Ülkemizde İsınmak İçin Kullanılan Yakıtların Oluşumu

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-29-2012

Katı yakıt roket motorları için Sovyet Rusyası tarafından geliştirilen yakıt türüdür

Daha çok yüksek tonajlı mekiklerin uzaya fırlatılmasında tercih edilmiştir

Fakat bir kere çalıştırıldıktan sonra yakıt tükenmeden durdurmanın mümkün olmaması nedeniyle ömrünü kısa bir sürede tamamlayıp yerini sıvı yakıta devretmiştir

Katı Yakıtlar

Doğal katı yakıtlar:

Katı yakıtların en önemli olanları doğal katı yakıt olarak adlandırdığımız fosil kömürlerdir

Bu kömürler oluşum devirlerine göre; antrasit taşkömürü esmer kömür linyit kömürü turb sırasını takip eder

Bir de bunlardan farklı olan odun vardır

Sıvı ve gaz yakıtların giderek azalması sebebiyle biomass enerjisinin önemi giderek artmaktadır

Şeftali çekirdeği Prina(Zeytinyağı posası) kayısı çekirdeği badem kabukları alternetif katı yakıt türklerindendir

Havagazı kentlerde ısınma ve aydınlanma maksadıyla kullanılmak üzere kömürden imal edilen gaz

Üretiminde kullanılan yönteme göre bileşimi değişkenlik gösterir ancak genellikle hidrojen karbon monoksit ****n ve uçucu hidrokarbonlar gibi kalorili gazlardan ve az miktarda da karbon dioksit ve azot gibi kalorisiz gazlardan oluşur

Tarihçe

Yapay gaz üretimi sanayi devrimi ve kentleşme ile birlikte gelişti

Doğalgaz kullanımının yaygınlaşmasına kadar dünyada ve Türkiye'de fabrikalarda üretildi ve yaygın olarak kullanıldı

İstanbul'da Rumeli Yakası'na gaz üretmek için 1887'de Yedikule Havagazı Fabrikası Anadolu Yakası içinse 1891'de Kadıköy'de Kurbağalıdere Havagazı Fabrikası kuruldu

Bu fabrikalar ile onlara bağlı havagazı şebekesi 1945 yılında İETT tarafından devralındı

İstanbul'da havagazı üretimi Haziran 1993'te belediye kararıyla durduruluncaya kadar devam etti

Doğalgaz fabrikaları genellikle sanayi devriminin ilk yıllarının mimarisini yansıttılar

Türkiye için bu 19

yy'ın son yılları ile 20

yy'ın başlarına denk geliyordu

Kıymetli mimari örnekleri olan bu fabrikalardan Maltepe Havagazı Fabrikası'nın 14 Haziran 2006'da yıkılması mimarlar odasının karşı çıkmasına rağmen gerçekleşti

[4] İzmir'de inşaatına 1862 yılında Fransız Laidloux&Fils şirketince başlanan ve 1902 yılından itibaren şehrin havagazı ile aydınlatma sisteminin temelini oluşturan Alsancak'taki havagazı fabrikası ise 2007-2008'de İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından restore ettirilerek kültür merkezine dönüştürüldü

Biyodizel organik yağların baz ve alkolle karıştırılarak dizel yakıta çevirilmesi sonucu elde edilen ürün

Kolza (kanola) ayçiçek soya aspir gibi yağlı tohum bitkilerinden elde edilen yağların veya hayvansal yağların bir katalizör eşliğinde kısa zincirli bir alkol ile (****nol veya etanol ) reaksiyonu sonucunda açığa çıkan ve yakıt olarak kullanılan bir üründür

Evsel kızartma yağları ve hayvansal yağlar da biyodizel hammaddesi olarak kullanılabilir

Hatta donmuş yağ ve balık yağı gibi hayvansal yağlar da biyodizel yakıt yapımında kullanılabilir

Biyodizel gliserinin yağ veya bitkisel yağdan ayrıldığı transesterleşme adı verilen bir kimyasal süreçle elde edilir

Bu işlem sonucunda geriye iki ürün kalır metil esterler (biyodizelin kimyasal adı) ve gliserin (genellikle sabun ve diğer ürünlerde kullanılmak üzere satılan değerli bir yan ürün)

Biyodizel petrol içermez; fakat saf olarak veya her oranda petrol kökenli dizelle karıştırılarak yakıt olarak kullanılabilir

