|
Prof. Dr. Sinsi
|
Gümüşhane Tanıtım (Nasıl Gidilir Ne Yenir Ne İçilir)
Ayvalos Kilisesi (Merkez)
Gümüşhane, Merkez ilçesi Mescitli Köyü ile Armutlu Yaylası arasında, XIX yüzyılda yapılmış küçük bir kilisedir
Kilise dikdörtgen planlı olup, tek nefli ve tek apsidlidir Giriş kapısı muntazam taş bloklarından yapılmıştır Bunun dışında yapılmış duvarlar moloz taş ile örülmüştür Kilisenin üzeri beşik tonoz ile örtülüdür Apsidi üzerinde üç adet mazgal penceresi vardır
Sarıun Mahallesi Kilisesi (Merkez)
Gümüşhane Yağlıdere Köyü, Krom Vadisi Sarıun Mahallesinde bulunan kilise XIXyüzyılda yapılmıştır
Dikdörtgen planlı olan kilise yöreye hakim bir tepe üzerinde bulunmaktadır Kilise üç apsid ve üç neflidir Giriş kapısı üzerinde haç motifi vardır Kilse içerisinde fresk izlerine rastlanmamıştır Kilisenin çatılı olan üst örtüsü günümüzde çökmüş durumdadır
Krom Vadisi Zembelek Kilisesi (Merkez)
Gümüşhane Yağlıdere Köyü, Krom Vadisinde bulunan bu kilise XIXyüzyılda yapılmıştır
Kilise dikdörtgen planlı yontma taştan yapılmıştır Tek nefli ve tek apsidli olan kilisenin üzeri beşik tonozla örtülmüştür Günümüzde üst örtüsü çökmüş durumdadır
Yaylım Köyü Kilisesi (Köse)
Gümüşhane Köse ilçesi, Yaylım Köyünde bulunan bu kilise XIXyüzyılda yapılmıştır
Dikdörtgen planlı kilise içerisindeki dört sütunla üç nefe ayrılmıştır Apsid üç bölümlüdür Kilisenin tümü yontma taştan yapılmış olup, üzeri beşik tonoz ile örtülüdür Giriş kapısı orijinalliğini korumaktadır Kilise içerisinde İncilden alınma fresklerle bezendiği bilinmektedir Ancak, kilise içerisinde çıkan bir yangın bu fresklerin büyük çoğunluğunu yok etmiştir Bu fresklerden yanlıca HzMeryeme ait bir figür günümüze ulaşabilmiştir
Orta Mahalle Kilisesi (Kürtün)
Gümüşhane Kürtün İlçesi Yaylalı Köyü, Orta Mahallesinde bulunan kilisenin XIXyüzyılda yapıldığı sanılmaktadır
Kilise tek nefli, çatılı ve beş bölümlü apsidden meydana gelmiştir Kilisenin girişi, köşeleri düzgün yontma taştan, diğer bölümleri de moloz taştan örülmüştür
Kızlar Manastırı (Kürtün)
Gümüşhane, Kürtün ilçesi Yaylalı Köyünde bulunan Kızlar Manastırı XIXyüzyılda yapılmıştır
Hıristiyanlık döneminde Rum kızlarının eğitim ve ibadeti için yapılmış olduğundan buraya Kızlar Manastırı ismi verilmiştir Avlu içerisinde bulunan manastır kilisesi moloz taştan yapılmış, üzeri de iki yönlü bir çatı ile örtülmüştür Tek nefli ve tek apsidli olan kilisenin üst örtüsü çökmüş, yalnızca beden duvarları günümüze gelebilmiştir
Manastırı oluşturan kilise dışındaki yapılardan hiçbir iz günümüze gelememiştir
Meryemana Kilisesi (Kürtün)
Gümüşhane Kürtün ilçesi Yaylalı Köyü Meryemana Mahallesinde bulunan kilise XIXyüzyılda yapılmıştır
Dikdörtgen planlı ve tek nefli, tek apsidlidir Düzgün yontma taşlarla örülmüş olan kilise duvarlarının üzeri oldukça dik bir çatı ile örtülmüştür Kilisenin girişi güney cephesinde olup, mermer sövelerle çevrelenmiştir Kilise içerisinde freskolara rastlanmamıştır
