Geçmişten Bugune Kars

Kars Anıt ve Şehitlikleri

Kazım Karabekir Anıtı (Merkez)

Kars il merkezinde General Kazım Karabekir (1882-1948) için Cumhuriyetin ilanından sonra bir anıt dikilmiştir Kazım Karabekir 30 Ekim 1920de karsı Ruslardan kurtarmış ve aynı zamanda da TBMM Başkanlığı yapmıştır Mermer bir kaide üzerinde General Kazım Karabekir Kurtuluş Savaşında giymiş olduğu askeri üniforması ile tasvir edilmiştir Sol eli manevra kayışında, ayakta durmaktadır Heykelin kaidesinde “Şarkın kurtarıcısı Kazım Karabekir Paşa” yazılıdır

Kazım Karabekirin anıt mezarı Ankarada Cebeci Şehitliğindedir

Meçhul Asker Anıtı (Merkez)

Kars Bülbül mahallesinde bulunan bu anıt, dikdörtgen bir sığınağın üzerinde yapılmıştır Buradaki taş ve beton korunağın üzeri toprakla örtülerek bir tepecik haline getirilmiştir Etrafı dayanak duvarları ile çevrilmiş ve böylece bir meydan oluşturulmuştur Bu anıta doğu yönündeki geniş bir merdivenden çıkılmaktadır Zemin taş döşelidir

Gri renkli kesme taştan yapılan anıt 910 m yüksekliğindedir Anıta kuzeydoğu ve güney duvarında da iki kemerli geçit bulunmaktadır Anıtın arka kısmı genişletilmiş ve yine gri renkli taştan saçaklı bir örtü görüntüsü verilmiştir Anıtın altındaki madeni levhada da “Meçhul Asker Anıtı” yazılıdır

Kars Şehitliği (Merkez)

Kars Bülbül Mahallesinde, yaklaşık 7-8 dekar büyüklüğündeki şehir mezarlığının doğu köşesi Kars Şehitleri için ayrılmıştır Taş ve beton duvarlar 50 cm genişliğinde ve 1 m yüksekliğindeki şehitliğin ayrı bir demir kapısı bulunmaktadır Aynı zamanda buraya 5 m yüksekliğinde kesme taştan bir de anıt dikilmiştir

Anıt kesik bir prizma şeklindedir Tabanı 7000x7000 m ölçüsünde olup, tüm yüksekliği 155x155 mdir yedi basamakla çıkılan podyumdaki meşale yeri ise 115 mdir Bu podyumun önünde 8000x270 ölçüsünde bir musalla taşı bulunmaktadır

Şehitlikte 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşında ve Milli Mücadele sırasında ölen 100den fazla şehidin mezarı bulunmaktadır Bu mezarlar 35-40 cm yüksekliğinde, 135x265 m ölçüsünde olup üzerlerine 26x36 cm genişliğinde kitabeler yerleştirilmiştir Mezarların dokuzunun üzerinde kitabe olup, diğerleri boş ve kime ait oldukları bilinmemektedir

Üçler Şehitliği (Üç Şehitler) (Merkez)

Kars Sukapı mahallesinde bulunan Üç Şehitler Şehitliğininin üzerinde kitabesi bulunmadığından ne zaman ve kimin tarafından yaptırıldığı bilinmemektedir Halk arasındaki söylentiye göre; burada yaşayan birisi rüyasında görerek evinin altını kazmış ve üç mezarla karşılaşmış ve burasını mezarlık haline getirerek evini terk etmiştir

Buradaki mezarlardan biri çevre duvarlarının altında kalmış, diğerlerinin de üzeri taşla örülmüştür Bu şehitlerin aynı yerde ve aynı anda düşman tarafından öldürüldükleri ve buraya gömüldükleri söylenmektedir

Allahuekber Dağı Şehitliği (Sarıkamış)



Birinci Dünya savaşı sırasında Kars, Sarıkamış ve Ardahanı Rus işgalinden kurtarmak isteyen Osmanlı Devleti Harbiye Nazırı ve Başkomutan Vekili Enver paşanın emriyle 118000 kişilik 3Ordu, 22 Aralık 1914te Sarıkamış Dağlarını aşarak hedefe ulaşmaya çalışmıştır

Enver Paşa yönetimindeki 3Ordu savaşa hazırlıksız başlamış, 9,10 ve 11Kolordular 40-50 Clik soğukta kar üzerinde Rus birlikleri ile savaşmış ve bu savaşta 37000 şehit verilmiştir Ancak Sarıkamış harekatı aşırı soğuk, açlık ve hastalık yüzünden başarısızlıkla sonuçlandı ve 5 Ocak 1915te sona ermiştir Sarıkamış dağlarında hastalanarak ve donarak savaşmadan 60000 şehit verilmiştir

Sarıkamış harekatında ölenlerin anısına Kültür Bakanlığı biraz geç de olsa, bir anıt yaptırmıştır Bu anıt 10 Ekim 1996da ziyarete açılmıştır