10-29-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Ülkemizde İsınmak İçin Kullanılan Yakıtların Oluşumu Katı yakıt roket motorları için Sovyet Rusyası tarafından geliştirilen yakıt türüdür Daha çok yüksek tonajlı mekiklerin uzaya fırlatılmasında tercih edilmiştir Fakat bir kere çalıştırıldıktan sonra yakıt tükenmeden durdurmanın mümkün olmaması nedeniyle ömrünü kısa bir sürede tamamlayıp yerini sıvı yakıta devretmiştir Katı Yakıtlar Doğal katı yakıtlar: Katı yakıtların en önemli olanları doğal katı yakıt olarak adlandırdığımız fosil kömürlerdir Bu kömürler oluşum devirlerine göre; antrasit taşkömürü esmer kömür linyit kömürü turb sırasını takip eder Bir de bunlardan farklı olan odun vardır Sıvı ve gaz yakıtların giderek azalması sebebiyle biomass enerjisinin önemi giderek artmaktadır Şeftali çekirdeği Prina(Zeytinyağı posası) kayısı çekirdeği badem kabukları alternetif katı yakıt türklerindendir Havagazı kentlerde ısınma ve aydınlanma maksadıyla kullanılmak üzere kömürden imal edilen gaz Üretiminde kullanılan yönteme göre bileşimi değişkenlik gösterir ancak genellikle hidrojen karbon monoksit **n ve uçucu hidrokarbonlar gibi kalorili gazlardan ve az miktarda da karbon dioksit ve azot gibi kalorisiz gazlardan oluşur Tarihçe Yapay gaz üretimi sanayi devrimi ve kentleşme ile birlikte gelişti Doğalgaz kullanımının yaygınlaşmasına kadar dünyada ve Türkiye'de fabrikalarda üretildi ve yaygın olarak kullanıldı İstanbul'da Rumeli Yakası'na gaz üretmek için 1887'de Yedikule Havagazı Fabrikası Anadolu Yakası içinse 1891'de Kadıköy'de Kurbağalıdere Havagazı Fabrikası kuruldu Bu fabrikalar ile onlara bağlı havagazı şebekesi 1945 yılında İETT tarafından devralındı İstanbul'da havagazı üretimi Haziran 1993'te belediye kararıyla durduruluncaya kadar devam etti Doğalgaz fabrikaları genellikle sanayi devriminin ilk yıllarının mimarisini yansıttılar Türkiye için bu 19yy'ın son yılları ile 20yy'ın başlarına denk geliyordu Kıymetli mimari örnekleri olan bu fabrikalardan Maltepe Havagazı Fabrikası'nın 14 Haziran 2006'da yıkılması mimarlar odasının karşı çıkmasına rağmen gerçekleşti [4] İzmir'de inşaatına 1862 yılında Fransız Laidloux&Fils şirketince başlanan ve 1902 yılından itibaren şehrin havagazı ile aydınlatma sisteminin temelini oluşturan Alsancak'taki havagazı fabrikası ise 2007-2008'de İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından restore ettirilerek kültür merkezine dönüştürüldü Biyodizel organik yağların baz ve alkolle karıştırılarak dizel yakıta çevirilmesi sonucu elde edilen ürün Kolza (kanola) ayçiçek soya aspir gibi yağlı tohum bitkilerinden elde edilen yağların veya hayvansal yağların bir katalizör eşliğinde kısa zincirli bir alkol ile (**nol veya etanol ) reaksiyonu sonucunda açığa çıkan ve yakıt olarak kullanılan bir üründür Evsel kızartma yağları ve hayvansal yağlar da biyodizel hammaddesi olarak kullanılabilir Hatta donmuş yağ ve balık yağı gibi hayvansal yağlar da biyodizel yakıt yapımında kullanılabilir Biyodizel gliserinin yağ veya bitkisel yağdan ayrıldığı transesterleşme adı verilen bir kimyasal süreçle elde edilir Bu işlem sonucunda geriye iki ürün kalır metil esterler (biyodizelin kimyasal adı) ve gliserin (genellikle sabun ve diğer ürünlerde kullanılmak üzere satılan değerli bir yan ürün) Biyodizel petrol içermez; fakat saf olarak veya her oranda petrol kökenli dizelle karıştırılarak yakıt olarak kullanılabilir