Gümüşhane Tanıtım (Nasıl Gidilir Ne Yenir Ne İçilir)

**Prof. Dr. Sinsi** · 11-04-2012

Gümüşhane Çeşmeleri

İmera (Olucak) Manastır Çeşmesi (Merkez)

Gümüşhane Merkez Olucak (İmera) Köyündeki Olucak (İmera) Manastır Çeşmesi, Kilisesinin yanında bulunmaktadır

Çeşmenin kitabesi günümüze gelemediğinden yapım tarihi kesinlik kazanamamıştır

Çeşme iki bölümden meydana gelmiş olup, ilk bölümde düzgün yontma taşlarla iç bölüme geçişi sağlayan bir koridor oluşturulmuştur

İkinci bölümde ise, çeşmenin musluk ve yalak taşı bulunmaktadır

Günümüzde çeşme yanındaki köyün içe suyunu karşılamaktadır

Hıdır İlyas Çeşmesi (Merkez)

Eski Gümüşhane Süleymaniye Mahallesinde bulunan bu çeşmenin de kitabesi bulunmamaktadır

Düzgün yontma taştan yapılan çeşmenin tek lülesi ve yalağı vardır

Günümüzde büyük ölçüde tahrip olmuş, özelliğini yitirmiştir

Mir Ahmet Raşit Çeşmesi (Merkez)

Gümüşhane Güzeller Mahallesinde bulunan bu çeşmeyi kitabesinden öğrenildiğine göre, Mir Ahmet Raşit 1202 yılında yaptırmıştır

Köfeki taşından oldukça geniş bir kemer içerisine alınmış olan çeşme, 45

00x37

50 m

ölçüsünde olup, üzerindeki sülüs yazılı kitabesinin dışında sağ ve sol köşelerinde de yazılar bulunmaktadır

Günümüzde suyu akmakta olan bu çeşmenin su haznesinin duvarlarının taşları kısmen sökülmüştür

Komiserin Çeşmesi (Merkez)

Eski Gümüşhane Süleymaniye Mahallesinde bulunan Komiserin Çeşmesi kesme taştan, düzgün olmayan bir biçimde yapılmıştır

Sivri bir kemer içerisine alınan çeşmenin tek lülesi ve bir de yalağı vardır

Kabaköy Çeşmesi (Merkez)

Gümüşhane Kabaköyde bulunan çeşmenin kitabesi olmamakla birlikte, yapı şeklinden XIX

yüzyılda yapıldığı anlaşılmaktadır

Osmanlı mimarisinde alışılagelen çeşmeler dışında bir mimarisi bulunmaktadır

Düzgün kesme taştan yapılmış, kuzey ve doğu cephesinin kuzeydoğu köşesinde yuvarlak iki kemer bulunmaktadır

Çeşmeye iki sıralı taş basamaklarla çıkılmaktadır

Çeşmenin dışa kapalı olan batı ve güney cephelerinde musluklar ve oturma taşları sıralanmıştır

Çeşme günümüze iyi bir durumda gelebilmiştir

Vank Köyü Çeşmesi (Merkez)

Eski Gümüşhane Süleymaniye Mahallesi yakınında Vank Köyüne giden yol üzerinde bulunan bu çeşmenin kitabesi bulunmadığından ne zaman yapıldığı bilinmemektedir

Yuvarlak kemerli, moloz taştan yapılan çeşme, toprağa gömülü olup, üzeri beşik tonoz şeklindedir

Mimari yönden bir özellik taşımamaktadır

Daltaban Çeşmesi (Merkez)

Gümüşhane Daltaban Çeşmesinin doğu cephesindeki kitabesinden öğrenildiğine göre Sultan Mehmet Reşat tarafından I

Dünya Savaşı sırasında ilan edilen Cihat nedeniyle yaptırılmıştır

Çeşme sekizgen mermer kaide üzerine dört cepheli, üç bölümlü olarak anıtsal biçimde yapılmıştır

Köfeki taşından yapılan çeşmenin musluklarının bulunduğu bölümler birer metre uzunluğunda dört kare cepheden meydana gelmiştir

Bunların her birinde yaprak motifleri arasına birer musluk yerleştirilmiştir

Çeşmenin ikinci katı bu kez 70 cm

boyunda dört kare cepheden oluşturulmuştur

Ayrıca doğu, kuzey ve güney cephelerine madalyonlar içerinse mermer kitabeler yerleştirilmiştir

Batı cephesi boş bırakılmıştır

Çeşmenin üçüncü bölümü yedi cepheli bir sütun şeklinde olup, iki bölümün ortasından yükselmektedir

