Milli Mücadele Sırasında Kurulmuş Yararlı/Zararlı Cemiyetler..

**Prof. Dr. Sinsi** · 11-04-2012

Zararlı Cemiyetler
Azınlıkların Kurduğu Zararlı Cemiyetler

Özellikleri Nelerdir?
Mondros Mütarekesinden sonra, ordunun terhis edilmesi ve devlet otoritesinin kalmaması üzerine ortaya çıktı

Azınlıklar tarafından, işgalci emellerine hizmet eden kuruluşlardı

Anadolu hareketine ve Türklerin milli devletine karşıydılar

Bu cemiyetlerin hepsi Rum Patrikhanesi tarafından yönetiliyordu

İtilaf Devletlerince ekonomik ve siyasi açıdan destekleniyorlardı

Wilson İlkelerine göre bulundukları yerlerin kendilerine verilmesini istiyorlardı

Mondros Mütarekesinin yedinci ve yirmi dördüncü maddelerini uygulatmak istiyorlardı

Mondros Ateşkes Antlaşmasının 7 maddesi şu şekildeydi : “İtilaf Devletleri güvenliklerini tehdit edecek bir durumun ortaya çıkması halinde, herhangi bir bölgeyi işgal edebilecek”

Mondros Ateşkes Antlaşmasının 24 maddesi şu şekildeydi: Altı Vilayet adı verilen yerlerde bir kargaşalık olursa, bu vilayetlerin herhangi bir kısmı işgal edilebilecek

Cemiyetler

Mondros Mütarekesinden sonra Türk ordusunun terhisinden cesaret alan bazı azınlıklar, Milli Mücadeleye karşı bir takım cemiyetler kurmuşlardı

Mavri Mira

İstanbuldaki Rum Patrikhanesi tarafından kurulan bu cemiyet, Bizans İmparatorluğunu yeniden canlandırmak ve Ege Bölgesinde ilerleyen Yunan ordusuna yardımcı olmak amacını güdüyordu Çalışma alanı; Bursa, Kırklareli, Tekirdağ, İstanbul ve Bandırma idi Yunan Kızılhaç, Resmi Göçmenler Komisyonu, Rum okullarındaki izcilik kurumları, Mavri Miranın emrinde çalışıyordu

Trakya ve Yunan Komitesi

Trakyanın işgalinden doğan sorunları Yunanistan açısından çözmeye çalışan bir örgüttür Buradaki milli direnişi ortadan kaldırmak ve tüm Doğu Trakyanın Yunanistana verilmesini sağlamak temel amaçlarıydı

Pontus Rum Cemiyeti

Yunanistanın milli örgütü olan ve Yunanistanın 1829′da bağımsız olmasını sağlayan Etnik-i Eterya Cemiyeti Trabzon ve dolaylarında bir Rum Pontus Devleti kurmak amacıyla Pontus Rum Cemiyetini meydana getirdi

Kordos Cemiyeti

Yunanistan tarafından İstanbulda “Rum Göçmenleri Merkez Komisyonu” adıyla kurduruldu

Derneğe İstanbul, Trakya, Trabzon, Marmara kıyıları ve İzmir gibi yörelerde düzeni bozma, Yunanistandan gelen özel görevlileri Rum göçmeni göstererek Doğu Karadeniz dolaylarına yerleştirme, bu yörelerdeki Rum azınlığı sayıca çoğaltma görevi verilmiştir

Ermenilerin Kurduğu Cemiyetler

Daha önceleri Ermenilerin kurmuş oldukları “Taşnaksütyun” ve “Hıncak” adlı gizli örgütler milli mücadeleye karşı çıktılar ve işgalcilerle işbirliği yaptılar

Ermeni Patriği Zaven Efendi de Mavri Miraya benzer bir örgüt kurup Rumlarla işbirliği yaptı

Zaven Efendi tarafından kurulan bu cemiyetin adı, “Rum-Ermeni Birliği Komitesi” idi

Ermeni İntikam Alayları da, Fransızlardan aldıkları destek ile Adana ve dolaylarında faaliyet gösteriyorlardı

Yahudi Cemiyetleri

Yahudilerin çok büyük bir çoğunluğu bölücü çalışmalarda bulunmadı, ancak “Makkabi Cemiyeti” ve “Alyans israilit Cemiyeti” işgalcilere destek verdi

Milli Varlığa Düşman Cemiyetler

Özellikleri Nelerdir?

