Mevlananın üzerindeki yeşil kubbeye Kıbabül-Aktab (kutupların kubbeleri) ismi verilmiştir Salonun solunda semahane ve mescidi bir birinden ayıran kemerlerin altındaki sette de ikişer sıra halinde altı sanduka yerleştirilmiştir Bu altı mezarın Mevlana ve babası ile birlikte Belhten Konyaya göçen dervişlere ait olduğu söylenmektedir

İlk türbenin dört ayağa oturan güneydoğu ve batı yanları kapalı, kuzey yönü eyvanlı, üzeri piramidal örtülü Selçuklu kümbetlerine benzediği sanılmaktadır 1396 yıllarına doğru dıştaki çini kaplı dilimli külah yapılmıştır Sultan II Beyazıt devrinde de türbenin doğu ve batı duvarları kaldırılarak buraya bazı ilaveler yapılmış, içerisi kalem işleri ile bezenmiştir Bugünkü türbenin Anadoludaki en yakın benzerleri Sivastaki Şeyh Hasan Türbesi ile Akşehirdeki Seyyid Mahmud Hayrani Türbesidir Günümüzdeki türbe dört paye üzerine oturmuş 25 m yüksekliğindedir Bu yüksekliği ile de XIII yüzyılda yapılmış hiçbir türbe ile karşılaştırılamaz Türbe gövdesi dıştan 16 dilimli silindir şeklindedir Gövde taş bir kornişle sona erer Bunun üzerine yine 16 dilimli konik bir külah yerleştirilmiştir Türbenin dilimli külahının çinilerinin Alaeddin Ali Beyin eseri olduğu sanılmaktadır Gövde ve külah üzerindeki firuze renkteki çiniler zaman zaman yenilenmiştir Bundan ötürü de bu kubbeye Yeşil Kubbe (Kubbe-i Harda) ismi verilmiştir Kubbe gövdesinin üst kornişinin altındaki lacivert şeride beyaz sülüs yazı ile Besmele ve Ayet-ül Kürsi yazılmıştır Külahın en üst noktasında altın kaplama bir alem bulunmaktadır

Türbenin içerisi içten kubbemsi piramidal şekildedir Tepe noktasından sekiz köşeli bir yıldızın kolları etrafa dağılmaktadır Yeşil kubbenin altında Mevlana ve oğlu Sultan Veletin mavi mermerden yapılmış sandukaları bulunmaktadır Bu sandukaların üzerinde 1894 yılında Sultan II Abdülhamitin hediye ettiği deri üzerine siyah atlas kaplamalı büyük bir puşide örtülmüştür Mevlananın ölümünden sonra mezarı üzerine yerleştirilen ilk sanduka ahşaptan olup, XVI yüzyılda buradan kaldırılarak babası Sultan-ül Ulemanın üzerine konulmuştur Selçuklu devri ağaç işçiliğinin en güzel örneklerinden biri olan bu sanduka Selimoğlu Abdülvahit ve Hüsameddin Muhammed isimli iki ustaya aittir Sanduka kündekâri ve oyma tekniğinde yapılmıştır Sandukanın ön, arka ve yanlarında Ayet-ül Kürsi, Mevlanaya ait beyitler, Divan-ı Kebirden seçilmiş gazeller ile Mesneviden alınmış beyitler yazılıdır
Yeşil Kubbenin batısında ve Mevlananın başucunda eşi Kerra Hatun (1292), Mevlananın kızı Melike Hatun (1306), Mevlananın oğlu Muzaferüddin Emir Alim Çelebi (1277), Mevlananın torunu Celale Hatun (1283), Kadı Tacettinin kızı Melike Hatun (1330), Çelebi Hüsamettin (1284) ve bu dergâhta postnişinlik yapmış çelebiler ile onların ailelerine ait 65 sanduka bulunmaktadır

Mevlananın sandukasının üzerini örten stalâktitli kubbeye Post Kubbesi ismi verilmiştir Mevlananın sandukasını Huzurdan ayıran gümüş bir şebeke vardır Gümüş Kafes adı verilen bu şebekeyi 1579 yılında Maraş Mirimiranı Mahmut Paşa 1579 yılında Kalemkâr İlyas isimli bir ustaya yaptırmıştır Bu kafesin üzerindeki gümüş plakada Şair Maninin 32 beyitlik Türkçe bir şiiri yazılıdır
Sultan II Selim aynı yere iki minareli bir cami eklemiştir Sonraki yıllarda Hüsrev Paşa Türbesi (1527), Mehmet Bey Türbesi (1534), Hasan Paşa Türbesi (1573) ve Sinan Paşa Türbesi (1574) aynı yere yapılmıştır Bu arada Mevlana dergâhı da çeşitli ilavelerle genişletilmiş ve büyük bir külliye görünümünü almıştır Osmanlı sultanlarının hemen hepsi de bu yapı topluluğuna yeni ilaveler yapmışlardır
