A'dan Z'ye Türk Büyükleri...

BÎRÛNÎ

Türk-İslam dünyasının yetiştirdiği büyük bilim ve din adamlarından olan Bîrûnî, bugün İran sınırları içinde bulunan Kas şehrinde 973 yılında doğdu Harezm Türklerinden olan ve küçük yaşta babasını kaybeden Bîrûnî, kabiliyetleri ve zekası ile hemen dikkatleri çekti Harezmşah hanedanından meşhur matematikçi Ebu Nasr Mansur, Bîrûnîyi himayesine alarak yetiştirdi

Astronomi çalışmalarına 995te başlayan Bîrûnî, Harezm civarındaki Buşkatirde, güneşin ve gezegenlerin deklinasyonlarını (meyillerini) tespit etti Dönemin önde gelen astronomlarıyla birlikte çeşitli rasat çalışmaları yapan Bîrûnî, 44 yaşındayken Gazneli Sultan Mahmutun himayesine girdi ve çalışmalarını burada sürdürdü 1011de Kabilde çalışmalar yaptı

Gazneli Sultan Mahmutun Hindistan seferine, başdanışman ve hazine genel müdürü olarak katıldı

Hindistanın fethinden sonra burada çeşitli ölçümler yapan Bîrûnî, yerkürenin yarıçapını 632466 kilometre olarak, gerçeğe çok yakın şekilde hesapladı ve dünyanın yuvarlak olduğunu, tereddüte meydan bırakmayacak şekilde açıkladı

Arapça ve Farsçanın yanı sıra Sanskritçe, İbranice, Rumca, Süryanice ve Yunancayı da öğrenen Bîrûnî, astronominin yanı sıra tıp, fizik, matematik, tarih, kronoloji, ve din ilimlerinde de büyük ilerleme gösterdi Bu bilim dallarında, toplam 196 eser yazdı

Sahip olduğu bilimsel araştırma metodu sebebiyle, bilim tarihçileri Bîrûnîyi, bütün zamanların en büyük mütefekkirleri arasında sayar Yerçekimi kanunu konusunda, İngiliz Newtondan önce incelemeler yapan Bîrûnî, dünyanın merkezinin cisimleri çektiğini ve bu yüzden, dünya dönmesine rağmen üzerindekilerin boşluğa fırlamadığını izah etti

Bîrûnî, 1049 yılında Gaznede vefat etti

BARBAROS HAYRETTİN PAŞA

Denizcilik tarihimizin en ünlü kaptanlarından birisi de Barbaros Hayrettin Paşadır

Barbaros, 1473 tarihinde Midilli Adasında doğdu Babası Midilliye yerleşmiş olan Türk sipahilerinden Eceovalı Yakup Beydir Yakup Beyin İshak, Oruç, Hızır ve İlyas adında dört oğlu dünyaya gelmiştir İshak ile Oruç büyükleri, Hızır ile İlyas da küçükleri idi

Hızır, Barbaros Hayrettin adı ile şöhret bulmuştur

Yakup Beyin oğulları denizlere açılıp ticaret yapmaya başladılar Oruç, Mısır, Trablus ve Şam tarafında, Hızır ile İlyas da Selanik taraafında ticaret yapmaktaydılar İshak ise baba yurdunu bekliyordu Hızır ile İlyas, Rodos Adasının önünden geçerken karşılarına, korsanlar çıkıverdi Bu korsanlar, iki kardeşin mallarını yağma etmek istediler Korsanlarla çetin bir mücadele başladı Fakat bu çarpışmada İlyas şehit düştü Hızır da esir edilerek Rodos zindanına hapsedildi Hızır kısa bir zaman da korsanların elinden kurtuldu, ticareti bırakarak bu olayın etkisiyle korsan olmaya karar verdi

O zamanlar Antalyada Yavuz Sultan Selimin kardeşi Şehzade Korkut valilik yapıyordu Şehzade Korkut, Hızırı himayesine aldı Ona 18 oturaklı bir perkende verdi Barbaros yanına aldığı arkadaşları ile Akdenize açıldı Arkadaşlarına ilk söz olarak dedi ki :

Kovalayandan kaçmayacağız, kaçanı da kovalamayacağız!