Meryemana Mahallesi Çeşmesi (Kürtün)

Gümüşhane Kürtün ilçesi Yaylalı Köyü, Meryemana Mahallesinde, Meryemana Kilisesinin güneyinde yer alan bu çeşmenin kilise ile birlikte yapıldığı sanılmaktadır

Bu durumda çeşmenin de XIX

yüzyılda yapıldığı sanılmaktadır

Çeşme düzgün yontma taştan yapılmış, yuvarlak bir eyvanın içerisinde bulunmaktadır

Çeşmenin ayna taşı ve yalağı eyvanın dibindedir

Çeşmenin kitabesi ve lülesi ile yalağı tahrip olmuş günümüze iyi bir durumda gelememiştir

Aşağı Mahalle Çeşmesi (Kürtün)

Gümüşhane, Kürtün ilçesi Yaylalı Köyü Aşağı Mahallesinde bulunan bu çeşmenin kitabesi bulunmadığından yapım tarihi bilinmemektedir

Çeşme yuvarlak kesme taştan kemerli olup, ayna ve yalağı iç kısımdadır

Çeşme günümüze iyi bir durumda gelebilmiştir

Sadak Köyü Çeşmesi (Kelkit)

Gümüşhane Kelkit ilçesi Sadak Köyü Camisi yanında 1830 yılında yapılmıştır

Kare planlı bir çeşme olup, düzgün kesme taştan yapılmıştır

Haznesinin ve çeşmenin üzeri ahşap, kiremit kaplı bir çatı ile örtülmüştür

Çeşmenin iki ayrı lülesi ve bir de yalağı bulunmaktadır

Gökçeler Köyü Çeşmesi (Şiran)

Gümüşhane Şiran ilçesi Gökçeler Köyünde bulunan bu çeşme yan yana üç bölümden meydana gelmiştir

Çeşme köyün başka bir yerinden buraya getirilmiş ve bu arada kısmen de olsa özelliğini yitirmiştir

Çeşmenin bölümleri arasında farklılıklar dikkati çekmektedir

Bazı yerlerde de orijinal fresk izleri bulunmaktadır

Büyük olasılıkla bu çeşmenin parçaları bir kiliseden alınmıştır

Alınyayla (Macara) Çeşmesi (Torul)

Gümüşhane Torul ilçesine 23 km

uzaklıktaki Alınyayla (Macara) Köyünde bulunan çeşmenin kitabesi bulunmadığından yapım tarihi bilinmemektedir

Kesme taştan sivri kemerli olan çeşmenin üstü kırık hatlarla üçgen şeklinde sonuçlandırılmıştır

Çeşmenin tek lülesi ve bir de yalağı vardır

Günümüze iyi bir durumda gelebilmiştir

Göğüs Mahallesi Çeşmesi (Torul)

Gümüşhane Torul ilçesine 32 km

uzaklıkta bulunan Güzeloluk Köyünde bulunan bu çeşmenin kitabesi günümüze gelememekle beraber, yapı üslubundan XIX

yüzyılda yapıldığı sanılmaktadır

Çeşme kesme taştan üç bölüm halinde yapılmıştır

Alt bölümde yalak, üstünde sivri kemerli, içerisinde ayna taşının bulunduğu bölüm, üstünde de kırma taştan çatı bulunmaktadır

Çeşmenin sivri kemerleri silmeli plasterlerin üzerine oturtulmuştur

Tek lüleli ve tek yalağı olan çeşme günümüze iyi bir durumda gelmiştir

Soğuksu Mahallesi Çeşmesi (Torul)

Gümüşhane Torul ilçesi Merkez Soğuksu Mahallesinde bulunan bu çeşme kitabesinden öğrenildiğine göre, h

1260 (1844) yılında Gorgodosoğlu Osman Ağa tarafından yaptırılmıştır

Kesme taştan sivri kemerli, üç lüleli bir çeşme olup, önünde yalak taşı bulunmaktadır

Yayıkçılar Çeşmesi (Torul)

Gümüşhane Torul ilçesine 23 km

uzaklıktaki Gümüştuğ Köyü yayıkçılar Mahallesinde bulunan bu çeşmenin de kitabesi günümüze gelemediğinden yapım tarihi kesinlik kazanamamıştır

Yapı üslubundan XVIII

yüzyılda yapıldığı sanılmaktadır

Çeşme yuvarlak kemer içerisine alınmıştır

Yontma taştan yapılmış olan bu yuvarlak kemer içerisinde sivri kemerli ana çeşme yerleştirilmiştir

Çeşmenin üzeri bindirme taşlarla sınırlandırılmıştır

Sonraki tarihlerde çeşmeye ilaveler yapılmış ve özelliğinden kısmen uzaklaşmıştır