Kilisenin güneyinde bir çeşme, bitişiğine de bir mahsen eklenmiştir
Çevrepınar Köyü Kilisesi (Şiran)
Gümüşhane Şiran ilçesi Çevrepınar Köyünde bulunan kilise XIXyüzyılın ikinci yarısında yapılmıştır
Kilise 1250x1000 m ölçüsünde dikdörtgen planlı, bazilika plan şemasındadır İç mekan dört sütunun ,üzerine oturtulmuş bir kubbe ile örtülmüştür Bunun dışında kalan alanların üzerleri küçük sütunlar ve altı kubbe ile örtülmüştür Bu sütunların başlıkları geometrik şekillerle bezenmiştir
Kilisenin giriş kapısı beyaz mermerden olup, burada kuvvetli silmeler ve bezemeler görülmektedir Kilisenin apsid ve diakonikon hücreleri harap olmakla beraber diğer bölümler günümüze iyi bir durumda gelebilmiştir
Çakırkaya Kaya Kilisesi (Kalur Kilisesi) (Şiran)
Gümüşhane Şiran ilçesinde Çakırkaya Köyünde bulunan bu kilise büyük bir kaya kitlesinin düzgün bir şekilde oyulmasıyla meydana getirilmiştir Kilisenin ne zaman yapıldığını belirten bir kitabesi günümüze gelememiştir Bu bakımdan ne zaman ve kimin tarafından yaptırıldığı bilinmemektedir Ancak Trabzon kiliseleri arasındaki yakın benzerlik dikkate alınacak olursa XIVyüzyılda yapılmış olduğu düşünülmektedir
Kilise doğu-batı yönünde uzanan üç nefli bir bazilika planındadır İbadet mekanını ortasında dört sütunun oluşturduğu kare bir mekan bulunmakta olup, bunun da üzeri bir kubbe ile örtülmüştür Kilisenin apsis ve batı duvarlarında irili ufaklı nişler kayaların oyulmasıyla meydana getirilmiştir
Kilisenin önünde papaz odaları ve onlara bitişik bir de küçük şapel bulunmaktadır
Dilekyolu Köyü Kilisesi (Şiran)
Gümüşhane Şiran ilçesi Dilekyolu Köyünde bulunan kilise XIXyüzyılın ikinci yarısında yapılmıştır
Kilise 1230x860 m ölçüsünde dikdörtgen planlı, kesme taştan yapılmıştır Yakın tarihlerde köy okulu olarak kullanıldığından iç kısmına bölmeler yapılmış ve özgünlüğünü yitirmiştir Kilise çevresinde 2 m boyundaki sütun ve sütun başlıklarının bulunması yapının bazilika planında olduğunu göstermektedir Günümüzde cami olarak kullanılmaktadır
Günbatur Köyü Kilisesi (Şiran)
Gümüşhane Şiran ilçesi, Günbatur Köyünde bulunan kilise XIXyüzyılın ikinci yarısında yapılmış ve günümüzde cami olarak kullanılmaktadır
Kilise, 1100x950 m ölçüsünde olup dikdörtgen planlıdır Moloz taştan yapılan kilisenin güney kısmındaki girişi cami olarak kullanılmasından ötürü kapatılmıştır Bu arada apsid bölümündeki papaz hücreleri de ortadan kaldırılmıştır
Panaghia Manastır Kilisesi (Torul)
Gümüşhane Torul ilçesinde Büyükçit Vadisinde bulunan bu kilise HzMeryeme adanmıştır Günümüze oldukça harap bir durumda gelen kilise geniş bir avlunun ortasındadır