Hürrem Paşa Türbesi (Karatay)
Mevlana Külliyesinin avlusunda matbahın doğu yönünde bulunan Hürrem Paşa Türbesi, Kanuni Sultan Süleyman döneminde Vezir İbrahim Paşa tarafından 1527 yılında şehit düşen Hürrem Paşa için yaptırılmıştır
Kesme taştan, sekiz köşeli planı olan türbenin üzeri kubbe ile örtülüdür Kuzey yönündeki giriş kapısı üzerinde kubbeli bir kapı siperi bulunmaktadır Türbe içerisinde Karaman Beylerbeyi Hürrem Paşa (1526) ve Şam vilayeti sancağında Mutasarrıflık yapmış olan Hacı Beyin (1533) mezarları bulunmaktadır
Hasan Paşa Türbesi (Karatay)
Mevlana Külliyesinin güney yönünde dergâha bitişik olan türbe, 1573 yılında ölen Karaman Beylerbeyi Hasan Paşa için yaptırılmıştır
Kesme taştan sekiz köşeli planı olan türbenin üzeri kubbe ile örtülüdür Klasik Osmanlı mimarisine göre yapılan türbenin giriş kapısı üzerindeki kitabesinde, Hasan Paşa için yaptırıldığı belirtilmektedir Türbenin kuzeyindeki pencerelerden biri kapı şekline sokulmuş ve Mevlana Türbesine açılmaktadır
Sinan Paşa Türbesi (Karatay)
Mevlana Külliyesinin güney yönünde bulunan Sinan Paşa Türbesi kitabesinden öğrenildiğine göre, 1574 yılında yapılmıştır
Türbe kesme taştan sekiz köşeli olup, üzeri kubbe ile örtülüdür Klasik Osmanlı türbe mimarisi üslubunda olan türbenin kuzeydeki giriş kapısı üzerinde yapıldığı yılı gösteren kitabesi bulunmaktadır Türbe içerisinde Karaman Beylerbeyi Sinan Paşanın sandukası bulunmaktadır
Murat Paşa Kızı Türbesi (Karatay)
Mevlana Külliyesinin avlusunda, Sinan Paşa Türbesinin kuzeyinde bulunan bu türbe, Karaman Beylerbeyi Kuyucu Murat Paşanın kızı Fatma Hatun için 1585 yılında yapılmıştır
Kesme taştan yapılmış olan türbe, sekiz köşeli plan düzeninde olup üzeri kubbe ile örtülüdür Klasik Osmanlı türbe mimarisi üslubundaki türbenin giriş kapısı üzerinde 1585 yılında Fatma hatun için yapıldığını gösteren kitabesi bulunmaktadır Türbe içerisinde Fatma Sultanın mermer mezar sandukası bulunmaktadır Burası daha önce dergahın kütüphanesi olarak kullanılmıştır
Mehmet Bey Türbesi (Karatay)
Mevlana Külliyesinin güney avlusunda bulunan Mehmet Bey Türbesi, sülüs celi kitabesine göre 1534 yılında ölen Mevlevi muhibbi Mustafa Paşanın oğlu Mehmet Bey için yapılmıştır Türbe Hamuşanın (Mevlevi Mezarlığı) doğu yönündedir
Türbe dört mermer sütunun taşıdığı küçük bir kubbeden meydana gelmiştir Kubbenin altındaki taş döşeme üzerinde Mehmet Beyin sanduka şeklindeki mezar taşı bulunmaktadır
Gömeç Hatun Türbesi (Merkez)
Konya Musalla Mezarlığı Mevkiinde bulunan Gömeç Hatun (Kız Kulesi) Türbesi XIII yüzyılın sonlarında yapılmıştır Türbenin Anadolu Selçuklu Sultanı Rükneddin Kılıç Aslanın karısı Gömeç Hatuna ait olduğu söylenmektedir
Türbe Selçuklu mimari üslubunda yapılmış olup, alt kısmında beşik tonozlu mumyalık, üst kısmında da merdivenlerle ulaşılan tek eyvandan oluşan zemin bölümü bulunmaktadır Türbe duvarlarının altı kesme taştan, üzeri de tuğladan yapılmıştır Giriş kapısı çini bezemelidir Türbenin dış görünümü bir kaleyi andırmaktadır Eyvan kemerlerinin içerisi mozaiklerle bezenmiştir
Şeyh Aliman Türbesi
Konya Aliman Mahallesindeki mezarlık içerisinde bulunan bu türbe Selçuklu dönemi şeyhlerinden Aliman için 1288 tarihinde yaptırılmıştır