Ayna taşı mermerden olup, iki lüleli ve önünde de yalağı bulunmaktadır

Manatlı Mahallesi Çeşmesi (Torul)

Gümüşhane Torul ilçesi Uğurtaş Köyü manatlı Mahallesinde bulunan bu çeşmenin kitabe yeri bulunuyorsa da kitabesi günümüze gelememiştir

Yapı üslubundan XVI

-XVII

yüzyılda yapıldığı sanılmaktadır

Kesme taştan yuvarlak kemerli olup, ayna taşı ve su haznesi bulunmaktadır

Alpulu Mah

Çeşmesi (Torul)

Gümüşhane Torul ilçesi Uğurtaş Köyü Alpulu Mahallesinde bulunan bu çeşmenin kitabesi olmadığından yapım tarihi bilinmemektedir

Bununla beraber mimari üslubundan XVII

yüzyılda yapıldığı sanılmaktadır

Düzgün yontma taştan, yuvarlak kemerli olan çeşmede yer yer de moloz taş kullanılmıştır

Yuvarlak kemerin içerisinde ayna taşı ve yalak bulunmaktadır

Osman Ağa Çeşmesi (Torul)

Gümüşhane Torul ilçesi Soğuksu Mahallesinde bulunan bu çeşme, kitabesinden öğrenildiğine göre h

1264 (1848) yılında Korkudaşzade Osman Ağa tarafından yaptırılmıştır

Köfeki taşından yapılan çeşmenin iki yanındaki sütunlar üzerine oturtulan sivri kemerli ve beşik çatıdan meydana gelmiştir

Buradaki sütunların altına oturma amaçlı taşlar yerleştirilmiştir

Ayna taşının iki yanında maşrapa konulmak üzere nişler açılmış, üzerine de kitabesi yerleştirilmiştir

Çeşme günümüze iyi bir durumda gelebilmiştir

Işık Köyü Çeşmesi (Torul)

Gümüşhane Torul ilçesi Işık Köyünde bulunan bu çeşme kitabesinden öğrenildiğine göre h

1171 (1757) yılında yaptırılmıştır

Bu kitabe köfeki taşı üzerine sülüs yazı ile yazılmıştır

Çeşme köfeki taşından hafif sivri kemerli olup, ayna taşı ve yalak taşından meydana gelmiştir