Kilise, Khaldea Metropollüğüne bağlı yedi kiliseden biridir Bu kiliseyi, kilise kaynaklarından birine göre 890, diğer bir kaynağa göre de 900 yıllarında üç keşiş kurmuştur
Kilise, Trabzon Komnenosları döneminde ve XIX yüzyılda iki kez onarılmıştır Kapalı Yunan Haçı planındaki kilisenin ortası merkezi kubbeli, köşeleri de küçük tonozlu bir örtüye sahiptir Mimari olarak Kapalı Yunan Haçı planı ile bazilika planı bir araya kaynaştırılmıştır Apsis yuvarlak ve üç bölüm halindedir Duvarları yalancı kemerlerle üç ayrı bölüme ayrılmış, bunların ortalarına da birer pencere açılmıştır
Kilisenin kuzeydoğu köşesine dikdörtgen planlı bir şapel eklenmiştir Ancak bu şapel yıkılmış olup, yalnızca apsisin yuvarlak olduğu görülmektedir Apsis nişi içerisinde Bizans devrine tarihlendirilen fresk kalıntıları bulunmaktadır
Başmahalle Kilisesi (Torul)
Gümüşhane, Torul ilçesinin 30 km güneybatısındaki Gümüştuğ Köyünde bulunan Başmahalle Kilisesi XIXyüzyılda yapılmıştır
Üç nefli kilise 1116x796 m ölçüsünde bazilika planlıdır Üst örtüsü beşik tonozlu olup, dört sütun ve dört paye ile desteklenmiştir İbadet mekanı fresklerle bezenmiş ve İncilden alınma sahneler buraya resmedilmiştir Günümüze apsis cephesi yıkılmış olarak gelebilmiştir
Ayana Mahallesi Kilisesi (Torul)
Gümüşhane Torul ilçesi, Gülaçar Köyü Ayana Mahallesinde bulunan kilisenin ne zaman yapıldığı bilinmemekle beraber yapı üslubundan XIXyüzyılın ikinci yarısında yapıldığı sanılmaktadır
Kilise dikdörtgen planlı, tek apsidli, tek nefli bir yapıdır Duvarları yontma taştan yapılmıştır Batı yönünden içerisine girilen kilise özgünlüğünü kısmen korumuştur Üst örtüsü kırma çatılıdır
Emirler Mahallesi Kilisesi (Torul)
Gümüşhane Torul ilçesi, Büyükçit Köyü Emirler Mahallesinde bulunan kilisenin yapım tarihi bilinmemektedir Bununla beraber XIXyüzyılın ikinci yarısında yapıldığı sanılmaktadır
Kilise 1020x550 m ölçüsünde dikdörtgen planlı, üç nefli ve tek apsidlidir Moloz taştan yapılmış olan kilisenin içerisindeki sekiz sütun beşik tonozlu üst örtüyü taşımaktadır Kilise önündeki narteks bölümü günümüze gelememiştir
Masura Kilisesi (Torul)
Gümüşhane, Torul ilçesi Karaca Mahallesinde bulunan kilise XIXyüzyılın ikinci yarısında yapılmıştır
Kilise tek nefli, dikdörtgen planlı bir yapıdır Güney cephesinde yontma taştan giriş kapısı bulunmaktadır Kilisenin tümü moloz taşla örülmüş, üzeri de beşik çatı ile örtülmüştür Apsidi beş nefli olup, dışarıya taşkındır Günümüzde harap bir durumdadır
Ağrıt Kilisesi (Torul)
Gümüşhane Torul ilçesi Cebeli Köyü, Küpçüler (Ağrıt) Mahallesinde bulunan bu Ermeni kilisesi XIXyüzyılda yapılmıştır
Kilise dikdörtgen planlı, moloz taştandır İki apsidli olan kilisenin apsidlerinden biri yıkılmış ve günümüze gelememiştir Üst örtüsü tonozlu olup, diğer kiliselerden farklı olarak ikinci bir örtü ile tamamlanmıştır Günümüze harap bir durumda gelebilmiştir
|