Moloz taştan yapılmış olan türbe, dikdörtgen planlı olup, üzeri kubbe ile örtülmüştür
Kalender Baba (Şeyh Ebubekir) Türbesi
Konya Musalla Caddesinde, Musalla Mezarlığı yakınında bulunan bu türbe, vakfiyesinden öğrenildiğine göre Ebubekir Niksari isimli bir bilgin için 1428 tarihinde yapılmıştır
Türbe Selçuklu mimari üslubunda Karamanoğlu yapısıdır Sekiz köşeli bir plana sahip olup, üzeri piramidal bir çatı ile örtülüdür Duvarları tuğladan örülmüştür
Fakih Dede Türbesi (Karatay)
Konya Burhandede Mahallesinde bulunan bu türbe, mutasavvıf ve bilgin Burhaneddin Fakih Paşa için 2454 yılında yaptırılmıştır Türbe Karamanoğlu dönemi ile Selçuklu dönemi mimarisinin bir araya getirilmiş örneğidir
Türbe kare planlı olup, gövde sekiz köşelidir Üzeri tuğladan piramidal bir külahla örtülmüştür Türbenin üzeri kubbe ile örtülü olup, bunun üzerine silindirik külah oturtulmuştur Giriş kapısı üzerinde 1454 tarihini içeren nesih yazılı çini mozaiklerle süslü kitabesi bulunmaktadır Burası firuze, mor, mavi ve lacivert çinilerle bezenmiş olup, üzerlerine çiçek ve yaprak motifleri işlenmiştir Kapı giriş kemerinin köşe dolguları da firuze ve mavi çinilerle kaplanmıştır
Türbenin içerisinde Fakih Dedenin basit bir sandukası bulunmaktadır
Şeyh Şücaeddin Türbesi (Merkez)
Konya Musalla Mezarlığında, Şeyh Halili Türbesi yanında bulunan Şeyh Şücaeddin Türbesinin yapımı ile ilgili yeterli bilgi bulunmamaktadır Kitabesi bulunmadığından yapım tarihi tartışmalıdır
Türbenin gövdesi kesme taştan, üzeri 16 dilimli tuğla kubbe ile örtülüdür Giriş kapısı söveleri mermerdendir Kubbe eteği mukarnas friz ile bezenmiştir Türbe içerisindeki mermer lahit sülüs yazılar, geometrik motifler ve kabartma yaprak, çiçek motifleri ile bezelidir
Şeyh Halili Türbesi (Merkez)
Konya Musalla Mezarlığında bulunan bu türbe kitabesinden öğrenildiğine göre; 1597 yılında yaptırılmıştır
Düzgün kesme taştan yapılmış olan sekiz köşeli türbe, on iki köşeli bir kasnağa oturan tuğla kubbe ile örtülüdür Önde sivri kemerli iki sütuna oturan kubbeli bir girişi vardır
Tac-Ül Vezir Türbesi (Selçuklu)
Konya Dede Bahçenin doğusunda Selçuklu Sultanı II Gıyaseddin Keyhüsrev zamanında Vezir Taceddin Mehmedin 1239-1240 yılında yaptırmış olduğu medresenin yanında türbesi de bulunmaktadır Günümüze yalnızca türbe gelebilmiştir Türbe Tac-Ül Vezir ile torunları Celaleddin Kasım Bey ve Şeyh Suretiye aittir
Türbe medreseden daha önce yapılmıştır Taş temeller üzerine tuğla gövdeli, sekiz köşeli plandadır Üzeri piramidal bir külah ile örtülmüştür Piramidal külahın altındaki kubbe kasnağında yarım daire şeklinde, sekizgen nişler bulunmaktadır
Ali Gav Türbesi (Selçuklu)
Konya Tarla Mahallesinde bulunan Ali Gav Medresesi ve Türbesinin kitabesi bulunmamakla beraber, yapı üslubundan XII yüzyılın sonu ile XIII yüzyılın ilk yarısında yapıldığı sanılmaktadır Medrese ve türbenin mimarı ve kimin tarafından yaptırıldığı bilinmemektedir
Türbede Hacı Bayram Velinin soyundan Ali Gav gömülüdür Kesme taş temeller üzerine yapılmış olan türbe eyvanlı bir yapıdır
Türbenin çevresinde ve içerisinde Vakıflar Genel Müdürlüğünün 1966 yılında Y Mimar Önge tarafından yapılan onarımı sırasında firuze renkli çini parçaları bulunmuştur Bunlardan firuze sırlı bir kandillik bugün Vakıflar Genel Müdürlüğünün Türk İnşaat ve Sanat Eserleri Müzesinde bulunmaktadır
Sultanlar Türbesi (Karatay)