Günümüze iyi bir durumda gelebilmiştir

11-04-2012	#9
Prof. Dr. Sinsi	Gümüşhane Tanıtım (Nasıl Gidilir Ne Yenir Ne İçilir) Gümüşhane Çeşmeleri İmera (Olucak) Manastır Çeşmesi (Merkez) Gümüşhane Merkez Olucak (İmera) Köyündeki Olucak (İmera) Manastır Çeşmesi, Kilisesinin yanında bulunmaktadır Çeşmenin kitabesi günümüze gelemediğinden yapım tarihi kesinlik kazanamamıştır Çeşme iki bölümden meydana gelmiş olup, ilk bölümde düzgün yontma taşlarla iç bölüme geçişi sağlayan bir koridor oluşturulmuştur İkinci bölümde ise, çeşmenin musluk ve yalak taşı bulunmaktadır Günümüzde çeşme yanındaki köyün içe suyunu karşılamaktadır Hıdır İlyas Çeşmesi (Merkez) Eski Gümüşhane Süleymaniye Mahallesinde bulunan bu çeşmenin de kitabesi bulunmamaktadır Düzgün yontma taştan yapılan çeşmenin tek lülesi ve yalağı vardır Günümüzde büyük ölçüde tahrip olmuş, özelliğini yitirmiştir Mir Ahmet Raşit Çeşmesi (Merkez) Gümüşhane Güzeller Mahallesinde bulunan bu çeşmeyi kitabesinden öğrenildiğine göre, Mir Ahmet Raşit 1202 yılında yaptırmıştır Köfeki taşından oldukça geniş bir kemer içerisine alınmış olan çeşme, 4500x3750 m ölçüsünde olup, üzerindeki sülüs yazılı kitabesinin dışında sağ ve sol köşelerinde de yazılar bulunmaktadır Günümüzde suyu akmakta olan bu çeşmenin su haznesinin duvarlarının taşları kısmen sökülmüştür Komiserin Çeşmesi (Merkez) Eski Gümüşhane Süleymaniye Mahallesinde bulunan Komiserin Çeşmesi kesme taştan, düzgün olmayan bir biçimde yapılmıştır Sivri bir kemer içerisine alınan çeşmenin tek lülesi ve bir de yalağı vardır Kabaköy Çeşmesi (Merkez) Gümüşhane Kabaköyde bulunan çeşmenin kitabesi olmamakla birlikte, yapı şeklinden XIXyüzyılda yapıldığı anlaşılmaktadır Osmanlı mimarisinde alışılagelen çeşmeler dışında bir mimarisi bulunmaktadır Düzgün kesme taştan yapılmış, kuzey ve doğu cephesinin kuzeydoğu köşesinde yuvarlak iki kemer bulunmaktadır Çeşmeye iki sıralı taş basamaklarla çıkılmaktadır Çeşmenin dışa kapalı olan batı ve güney cephelerinde musluklar ve oturma taşları sıralanmıştır Çeşme günümüze iyi bir durumda gelebilmiştir Vank Köyü Çeşmesi (Merkez) Eski Gümüşhane Süleymaniye Mahallesi yakınında Vank Köyüne giden yol üzerinde bulunan bu çeşmenin kitabesi bulunmadığından ne zaman yapıldığı bilinmemektedir Yuvarlak kemerli, moloz taştan yapılan çeşme, toprağa gömülü olup, üzeri beşik tonoz şeklindedir Mimari yönden bir özellik taşımamaktadır Daltaban Çeşmesi (Merkez) Gümüşhane Daltaban Çeşmesinin doğu cephesindeki kitabesinden öğrenildiğine göre Sultan Mehmet Reşat tarafından IDünya Savaşı sırasında ilan edilen Cihat nedeniyle yaptırılmıştır Çeşme sekizgen mermer kaide üzerine dört cepheli, üç bölümlü olarak anıtsal biçimde yapılmıştır Köfeki taşından yapılan çeşmenin musluklarının bulunduğu bölümler birer metre uzunluğunda dört kare cepheden meydana gelmiştir Bunların her birinde yaprak motifleri arasına birer musluk yerleştirilmiştir Çeşmenin ikinci katı bu kez 70 cm boyunda dört kare cepheden oluşturulmuştur Ayrıca doğu, kuzey ve güney cephelerine madalyonlar içerinse mermer kitabeler yerleştirilmiştir Batı cephesi boş bırakılmıştır Çeşmenin üçüncü bölümü yedi cepheli bir sütun şeklinde olup, iki bölümün ortasından yükselmektedir Meryemana Mahallesi Çeşmesi (Kürtün) Gümüşhane Kürtün ilçesi Yaylalı Köyü, Meryemana Mahallesinde, Meryemana Kilisesinin güneyinde yer alan bu çeşmenin kilise ile birlikte yapıldığı sanılmaktadır Bu durumda çeşmenin de XIXyüzyılda yapıldığı sanılmaktadır Çeşme düzgün yontma taştan yapılmış, yuvarlak bir eyvanın içerisinde bulunmaktadır Çeşmenin ayna taşı ve yalağı eyvanın dibindedir Çeşmenin kitabesi ve lülesi ile yalağı tahrip olmuş günümüze iyi bir durumda gelememiştir Aşağı Mahalle Çeşmesi (Kürtün) Gümüşhane, Kürtün ilçesi Yaylalı Köyü Aşağı Mahallesinde bulunan bu çeşmenin kitabesi bulunmadığından yapım tarihi bilinmemektedir Çeşme yuvarlak kesme taştan kemerli olup, ayna ve yalağı iç kısımdadır Çeşme günümüze iyi bir durumda gelebilmiştir Sadak Köyü Çeşmesi (Kelkit) Gümüşhane