Barbaros kardeşi İlyasın intikamını almak için Rodos korsanları ile birçok çarpışmalar yaptı Bunları her taarruzunda yenerek intikamını aldı Bundan sonra yüzünü İtalya sahillerine çevirdi Bu sahillerde birçok gemiler zaptetti Barbaros kış geldiği zaman Afrika sahilinde bulunan Cerbeye gidiyordu

Barbaros Akdenizde dolaşırken ağabeyi Baba Oruç ise her tarafa büyük nam salmıştı Bütün Hıristiyan gemilerini vuruyor, birçok ganimetler elde ediyordu Avrupalılar Baba Oruça, kırmızı sakalından kinaye olarak (Barbaros) adını vermişlerdi Baba Oruç, ölünce bu şöhret Hızıra geçerek Barbaros adını aldı

Barbaros ağabeyi ile birlikte çalıştı On adet gemileri vardı Bu iki kardeş Müslümanlara zulmeden İspanyollara hiç göz açtırmadılar İspanyollarla bir savaşta Baba Oruç bir kolunu kaybetti Artık Barbaros Akdeniz kıyılarından yalnız başına dolaşıyor, birçok gemileri vurarak ganimetlerle dönüyordu Barbaros bir mevsimde 3800 esir ve 20 parça gemi elde etti

Yavuz Sultan Selim padişah olunca, Barbaros Hayrettin yeni padişahı tebrik etmek için, Kemal Reisin hemşirezadesi Muhittin Reisle birçok hediyeler gönderdi Yavuz Sultan Selim de Barbarosa iki kadırga ile bir hilat ihsan etti Bundan sonra Borbaros, Cezayiri hakimiyetine aldı

Adeta Barbaros, Kuzey Afrikanın bir hükümdarı mahiyetinde idi İspanyollar Barbarosu Afrika sahillerinden atmak için Tilmisanı zapta karar verdiler İspanyollar karaya asker çıkararak, Barbaros kardeşlerle mücadeleye giriştiler Bu savaşta, bir kolu olmayan Oruç Reis ile İshak Reis şehit düştüler Barbaros, kardeşlerinin şehadeti üzerine şöyle feryat etti :

Ah, bütün Frengistanı kılıçtan geçirsem, kardeşlerimle yoldaşlarımın intikamını alamam!

Barbaros, bu acıdan sonra artık Akdenize aman vermiyordu Ünü her yana yayılmıştı Askerleri Akdenizde şu türküyü söylüyorlardı :

Deniz üstünde yürürüz,
Düşmanı arar buluruz,
Öcümüz komaz alırız,
Bize Hayrettinli derler
O sıralarda Yavuz Sultan Selim, Mısırı fethetti Barbaros, Yavuza Kurtoğlu Muslihiddin Reisi göndererek fethettiği yerleri padişaha bıraktığını bildirdi Artık Barbarosla Avrupalılar hiç başa çıkamıyorlardı “Barbaros geliyor!” sözünü duyan karada denize kaçıyordu Barbaros sayesinde Türkler Akdenize hakim oldular Barbarosun maiyetine girmiş olan Turgut Reis, Sinan Reis, Salih Reis, Aydın Reisler de her tarafı titretiyorlardı

Barbarosun delaletiyle, Cezayir Osmanlılara bağlı bir eyalet oldu Yavuz Selim de Barbarosu bu eyaletin Emiri olarak tanıdı

Yavuz Selim ölünce yerine Kanuni Sultan Süleyman geçmişti O zamanlar Avrupanın en büyük imparatoru Şarlken idi Kanuni karadan ve denizden onun nüfuzunu kırmak için savaşlara girişmişti Denizlerde, başarı kazanabilecek tek adam Barbaros olabilirdi Çünkü o zaferden zafere koşan bir denizciydi

Kanuni Sultan Süleyman 1533 tarihinde Cezayir Emiri Barbarosu İstanbula davet itti O zamanlar Barbarosun 18 parça mükemmel kadırgasıyla bir o kadar da korsan gemileri mevcuttu Barbaros donanması ile İstanbul limanına girdi Barbaros, Kaptan-ı Deryânın Atmeydanındaki konağına misafir edildi Ertesi gün Barbaros ve 18 mücahidi Kanuninin huzuruna kabul edildi Hepsi sıra ile ilerleyip Kanuninin elini öptüler Güneşten tunçlaşmış çehreleri, nasırlı elleri ve iri vücutları dikkat çekiyordu Kanuni Sultan Süleyman o dönemde Akdenizde Barbarostan sonra en büyük deniz amirali olan Andra Doriayı sordu:

Padişahım, o herifin lakırdısı mı olur? Emredin gemilerini havaya uçurayım Her tarafta arıyorum, ben yaklaştıkça o kaçıyor

Bu sözlerden hoşlanan Kanunî:

Hızır Bey, sen bu dinin en hayırlı oğlusun Bundan sonra adın Hayreddin olsun dedi