Milliyetçi amaçlara tamamen karşıydılar

Osmanlıcı ve hilafetçiydiler

Başat Hürriyet ve İtilaf Fırkası etrafına toplanmışlardı

Anadolu hareketine karşıydılar

Ulusal örgütlere karşı direniş göstermişlerdir

Manda ve himaye taraftarıydılar

Hürriyet ve İtilaf Partisi

Kasım 1911′de Trablusgarp Savaşının yarattığı kaos döneminde Ahrar ve Mutedil Hürriyetperveran Fırkalarının birleşmesinden oluşmuştur

İttihat ve Terakki karşıtı olan bu fırka, bağımsızların ve gayr-i müslüm mebusların desteğiyle güçlendi

Fırkanın temel amacı, İttihat ve Terakki iktidarını yıkmaktı

Programında Osmanlcılığı, özyönetimi, özel girişimi, meşrutiyeti ve liberal iktisatı savunmaktaydı

1912 “sopalı seçimleri” ne kadar iktidarda kalan parti bu seçimde ancak 6 milletvekilini Meclise sokabildi

Bundan sonra parti sıkı bir muhalefete yöneldi

“İkdam” ve “Alemdar” gazeteleri partinin yayın organı oldu

1913′deki Babıali Baskınından sonra parti dağılmaya başladı

Mahmut Şevket Paşa suikastından sonra bir kısım parti mensubu yargılandı, idam edildi, Sinopa dürgün edildi ve ordan Avrupaya kaçtı

Diğer Cemiyetler

Bu cemiyetler Mondros Mütarekesinden sonra Osmanlı Devletinin bağımsız yaşayamayacağını düşünen, Milli Mücadeleye karşı manda ve himaye yanlısıydılar

Sulh ve Selamet-i Osmaniye Fırkası

Bu cemiyet milli mücadeleye karşı çıkan Damat Ferit Hükümetini desteklemiş, padişah ve halifeye bağlı kalmakla vatanın kurtulacağını savunmuştur

Kürdistan Teali Cemiyeti

Mondros Ateşkes Antlaşmasından sonra kurulan bu cemiyet Wilson İlkelerinden yararlanarak özerk bir Kürt devleti kurmak için mücadele etmiştir

Teali-i İslam Cemiyeti

İşgalcilerle mücadele edilemeyeceğini, bundan dolayı halifenin etrafında toplanmanın gerekliliğini savunmuşlardır

İngiliz Muhibleri Cemiyeti

Bu cemiyetin başkanı bir İngiliz din adamı olan Rahip Fru idi İşgallere karşı koymanın olanaksız olduğunu savunan bu cemiyete Damat Ferit de üye idi

Wilson Prensipleri Cemiyeti

Ülkeyi Milletler Cemiyeti içerisinde diğer devletlerle eşit haklara sahip bir varlık haline getirmek amacıyla kurulmuştur

Kurucularının Amerika Birleşik Devletlerinin manda ve himayesi altına girmekten yana oldukları bilinmektedir

Hürriyet ve İtilaf Fırkası

İttihat ve Terakki Partisine düşman olarak çıkan bu cemiyet, Anadoludaki milli kurtuluş hareketine karşı en büyük tepkiyi göstermiştir Bu parti (fırka) Damat Ferit tarafından özellikle milli direnişe karşı yönlendirilmiştir