Konya Alaeddin Camisi içerisinde bulunan Sultanlar Türbesinde, Selçuklu sultanlarından Sultan I Mesut, Sultan II Kılıçaslan, Sultan II Rüknettin Süleyman, Sultan I Gıyaseddin Keyhüsrev, Sultan I Alaeddin Keykubat, Sultan II Gıyaseddin Keyhüsrev, Sultan IV Kılıçaslan ve Sultan III Gıyaseddin Keyhüsrev gömülüdür
Türbe klasik Selçuklu türbe mimarisi üslubundadır Türbenin on köşeli kesme taştan bir gövdesi vardır Üzeri kubbe ile örtülü olup, dışarıdan bu kubbe piramit biçiminde on cepheli bir külah ile örtülmüştür Tuğla külahın ilk yapıldığı dönemde çinilerle kaplı olduğu günümüze gelen izlerden anlaşılmaktadır Külahın çevresinde lacivert üzerine beyaz harflerle yazılmış çini bir kitabe bulunmaktadır Bu kitabede; “Bu imaretin yapılmasını Kılıçaslanın oğlu Mesudun oğlu Kılıçaslanın emrettiği” yazılıdır Buradan anlaşıldığına göre türbe Sultan II Kılıçaslan zamanında yapılmıştır Ayrıca türbenin doğusundaki bir pencere üzerinde de mimarının Abdulgaffar oğlu Yusuf olduğu yazılıdır
Gövde içerisindeki duvarlarda nişler bulunmaktadır Türbe içerisindeki sandukaların çinileri dağılmış, sökülmüş, bir kısmı da kaybolmuştur Arta kalanlar gelişi güzel sandukaların üzerine yapıştırılmıştır Lacivert zemin üzerine beyaz harflerle yazılı olan çini kaplamalarda burada gömülü olanların isimleri yazılıdır İlk yapıldıklarında tamamen çini kaplı olan bu sandukalardan dört tanesinin üzeri harç ile sıvanmıştır
Alaaddin Camisi Avlusundaki İkinci Türbe (Karatay)
Alaaddin Camisi avlusunda bulunan ikinci türbe, Sultanlar Türbesinin batısında olup, görkemli bir görünüşü vardır
Sekizgen planlı türbenin gövdesinden sonraki bölümü yok olmuştur Üzerinin kubbe veya külahla örtülü olup olmadığı bilinmemektedir Prof Dr Semavi Eyiceye göre yarıda kalmış olması da muhtemeldir Türbe içerisinde mihrabının bulunmasına rağmen burasının bir mescit olarak yapıldığı da iddia edilmiş ancak, bu kesinleşmemiştir
Kesme taştan yapılan türbenin köşeleri zencerek kabartmaları ile işlenmiştir Kapısı çift renkli taşlardan yapılmış, iki yanına sütunçeler yerleştirilmiştir Kapının üzerinde bulunan kitabe levhası boş bırakılmıştır İçerisinde hiçbir sanduka bulunmamaktadır Bu da türbenin tamamlanmadığını göstermektedir Türbenin yan cephelerindeki pencereler kapısında olduğu gibi kemerler içerisine alınmış ve buraları kabartma frizler ve mukarnaslarla süslenmiştir
Tavus Baba Türbesi (Meram)
Konya Meram ilçesinde bulunan Tavus Baba Türbesi, Sultan I Alaeddin Keykubat döneminde (1220-1237), Konyada ölmüş olan Şeyh Tavus Mehmet-el Hindiye aittir
Türbe XIII yüzyılda taş ve tuğladan yapılmıştır Üzeri tonozla örtülü olup, dıştan kubbelidir Kesme taş ve tuğladan yapılmış olan bu türbe oldukça sade bir görünümdedir
Ateş-Baz Veli Türbesi (Meram)
Konya Meram ilçesinde, eski Meram yolu üzerinde bulunan bu türbe 1285 yılında ölen Mevlevi dervişlerinden Ateş-Baz Yusufa aittir
Türbe kesme taştan, sekiz köşeli bir plan göstermektedir Üzeri sekizgen piramidal bir külah ile örtülmüştür Türbenin altında mumyalık bölümü bulunmaktadır Giriş kapısı taş söveli ve yuvarlak kemerlidir
Kesikbaş Türbesi (Karatay)
Konya Kalenderhane Mahallesinde bulunan bu türbenin kitabesi bulunmadığından ve kaynaklarda da ismine rastlanmadığından kime ait olduğu bilinmemektedir
Türbe XIII yüzyıl Selçuklu türbe mimarisi üslubunda yapılmıştır Türbenin sekizgen bir kaidesi ve sekizgen bir gövdesi bulunmaktadır Üzeri sekizgen bir konik kubbe ile örtülmüştür
