|
Prof. Dr. Sinsi
|
Türkiye'nin Bölgeleri Ve Özellikleri
KARADENİZ BÖLGESİ
KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI:
Yurdumuzun kuzeyinde, Sakaryanın doğusundan Gürcistana kadar Karadenize paralel olarak bir şerit gibi uzanır
Gürcistan, D Anadolu, İç Anadolu ve Marmara Bölgeleriyle ve adını aldığı deniz ile komşudur
ALANI VE NÜFUSU:
Gerçek alanı olan 143537 Km2 ile Türkiye topraklarının %18ini kaplar Alan bakımından 3 Büyüklükteki bölgemizdir Bölge Doğu-Batı doğrultusunda 1400 Km, Kuzey-Güney doğrultusunda 100-200 Km ile bir şeride benzer
Nüfusu 2000 sayımına göre 84 milyondur Nüfus yoğunluğu Km2ye 59 kişidir Bu Türkiye ortalamasının altındadır (Türkiye ortalaması Km2ye 83 kişi)
BÖLÜMLERİ:
1Batı Karadeniz
2Orta Karadeniz
3Doğu Karadeniz
YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ:
Kıyıları:
Dağlar kıyıya paralel olarak uzandığı için kıyılar az girintili-çıkıntılıdır Bu kıyı tipine Boyuna Kıyı Tipi denir
Tek doğal limanı Sinoptur Arkasındaki dağların ulaşımı zorlaştırması nedeniyle fazla gelişmemiştir Buna rağmen Trabzon, Samsun gibi limanlar yapay olmasına rağmen ulaşımları sayesinde gelişmişlerdir
Bu kıyı tipinde bir kıyı aşındırma şekli olan Falez (Yalıyar) çok görülür
Dağları:
Batı K: Küre (İsfendiyar) Dağları, Bolu Dağları, Ilgaz Dağları, Köroğlu Dağları
Orta K: Canik Dağları
Doğu KKaradeniz (Rize) Dağları ( Zirvesi: Kaçkar D3932), Giresun Dağları,
Çimen, Kop, Mescit, Akdağ ve Yalnızçam Dağları
D Karadenizde Zigana ve Kop geçitleri vardır
Akarsuları:
Bartın Çayı (Ulaşım yapılabilir), Yenice (Filyos) Çayı
Kızılırmak (Türknin en uzun ırmağı), Yeşilırmak ve Çoruh (Gürcistandan dökülür)
Ovaları:
Kastamonu, Bolu ve Düzce Ovaları Bafra ve Çarşamba Delta Ovaları
Gölleri:
Sera ve Tortum gölleri (Heyelan Gölleri), Abant ve Yedigöller Baraj Gölleri: Almus, Suat Uğurlu, Hasan Uğurlu (Yeşilırmak), Hirfanlı ve Altınkaya (Kızılırmak), Sarıyar (Sakarya)
İKLİM VE BİTKİ ÖRTÜSÜ:
Bölgenin kıyı kesiminde Karadeniz İklimi görülür İklim bu alanlarda her mevsim yağışlı ve ılımandır En fazla yağışı sonbaharda, en azını yazın alır Bitki örtüsü Ormandır Bölge orman bakımından ilk sırada gelir Yağışlı ve ılık olduğu için yangın çok azdır En fazla yağış alan bölgemizdir Rizede en fazla alan şehirdir
İç kesimlerde iklim karasallaşır Dağların bu güney yamaçlarında yazları sıcak ve kurak kışları soğuk ve kar yağışlı bir iklim görülür En fazla yağışı ilkbaharda, en azını yazın alır Bitki örtüsü ise buralarda Bozkırdır
Yağışın bol olması sayesinde orman ve akarsuların debileri (su miktarları) fazladır Yağışın yeterli olması sayesinde nadasa bırakmanın en az olduğu bölgemizdir Bölge kuzeye yakın olduğu için güneşten yararlanma süresi azdır, gölge boyu uzundur, gece-gündüz süresi arasında fark en fazladır Kimyasal çözülmenin de en fazla olduğu bölgemizdir
TARIM VE HAYVANCILIK:
Fındık: Ordu ve Giresun çevresinde Türkiyede ve Dünyada 1Sıradadır
Çay: Rize kıyılarında Bol yağış ve yıkanmış toprak ister Türkiyede 1Sıradadır
Tütün: Orta Karadeniz ve Bolu-Düzce ovası Yağışı sevmez Türkiyede 2Sıradadır
Mısır: Bölgenin yağışlı kıyılarında Bölgede tüketilir Türkiyede 1Sıradadır