Kelkit ilçesi Sadak Köyü Camisi yanında 1830 yılında yapılmıştır Kare planlı bir çeşme olup, düzgün kesme taştan yapılmıştır Haznesinin ve çeşmenin üzeri ahşap, kiremit kaplı bir çatı ile örtülmüştür Çeşmenin iki ayrı lülesi ve bir de yalağı bulunmaktadır Gökçeler Köyü Çeşmesi (Şiran) Gümüşhane Şiran ilçesi Gökçeler Köyünde bulunan bu çeşme yan yana üç bölümden meydana gelmiştir Çeşme köyün başka bir yerinden buraya getirilmiş ve bu arada kısmen de olsa özelliğini yitirmiştir Çeşmenin bölümleri arasında farklılıklar dikkati çekmektedir Bazı yerlerde de orijinal fresk izleri bulunmaktadır Büyük olasılıkla bu çeşmenin parçaları bir kiliseden alınmıştır Alınyayla (Macara) Çeşmesi (Torul) Gümüşhane Torul ilçesine 23 km uzaklıktaki Alınyayla (Macara) Köyünde bulunan çeşmenin kitabesi bulunmadığından yapım tarihi bilinmemektedir Kesme taştan sivri kemerli olan çeşmenin üstü kırık hatlarla üçgen şeklinde sonuçlandırılmıştır Çeşmenin tek lülesi ve bir de yalağı vardır Günümüze iyi bir durumda gelebilmiştir Göğüs Mahallesi Çeşmesi (Torul) Gümüşhane Torul ilçesine 32 km uzaklıkta bulunan Güzeloluk Köyünde bulunan bu çeşmenin kitabesi günümüze gelememekle beraber, yapı üslubundan XIXyüzyılda yapıldığı sanılmaktadır Çeşme kesme taştan üç bölüm halinde yapılmıştır Alt bölümde yalak, üstünde sivri kemerli, içerisinde ayna taşının bulunduğu bölüm, üstünde de kırma taştan çatı bulunmaktadır Çeşmenin sivri kemerleri silmeli plasterlerin üzerine oturtulmuştur Tek lüleli ve tek yalağı olan çeşme günümüze iyi bir durumda gelmiştir Soğuksu Mahallesi Çeşmesi (Torul) Gümüşhane Torul ilçesi Merkez Soğuksu Mahallesinde bulunan bu çeşme kitabesinden öğrenildiğine göre, h1260 (1844) yılında Gorgodosoğlu Osman Ağa tarafından yaptırılmıştır Kesme taştan sivri kemerli, üç lüleli bir çeşme olup, önünde yalak taşı bulunmaktadır Yayıkçılar Çeşmesi (Torul) Gümüşhane Torul ilçesine 23 km uzaklıktaki Gümüştuğ Köyü yayıkçılar Mahallesinde bulunan bu çeşmenin de kitabesi günümüze gelemediğinden yapım tarihi kesinlik kazanamamıştır Yapı üslubundan XVIIIyüzyılda yapıldığı sanılmaktadır Çeşme yuvarlak kemer içerisine alınmıştır Yontma taştan yapılmış olan bu yuvarlak kemer içerisinde sivri kemerli ana çeşme yerleştirilmiştir Çeşmenin üzeri bindirme taşlarla sınırlandırılmıştır Sonraki tarihlerde çeşmeye ilaveler yapılmış ve özelliğinden kısmen uzaklaşmıştır Ayna taşı mermerden olup, iki lüleli ve önünde de yalağı bulunmaktadır Manatlı Mahallesi Çeşmesi (Torul) Gümüşhane Torul ilçesi Uğurtaş Köyü manatlı Mahallesinde bulunan bu çeşmenin kitabe yeri bulunuyorsa da kitabesi günümüze gelememiştir Yapı üslubundan XVI-XVIIyüzyılda yapıldığı sanılmaktadır Kesme taştan yuvarlak kemerli olup, ayna taşı ve su haznesi bulunmaktadır Alpulu Mah Çeşmesi (Torul) Gümüşhane Torul ilçesi Uğurtaş Köyü Alpulu Mahallesinde bulunan bu çeşmenin kitabesi olmadığından yapım tarihi bilinmemektedir Bununla beraber mimari üslubundan XVIIyüzyılda yapıldığı sanılmaktadır Düzgün yontma taştan, yuvarlak kemerli olan çeşmede yer yer de moloz taş kullanılmıştır Yuvarlak kemerin içerisinde ayna taşı ve yalak bulunmaktadır Osman Ağa Çeşmesi (Torul) Gümüşhane Torul ilçesi Soğuksu Mahallesinde bulunan bu çeşme, kitabesinden öğrenildiğine göre h1264 (1848) yılında Korkudaşzade Osman Ağa tarafından yaptırılmıştır Köfeki taşından yapılan çeşmenin iki yanındaki sütunlar üzerine oturtulan sivri kemerli ve beşik çatıdan meydana gelmiştir Buradaki sütunların altına oturma amaçlı taşlar yerleştirilmiştir Ayna taşının iki yanında maşrapa konulmak üzere nişler açılmış, üzerine de kitabesi yerleştirilmiştir Çeşme günümüze iyi bir durumda gelebilmiştir Işık Köyü Çeşmesi (Torul) Gümüşhane Torul ilçesi Işık Köyünde bulunan bu çeşme kitabesinden öğrenildiğine göre h1171 (1757) yılında yaptırılmıştır Bu kitabe köfeki taşı üzerine sülüs yazı ile yazılmıştır Çeşme köfeki taşından hafif sivri kemerli olup, ayna taşı ve yalak taşından meydana gelmiştir Günümüze iyi bir durumda gelebilmiştir