Emir Nurettin Türbesi (Meram)
Konya Sephavan Mahallesinde bulunan bu türbe, Selçuklu Emiri Nurettine aittir
Türbe XIII yüzyıla tarihlenmekte olup, kesme taştan sekiz köşeli bir plana sahiptir Üzeri sekizgen konik külahla örtülmüştür
Tahir ile Zühre Türbesi (Selçuklu)
Konya Beyhekim Mahallesinde bulunan bu türbenin Türk folklorunda ismi geçen Tahir ile Zühreye ait olduğu söylenmektedir Türbenin yanında küçük bir de mescit bulunmaktadır
Türbe taş ve tuğladan yapılmış olup, içerisinde alçı rölyeflerle süslü bir de mihrabı bulunmaktadır Türbenin üzeri tuğla bir kubbe ile örtülmüştür
Hoca Fakih Türbesi (Meram)
Hoca Fakih Mescidinin yanında bulunan bu türbeyi, Ahmet Fakih Kudbüddin adına 1221de Şeyh Aliman tarafından yaptırılmıştır Batı yönünden türbe mescide bitişik olup, aralarında bir kapı bulunmaktadır Bu kapı üzerindeki Selçuklu sülüsü ile yazılmış dokuz satırlık Arapça kitabesinin mezar sandukasına ait olduğu sanılmaktadır Bu kitabe sonradan buraya konulmuştur
Türbe kesme taştan kare planlı olup, üzerini tuğla ile örülmüş mukarnaslı bir kubbe örtmektedir Yapının dış cephesinde üç sıra halinde altı pencere bulunmaktadır İç mekânın ortasında ahşap sanduka bulunmakta olup, bu sanduka asıl sandukanın üzerine geçirilmiştir Türbenin altında mumyalık kısmı vardır
Nasreddin Hoca Türbesi (Akşehir)

Konya Akşehir ilçesi surlarının doğusunda kendi ismi ile tanınan mezarlıkta bulunan Nasreddin Hoca Türbesinin yapıldığı tarih kesinlik kazanamamıştır Değişik zamanlarda yapılan onarımlarla özgünlüğünü yitiren bu yapıyı Akşehir Kaymakamı Şükrü Bey 1905 yılında yaptırmıştır Eski yapıdan yalnızca ortadaki ana türbe bölümü günümüze gelebilmiştir Bu ana türbe bölümünü altı sütunu birbirine bağlayan sivri kemerlerden oluşan bir revak çevrelemektedir En dışta 12 köşeli mermer kaideye oturan 12 sütun sıralanmıştır Türbenin üzerini 12 köşeli çinko külahlı bir çatı örtmektedir
Mermer sandukanın başucunda Nasreddin Hocanın yaşamını simgelemek üzere ölüm tarihi olan h 683 (1284) ters olarak 386 şeklinde yazılmıştır Bugünkü görünümüyle bu türbenin mimari bir özelliği bulunmamaktadır
Şeyh Seydi Mahmut Hayrani Türbesi (Akşehir)

Konya Akşehirdeki Şeyh Seyit Mahmut Hayrani Türbesi, Şeyh Seyit Mahmut Hayraninin ölümünden sonra 1204 yılında yapılmıştır Türbeyi Karamanoğlu II Mehmet 1409da Seydi Muhiddine yeniden yaptırmıştır
Türbe taş kaide üzerinde, kare planlı tuğladan silindirik gövdelidir Üzerini yine dilimli bir külah örtmektedir Dilimlerin araları dikey tuğlalarla örülmüştür Üç renkli sırlı tuğla süslemeler ve sonraki yıllarda buraya eklenen yıldız ve haç biçimi çinilerle görkemli bir görünüş elde edilmiştir Türbenin giriş kemeri alınlığında rumi, palmet, altıgen ve yıldız motifleri ile bezeli kitabesinde türbenin mimarının Asli Bin Abdullah olduğu yazılıdır Türbenin içerisi kubbe ile örtülüdür Kubbenin içerisi firuze çinilerden altı köşeli yıldızlar ve kare şeklindeki altıgen motifleri ile bezenmiştir Doğu yönündeki giriş kapısı ceviz ağacından tek kanatlı olup, devrinin en iyi ağaç işi örneklerindendir Bugün bu kapı Akşehir Müzesinde korunmaktadır Türbenin üzerindeki ağaç işçiliği ve yazı sanatı yönünden önemli olan sandukası İstanbul Türk ve İslam Eserleri Müzesindedir
Şeyh Hasan Türbesi (Akşehir)