Kanuni, Barbaros Hayreddini Osmanlı Donanmasının Kaptan-ı Deryalığına tayin etti Bu suretle paşa rütbesini de kazanmış oldu

Barbaros Hayrettin Paşa, 84 parça gemiden oluşan bir donanma ile Akdenize açıldı Barbaros, İtalya sahillerinde birçok kaleler ve şehirler fethine muvaffak oldu Bu seferinde Fondi kalesinin kumandanlarından Vespasyo Kobonanın genç ve güzel karısı Colyayı kaçırmak istedi Bu kadın Şükûfe-i Aşk lakabı ile şöhret bulmuştu Barbaros bu kıza gönül verdi Fakat kaçırmaya muvaffak olamadı

Bundan sonra Barbaros Korfo adasını zaptederek, burada birçok ganimetler ve esirler ele geçirdi Bunlarla beraber İstanbula döndü Bu ganimetlerle esirleri padişahın huzurunda bir alay şeklinde geçirdi Önde allar giyinmiş iki yüz genç erkek esirin ellerinde gümüş sürahiler ve kadehler ve onları takip eden diğer otuz esirin sırtında birer torba altın, daha sonra gelen iki yüz kişinin her birinin omzunda birer kese akçe bulunuyordu En sonra 1000 kadar boyunlarından bağlı esirler ise birer top çuha taşıyorlardı Bunlardan başka 1000 kız ve 500 oğlan da bunları takip etmekte idi İşte Barbarosun hediyeleri bunlardı

Akdenizde Türk hakimiyetine son vermek üzere Papa III Pol, Venedik, Ceneviz, Malta, İspanya ve Portekiz hükümetlerinin donanmalarından oluşan bir deniz haçlı seferi hazırladı Bu donanma Akdenizde Türk donanmasını tamamen mahvedecekti Bu muazzam donanma Venedik Dukası Amiral Andrea Doria kumandasına verildi Donanma 600 parçaydı Bu donanma Preveze önlerinde demirledi

Barbaros, Andrea Dorianın büyük bir donanma ile Preveze önlerine geldiğini duyunca donanmasını hazırladı Türk donanması 122 parça gemiden ibaretti Türk donanması Preveze limanı önünde harp nizamı aldı Türk donanması merkez, sağ ve sol kanat olmak üzere üç gruba ayrıldı Sağ kanatta Salih Reis, sol kanatta Seydi Ali Reis, ihtiyatta Turgut Reis ve merkezde Barbaros yer aldılar Türk donanması yarım daire şeklindeydi Haçlı donanması büyük olmasına karşılık, Türklerin manevî kuvveti pek yüksekti İlk defa haçlı donanması şiddetli bir topçu ateşi açtı Bu topçu ateşine karşılık olmak üzere donanmada bulunan Mehter takımı savaş parçaları çalmaya başladı

Türk gemileri ağır ağır düşmana doğru ilerlerken bütün asker Allah! Allah! sesleri ile etrafı inletiyorlardı Korkunç bir fırtına halinde ilerleyen Türk gemilerini gören düşmana bir ürperti geldi Donanmalar birbirine yaklaştılar Top, kurşun her tarafa ölüm saçıyor, gemiler yanıyor, Türk leventleri elerindeki palalarla dehşet saçıyorlardı Kısa bir zaman denizin üstü kanlı cesetlerle dolup taştı Türk leventleri önüne gelen gemilere rampa ederek kancalıyorlar, ve ellerindeki palalar, baltalarla düşmanlarının üzerine atlıyorlardı

Bu korkunç sahneyi gören gerideki gemiler kaçmaya başladılar Artık zaferin yüzü Türk Milletine gülmüştü Andrea Doria mağlubiyeti kabul ederek, sakalını yola yola firar etti İki eline iki gülle alıp dövünmeye başladı Fakat iş işten geçmiş, Preveze zaferini Barbaros Hayrettin Paşa kazanmıştı Bu savaşta düşmanın 130 parça gemisi batmıştı Barbaros Akdenizin en büyük deniz savaşını 28 Eylül 1538 tarihinde kazanmaya muvaffak oldu

Artık Barbaros iyice ihtiyarlamıştı 4 Temmuz 1546 yılında İstanbulda 73 yaşında vefat etti Barbarosun türbesi Beşiktaştadır Bu türbenin bulunduğu meydana Barbarosun bir heykeli dikilmiştir O, türbesinin de deniz seslerini dinleyerek ebedi istirahatgahında yatmaktadır

Fakat o, Türk denizcilerinin bir manevi kudret kaynağı olarak ebedileşmekte, bu da denizcilerimizin her sene onun türbesi önünde yaptıkları törenlerle dile getirilmektedir