Şekerpancarı: Orta Karadenizde, Soya Fasulyesi ve Keten-Kenevir: Kastamonu, Sinop, Zonguldak ve Orduda Tahıl: Karasal iklimin görüldüğü iç kesimlerde Sebze ve Meyve: Sulamanın yapılabildiği kıyı ve iç ovalarda Zeytin ve Turunçgiller: D Karadenizde az bir alanda yetiştirilir
Kıyı kesiminde yağışlı ve gür otlaklara sahip alanlarda büyükbaş hayvan, iç kesimdeki düzlüklerde ise küçükbaş hayvan yetiştirilir Arıcılık ve balıkçılıkta diğer hayvancılık faaliyetleridir
YER ALTI ZENGİNLİKLERİ:
Taşkömürü: Zonguldak , Bartın ve Kastamonuda Türkiyede tek
Bakır: Murgul (Artvin), Küre (Kastamonu), Çayeli (Rize) Türkiyede 1Sıradadır
Linyit: Bolu, Çankırı, Amasya, Samsun, Ankarada Demir: Orduda
Manganez: Trabzon, Artvin, Amasya ve Kastamonuda çıkarılır
ENDÜSTRİ:
Demir-Çelik Sanayisi: Karabük ve Ereğlide Bakır Tesisleri: Samsunda
Şeker Sanayisi: Turhal, Amasya, Suluova, Çorum, Kastamonu ve Çorumda
Tütün Sanayisi: Samsun ve Tokatta Kağıt Sanayisi: Batı Karadenizde
Çay Sanayisi: Rize ve çevresi Fındık Sanayisi: Ordu ve çevresi
Gıda ve Dokuma Sanayisi: Büyük kentlerin yakınlarında Kurulmuştur
NÜFUS VE YERLEŞME:
2000 Sayımına göre bölgenin nüfusu 84 Milyondur Nüfus yoğunluğu Km2ye 59 kişidir Nüfus yoğunluğu bakımından Doğu Anadoludan sonra en az 2 yoğunluktaki bölgedir Bu Türkiye ortalamasının altındadır Çünkü bölgenin geçim kaynakları kısıtlı olduğu için çok göç verir Nüfus kıyı bölümüne, iç ovalara ve Batı Karadenizdeki maden ve sanayi alanlarına toplanmıştır
Nüfus Artış Hızı %o 4tür (Türkiye %o1834) Yeryüzü şekilleri nedeniyle Dağınık Kır Yerleşmesi çok görülür Ev yapımında ağaç sık kullanılır Nüfusun %51i kırsal kesimde yaşar (Türkiyede % 35) , Halkı genellikle tarım ve hayvancılıkla uğraşır
TURİZM:
Boluda Abant Gölü ve Yedigöller Kastamonuda Safranbolu Evleri Bolu-Kartalkaya ve Ilgaz Dağlarında Kayak Turizmi Samsun ve Tokatta Kaplıcalar Trabzon-Maçkada Sümela Manastırı
Plajlar ve Karadeniz Yaylalar
TARİHİ ÖNEMİ:
Samsun M Kemalin 19 Mayıs 1919da Anadoluya ayak bastığı yerdir Havza, Tokat ve Amasya Milli Mücadeledeki diğer önemli kentlerdir
Kastamonuda M Kemalin şapka takarak Kılık Kıyafet İnkılabını başlattığı şehirdir
BÖLGE HAKKINDA NOTLAR:
Ø Alan bakımından %18 ile 3 Büyük bölgemizdir
Ø Kırsal nüfusun en fazla olduğu bölgemizdir
Ø Ormanlarımızın %27sine sahip olarak 1Sıradadır
Ø En fazla yağış alan bölgedir
Ø Nadasa bırakmanın en az olduğu bölgedir
Ø Temel geçim kaynağı tarımdır
Ø En çok göç veren bölgedir
Ø Güneşten yararlanma oranı en az bölgedir
Ø Gölge uzunluğu en fazla bölgedir
Ø Gece-Gündüz süresi arasındaki farkın en fazla olduğu bölgedir
Ø Kimyasal çözülmenin en fazla olduğu bölgedir
Ø En fazla heyelan olan bölgedir
Ø En fazla falez (yalıyar) olan bölgedir
Ø Çay, Fındık, Mısır, Keten-Kenevir, Soya Fasulyesi üretiminde 1 Sıradadır
Ø Taşkömürünün tamamı ve Bakırın yarısı bu bölgeden sağlanır
Ø Kereste en çok Sinop, Kastamonu ve Boluda üretilir
Ø Boyuna kıyı tipi görülür
Ø Sıcaklık ortalaması 14-15 derece, yağış ortalama 1000 mmdir
Ø Çatalağzı Termik Santrali bu bölgededir
Ø Kızılırmak Türkiyenin en uzun ırmağıdır
Ø Batın Çayının kısa bir bölümünde akarsu ulaşımı yapılabilmektedir
Ø Yeryüzü şekilleri nedeniyle İnsan ve hayvan gücüyle tarım yaygındır
|