Konya Akşehir ilçesine 3 km uzaklıktaki Alanyurt Köyünde bulunan Şeyh Hasan Türbesi Hamidoğulları Beyliği döneminde yaptırılmıştır Türbenin yapımı kitabesinden öğrenildiğine göre; 1370 yılında tamamlanmıştır
Türbe Şeyh Hasanoğlu Hacı İbrahim Sultan isimli zaviyenin içerisinde bulunuyordu Bu zaviyeden günümüze yalnızca türbe gelebilmiştir Türbenin dış duvarları düzgün mermer bloklardan örülmüş olup, kare planlıdır Üzeri konik bir kubbe ile örtülüdür Türbenin üç cephesinde dikdörtgenler içerisine alınmış birer penceresi bulunmaktadır Doğu cephesinin ortasında bulunan giriş kapısı türbe boyunca yükselmektedir Kapı ve güney cephedeki pencerelerinde mermer bezemeler dikkati çekmektedir Türbenin içerisinde bulunan ve ağaç işçiliği yönünden son derece değerli olan sandukalar XX yüzyılın başlarında yurt dışına kaçırılmıştır
Eşrefoğlu Kümbeti (Beyşehir)

Konya Beyşehir ilçesi Eşrefoğlu Camisinin doğu duvarına bitişik olan türbe, Emir Seyfettin Süleyman için 1301 tarihinde yapılmıştır
Kümbet kesme taştan sekizgen gövdeli, klasik türbe mimarisi üslubunda olup, içten kubbe dıştan konik bir çatı ile örtülüdür Türbeye iki yanlı dik basamaklı merdivenlerle çıkılmaktadır Türbenin altında mumyalık kısmı bulunmaktadır Türbenin dış cephesi son derece sade olmasına karşılık içerisi çini mozaiklerinin zengin örnekleri ile bezenmiştir Ayrıca kubbenin tümü kıvrık dallar, palmetler, Rumiler ve yıldızlarla kaplanmıştır Kubbe kasnağı kufi yazıyı andıran çinilerle bezelidir
Üç Kızlar Türbesi (Akşehir)
Konya ili, Akşehir ilçesi merkezinde Taş Medrese yanında bulunan Üç Kızlar Türbesinde Sahibi Ata Alinin kızları gömülüdür
Türbe medrese girişinin solunda bulunmaktadır Kare planlı bir yapı olup, güney duvarı üzerinde revaklı avluya açılan basık kemerli bir kapısı vardır Bu kapının üzerine de sivri kemerli bir pencere yerleştirilmiştir Türbenin altında mumyalık kısmı bulunmakta olup buraya giriş yan taraftaki hücreden merdivenledir Mumyalık kare planlıdır Üzeri yıldız tonozlarla örtülmüştür Zemini toprak olarak bırakılmıştır Bazı yayınlarda burada üç sandukanın bulunduğu belirtilmektedir Ancak bunlar günümüze gelememiştir
Türbenin üzeri tromplu bir kubbe ile örtülmüştür Trompların üçgen yüzlerinde firuze sırlı tuğlalarla baklava şeklinde bir bezeme meydana getirilmiştir Kubbe içerisindeki incelemede firuze sırlı tuğlalar kullanıldığı anlaşılmaktadır Kubbe eteğinde günümüze çok azı gelebilmiş kufi yazı taklidinde geçmeli, geometrik, çini mozaik tekniğinde yapılmış bir kuşak bulunmaktadır Kubbe göbeğinde ise yine çini mozaik tekniğinde geometrik geçmeli bir bezeme bulunmaktadır
Ebu Derda Türbesi (Ereğli)

Konya Ereğli ilçesi Ebu Derda Mezarlığında bulunan bu türbenin kime ait olduğu ve hangi tarihte yapıldığı kesinlik kazanamamıştır
Türbenin bugünkü yapısının mimari yönden bir özelliği bulunmamaktadır Kare planlı olup, üzeri sekiz köşeli kasnağın taşıdığı bir kubbe ile örtülüdür Türbe moloz taştan yapılmıştır Giriş kapısı sivri kemerli olup, iki yan kenarda ikişer penceresi bulunmaktadır
Ahi Zekeriya Türbesi (Ereğli)

Konya Ereğli ilçesi Meydanbaşı Mezarlığı yanında bulunan bu türbe kitabesinden öğrenildiğine göre Sait Ahi Zekeriyaya aittir Mermer sanduka üzerinde Ayetül Kürsi ve Kelime-i Tevhit yazılıdır Sandukanın diğer tarafında “Merhum Mağfur Şehit ve Sait Ahi Zekeriya Helva-i meftundur Allah kabrini nurlandırsın” yazılıdır
Türbe moloz taştan yapılmış olup, mimari yönden bir özellik taşımamaktadır