11-04-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Milli Mücadele Sırasında Kurulmuş Yararlı/Zararlı Cemiyetler.. Zararlı Cemiyetler Azınlıkların Kurduğu Zararlı Cemiyetler Özellikleri Nelerdir? Mondros Mütarekesinden sonra, ordunun terhis edilmesi ve devlet otoritesinin kalmaması üzerine ortaya çıktıAzınlıklar tarafından, işgalci emellerine hizmet eden kuruluşlardıAnadolu hareketine ve Türklerin milli devletine karşıydılarBu cemiyetlerin hepsi Rum Patrikhanesi tarafından yönetiliyordu İtilaf Devletlerince ekonomik ve siyasi açıdan destekleniyorlardı Wilson İlkelerine göre bulundukları yerlerin kendilerine verilmesini istiyorlardı Mondros Mütarekesinin yedinci ve yirmi dördüncü maddelerini uygulatmak istiyorlardı Mondros Ateşkes Antlaşmasının 7 maddesi şu şekildeydi : “İtilaf Devletleri güvenliklerini tehdit edecek bir durumun ortaya çıkması halinde, herhangi bir bölgeyi işgal edebilecek” Mondros Ateşkes Antlaşmasının 24 maddesi şu şekildeydi: Altı Vilayet adı verilen yerlerde bir kargaşalık olursa, bu vilayetlerin herhangi bir kısmı işgal edilebilecek Cemiyetler Mondros Mütarekesinden sonra Türk ordusunun terhisinden cesaret alan bazı azınlıklar, Milli Mücadeleye karşı bir takım cemiyetler kurmuşlardı Mavri Mira İstanbuldaki Rum Patrikhanesi tarafından kurulan bu cemiyet, Bizans İmparatorluğunu yeniden canlandırmak ve Ege Bölgesinde ilerleyen Yunan ordusuna yardımcı olmak amacını güdüyordu Çalışma alanı; Bursa, Kırklareli, Tekirdağ, İstanbul ve Bandırma idi Yunan Kızılhaç, Resmi Göçmenler Komisyonu, Rum okullarındaki izcilik kurumları, Mavri Miranın emrinde çalışıyordu Trakya ve Yunan Komitesi Trakyanın işgalinden doğan sorunları Yunanistan açısından çözmeye çalışan bir örgüttür Buradaki milli direnişi ortadan kaldırmak ve tüm Doğu Trakyanın Yunanistana verilmesini sağlamak temel amaçlarıydı Pontus Rum Cemiyeti Yunanistanın milli örgütü olan ve Yunanistanın 1829′da bağımsız olmasını sağlayan Etnik-i Eterya Cemiyeti Trabzon ve dolaylarında bir Rum Pontus Devleti kurmak amacıyla Pontus Rum Cemiyetini meydana getirdi Kordos Cemiyeti Yunanistan tarafından İstanbulda “Rum Göçmenleri Merkez Komisyonu” adıyla kurduruldu Derneğe İstanbul, Trakya, Trabzon, Marmara kıyıları ve İzmir gibi yörelerde düzeni bozma, Yunanistandan gelen özel görevlileri Rum göçmeni göstererek Doğu Karadeniz dolaylarına yerleştirme, bu yörelerdeki Rum azınlığı sayıca çoğaltma görevi verilmiştir Ermenilerin Kurduğu Cemiyetler Daha önceleri Ermenilerin kurmuş oldukları “Taşnaksütyun” ve “Hıncak” adlı gizli örgütler milli mücadeleye karşı çıktılar ve işgalcilerle işbirliği yaptılar Ermeni Patriği Zaven Efendi de Mavri Miraya benzer bir örgüt kurup Rumlarla işbirliği yaptı Zaven Efendi tarafından kurulan bu cemiyetin adı, “Rum-Ermeni Birliği Komitesi” idi Ermeni İntikam Alayları da, Fransızlardan aldıkları destek ile Adana ve dolaylarında faaliyet gösteriyorlardı Yahudi Cemiyetleri Yahudilerin çok büyük bir çoğunluğu bölücü çalışmalarda bulunmadı, ancak “Makkabi Cemiyeti” ve “Alyans israilit Cemiyeti” işgalcilere destek verdi Milli Varlığa Düşman Cemiyetler Özellikleri Nelerdir? Milliyetçi amaçlara tamamen karşıydılar Osmanlıcı ve hilafetçiydiler Başat Hürriyet ve İtilaf Fırkası etrafına toplanmışlardı Anadolu hareketine karşıydılar Ulusal örgütlere karşı direniş göstermişlerdir Manda ve himaye taraftarıydılar Hürriyet ve İtilaf Partisi Kasım 1911′de Trablusgarp Savaşının yarattığı kaos döneminde Ahrar ve Mutedil Hürriyetperveran Fırkalarının birleşmesinden oluşmuştur İttihat ve Terakki karşıtı olan bu fırka, bağımsızların ve gayr-i müslüm mebusların desteğiyle güçlendi Fırkanın temel amacı, İttihat ve Terakki iktidarını yıkmaktı Programında Osmanlcılığı, özyönetimi, özel girişimi, meşrutiyeti ve liberal iktisatı savunmaktaydı 1912 “sopalı seçimleri” ne kadar iktidarda kalan parti bu seçimde ancak 6 milletvekilini Meclise sokabildi Bundan sonra parti sıkı bir muhalefete yöneldi “İkdam” ve “Alemdar” gazeteleri partinin yayın organı oldu 1913′deki Babıali Baskınından sonra parti dağılmaya başladı Mahmut Şevket Paşa suikastından sonra bir kısım parti mensubu yargılandı, idam edildi, Sinopa dürgün edildi ve ordan Avrupaya kaçtı Diğer Cemiyetler Bu cemiyetler Mondros Mütarekesinden sonra Osmanlı Devletinin bağımsız yaşayamayacağını düşünen, Milli Mücadeleye karşı manda ve himaye yanlısıydılar Sulh ve Selamet-i Osmaniye Fırkası Bu cemiyet milli mücadeleye karşı çıkan Damat Ferit Hükümetini desteklemiş, padişah ve halifeye bağlı kalmakla vatanın kurtulacağını savunmuştur Kürdistan Teali Cemiyeti Mondros Ateşkes Antlaşmasından sonra kurulan bu cemiyet Wilson İlkelerinden yararlanarak özerk bir Kürt devleti kurmak için mücadele etmiştir Teali-i İslam Cemiyeti İşgalcilerle mücadele edilemeyeceğini, bundan dolayı halifenin etrafında toplanmanın gerekliliğini savunmuşlardır İngiliz Muhibleri Cemiyeti Bu cemiyetin başkanı bir İngiliz din adamı olan Rahip Fru idi İşgallere karşı koymanın olanaksız olduğunu savunan bu cemiyete Damat Ferit de üye idi Wilson Prensipleri Cemiyeti Ülkeyi Milletler Cemiyeti içerisinde diğer devletlerle eşit haklara sahip bir varlık haline getirmek amacıyla kurulmuştur Kurucularının Amerika Birleşik Devletlerinin manda ve himayesi altına girmekten yana oldukları bilinmektedir Hürriyet ve İtilaf Fırkası İttihat ve Terakki Partisine düşman olarak çıkan bu cemiyet, Anadoludaki milli kurtuluş hareketine karşı en büyük tepkiyi göstermiştir Bu parti (fırka) Damat Ferit tarafından özellikle milli direnişe karşı yönlendirilmiştir