Mustafa Bey Türbesi (Ereğli)

Konya Ereğli ilçesi, Alparslan Mahallesinde bulunan bu türbe Kaptan-ı Derya Aşçı İbrahim Paşanın dört yaşında ölen oğlu Mustafa Beyê aittir Kitabesini Ahmet Dürri Efendi yazmış ve bir de şiir eklemiştir
Türbe 1710 yılında yapılmış, 1778 yılında da Çelebizade İsmail Asım Efendinin eşi Ematullah Hanım buraya gömülmüştür Bunu belirten bir kitabe de ayrıca eklenmiştir
Türbe moloz taştan, kare planlı olup, üzeri kubbe ile örtülüdür Mimari yönden bir özellik taşımamaktadır
Seyit Harun Türbesi (Seydişehir)

Konya Seydişehir ilçesi Pazar Yerinde bulunan Seyit Harun Camisi ve Türbesinin, Seyit Harunun ölümünden önce 1320de yapıldığı sanılmaktadır
Seyyid Harun Camisinin kuzey cephesine bitişik olan üç kümbetten sağdaki ilk kümbet Seyyid Harun-ı Veliye aittir Vakıflar Genel Müdürlüğü yakın tarihlerde bu türbeyi onarmıştır Türbe iki katlı ve 6 10x6 10 m ölçüsünde kare planlıdır Kaide ve gövdesi taştan, sekiz köşeli kasnak üzerine oturan kubbesi tuğladan yapılmıştır İçeriden kemerler üzerine oturan kubbe, dışarıdan piramidal bir külahla örtülmüştür Türbenin giriş kapısı sağda olup, basık kemerli kapı ile üzerindeki niş arasındaki bölüme mermer kabartma sülüs yazı ile bir kitabe yerleştirilmiştir Bu kitabenin mealen anlamı şöyledir:
” Bu kutlu türbe, yoksulların efendisi, Allahın rahmetine kavuşmuş ve günahları bağışlanmış olan Seydi Harun'un yirmi üç rebi'ül-evvel yediyüz yirmi de ölmesi üzerine inşa edildi”
Türbenin içerisinde bulunan sandukanın üzeri sıvanmıştır Tuğla örgülü olan bu sandukanın baş ucundaki kemeri firuze renkte, altıgen, dörtgen ve üçgen çini levhalarla doldurulmuştur Bunların ortasındaki çini pano üzerinde Allah sözcüğü yazılıdır
Türbenin içerisindeki üç pencereden biri camiye açılmaktadır Pencerelerin lentoları çevredeki antik kalıntılardan derlenmiştir Bezemelerinden anlaşıldığına göre bunlar Bizans dönemine aittir Ayrıca kıble duvarında da sivri kemerli bir mihrap bulunmaktadır Türbenin çift kanatlı ahşap kapısı Beylikler dönemi üslubunu yansıtan oyma tekniğinde yapılmış bezemelerle süslüdür
Türbe onarımlarla özgünlüğünü kısmen yitirmiştir
Seyit Harun Ailesi Kümbeti (Seydişehir)
Konya Seydişehir ilçesi girişinde, Rüstem Bey Kümbetinin arkasında bulunan bu kümbetin de ne zaman ve kimin tarafından yaptırıldığı bilinmemektedir Büyük olasılıkla bu türbe XIII yüzyılda Selçuklu döneminde yapılmıştır
Kesme taştan kare planlı bir yapı olan türbenin üzeri kubbe ile örtülüdür Basık kemerli kapısının üzerinde ve sağ tarafındaki duvarlarda antik yapılardan derlenmiş taş süslemeler görülmektedir Giriş kapısı üzerinde Selçuklu sülüsü ile yazılmış bir kitabe varsa da okunamamıştır
Halife Sultan Kümbeti (Seydişehir)
Konya Seydişehir ilçesi, Seyit Harun Camisinin kuzey cephesi önündeki kümbetlerden ikincisinin son onarım sırasında tek satırlık kitabesi yerine oturtulmuştur Bu kitabenin bir kısmı eksiktir Çok azı okunabilen kitabeden türbenin kime ait olduğu anlaşılamamıştır
Kümbetin dış duvarları onarılmış ve gövde ile kubbesinin kesme taştan yapıldığı anlaşılmıştır Kubbenin üzerinde konik bir külah bulunmaktadır Kümbetin giriş kapısı basık ve küçük olup, kuzey yönündedir Bu kapı bir Bizans yapısından derlenmiş bloklardan çerçeve içerisine alınmıştır İç duvarları tamamen sıvalı ve badanalı olan kümbetin içerisinde üç sanduka bulunmaktadır Bu sandukaların üzerleri sıvanmış ve üzerinde olduğu düşünülen yazılar tamamen kaybolmuştur
Sultan Hatun Türbesi (Seydişehir)
Konya Seydişehir ilçesinde, Seyit Harun Camisinin ve Halife Sultan Kümbetinin kuzey duvarına bitişik olan bu kümbet, buradaki üç kümbetten en küçüğüdür
Kare planlı 3 45x3 55 m Ölçüsünde olup, kümbetin profilli gövdesi kesme taştan yapılmıştır Bu gövde sivri kemerlerle çerçeve içerisine alınmıştır Kemerlerin içerisinde ikişer pencere bulunmaktadır Bu pencerelerden alttakiler dikdörtgen ve büyük, üsttekiler ise sivri kemerli ve küçüktür Kümbetin giriş kapısı doğu yönündedir Türbe mimari yönden diğerleri ile aynı üslupta yapılmıştır
Kümbetin içerisinde beş mezar bulunmaktadır Bunlardan en güneyde bulunanın baş ve ayak ucunda birer taş olup Sultan Hatuna aittir Diğer mezarlar Selçuklu üslubunda sanduka şeklinde olup, Emir Şah Bey ibn Turgut Bey, Rüstem Bey bin Halil Bey, Ali Bey ibn Rüstem Bey, Düürühant Hatuna aittir Bu mezar taşlarının üzerindeki ölüm tarihleri dikkate alındığında türbenin XV yüzyılda yapıldığı anlaşılmaktadır
Şeyh Emin Bey Türbesi (Seydişehir)
Konya Seydişehir ilçesi, Alaylar Mahallesinde Akyol Mezarlığının kuzeydoğusunda bulunan Şeyh Mehmet Emin Bey Türbesi, sandukasının üzerindeki mermer kitabesinden öğrenildiğine göre 1854 yılında yapılmıştır Şeyh Emin Bey Nakşibendî tarikat şeyhlerindendir
Sandukanın başucundaki mermer kitabe:
“Hu
El-Merhum el mağfur tarikat-i aliyye-i
ve saadattan olup terk-i
Ma'seva ile mürşid-i meşayih-i aliden
El hac Abdullah Kuddüs
Efendi Medresesinde ve rütbesinde
iken cezbe-i
Rahmani ile irtihal eden
Şeyh Muhammed Emin Efendi
Ruhuna Fatiha Sene 1271 (1854)”
Türbe moloz taştan yapılmış olup, 4 35x4 35 m Ölçüsünde kare planlıdır Türbe 2 m Yükseklikte ve üzeri açıktır
Hacı Yusuf Efendi Türbesi (Seydişehir)
Konya Seydişehir ilçesi, Değirmenci Mahallesinde bulunan Hacı Yusuf Efendi Türbesinin kitabesi bulunmamaktadır Bununla beraber, Hacı Yusuf Efendinin 1880 yılında öldüğü bilinmektedir
Türbe 4 30 m Çapında yuvarlak ve kesme taştan yapılmış, üzeri de taştan basık konik bir külah ile örtülmüştür Türbenin içerisi beton bir kubbe ile örtülüdür Giriş kapısı ile üç penceresi yuvarlak kemerlidir Türbe mimari yönden bir özellik taşımamaktadır
Alaiyeli Türbesi (Seydişehir)
Konya Seydişehir ilçesi, Alaylar Mahallesindeki Akyol Mezarlığının kuzeydoğusunda bulunan bu türbe de kesin olmamakla beraber XIX yüzyılda Seydişehirde müderrislik yapan Alaiyeli Baki Hocanın gömülü olduğu söylenmektedir
Türbe kare planlı, moloz taştan yapılmış üzeri kiremitli bir çatı ile örtülmüştür Mimari yönden bir özelliği bulunmamaktadır
Şeyh Abdullah Efendi Türbesi (Seydişehir)
Konya Seydişehir ilçesinde, Seyit Harun-ı Veli Hamamının kuzeybatısında bulunan bu türbe 1903 yılında ölen müderris ve Nakşibendî tarikatı şeyhi Hacı Abdullah Efendi için yaptırılmıştır
Türbe dikdörtgen planlı olup, yarı keme taştan yapılmış üzeri ahşap kiremitli bir çatı ile örtülmüştür Türbe 1955 yılında temelinden itibaren onarılmıştır Türbe içerisinde kitabesi olmayan 7-8 mezar bulunmaktadır Bu mezarlardan isimleri öğrenilenler Şeyh Abdullah Efendi, oğulları Şeyh Hocaken, Hacı Ahmet, Hacı Şakir efendilerdir Ayrıca Nakşibendî tarikatı müritlerinden Uşaklı Hacı Hekim Ali, Şeyh Abdullahın eşi Hacı Arife, Şeyh Abdullahın kızı Şerife Kadın, Şeyh Hocaken Efendinin eşi Emine Hanım ve aileye mensup diğer kişilerin mezar taşlarıdır
|