10-29-2012
|
#7
|
|
Prof. Dr. Sinsi
|
Bölgelerdeki İklimlerin Günlük Yaşama Etkileri
DOĞU ANADOLU BÖLGESİ İKLİMİNİN GÜNLÜK YAŞAMA ETKİSİ
Doğu Anadolu denizlerden uzak, deniz etkilerine karşı yüksek dağlarla çok yerinde kapalı bir bölge olduğundan, çok karasal iklim özellikleri gösterir Burada sıcaklık oynamaları çok ve şiddetlidir Kars yaylalarında kış ile yaz aylık ortalamaları arasındaki sıcaklık oynaması 25 - 30° dir Bölge; karlı (karla örtülü gün sayısı yaylalarda 100 -120 gün), donlu günler fazla (bu yaylalarda 150 -180 gün), çok soğuk (kış aylarında -10° ve daha soğuk günler sayısı çok, sıcaklığın çok düşmesi halinde -20° den aşağı düşen sıcaklıklar fazla, bazı yıllarda -40° ve daha aşağı ve kışlar pek uzundur (yılın yarısı veya bazı yerlerde 7 - 8 ay kış)
Doğu Anadolu çok geniştir ve içinde birbirinden farklı çeşitli bölümler ve bunların ayrı iklimleri vardır Öyle ki, bahçe ziraatının yapılabilmesi için gerekli doğal şartların bulunmadığı yerlerle (Erzurum - Kars yaylaları gibi), bahçeciliği Ege Bölgesini andıracak kadar çeşitlilik ve zenginlik gösteren bölümleri (Elazığ, Malatya çevreleri), Çukurova pamuk tarlalarını hatırlatacak yerleri (Iğdır, Elazığ) bulunan pek geniş bir bölgedir Böyle bir bölgedeki türlü uzanışlı yüksek dağlarla bunlar arasındaki geniş ovaların ve havzaların bulunuşu, bölgedeki doğal farklılıkları doğurmuştur Bu çok geniş ve çeşitlilik gösteren bölgede, türlü derecelerden, birbirine göre farklılıklar gösteren şu 4 bölüm ayırt edilebilir:
1- Erzurum - Kars Yayla İklimi: Kuzeyde yüksek düzlüklerin çok yer tuttuğu (1800 - 2000 m) Erzurum - Kars yaylaları Özelliği şu : Soğuk, sert ve uzun kışlar, don olayı çok ve uzun, karlı, yazları serin Çok vakit taze otluk ve çayırlıkları çok Bu arada, Yukarı Murat dağlık - üzlük alanları da vardır Yıllık yağış oldukça yeter derecede (500 - 550 mm) Karaköse'nin güneyinde*ki çukur alanlarda yağış daha az (350 - 450 mm) Kışın yeterince kar yağışlı ve donlu günler sayısı çok (160) Sıcaklığın -40° den aşağı düştüğü zamanlar vardır Asıl yağmurlu mevsim ilkbahar ayları Yaz ve güz aylarında da yağış var Bu çevrede bir Çukurova olarak Iğdır ovası pek az yağışlı
2 - Van Bölgesi İklimi: Bu bölgenin göl ve yakın çevresini içine alan çukur bölümlerinde yağış az (350 - 450 mm) Gölü çevreleyen yüksek dağlarda ise bu miktar daha fazla Bu çevre, Erzurum - Kars yaylalarına göre daha ılımlı olup, kışlar daha kısadır Her ay yağış varsa da, Temmuz, Ağustos ve Eylül'de kurakça bir süre bulunmaktadır Sıcaklık oynamalarının çokça olduğu bu karasal iklimde yıl içinde donlu geçen günler de çoktur (133 gün)
3 - Yukarı Fırat - Orta ve Aşağı Murat Bölümü İklimi: Yüksekliği 1000 -1200 m olan ovaların ve 1500 - 2000 m lik dağların bulunduğu bu bölge, Erzurum Kars bölgesine göre daha sıcak, Güneydoğu Anadolu'ya göre daha serindir Bu ikisi arasında bir geçiş özelliği gösterir Kışlar kısa sürer, fakat sert geçer Yazlar ise kurak ve sıcaktır Kışın yağış çoğunca kar şeklindedir; Çok vakit kar yağdıktan kısa bir süre sonra erimeye başlar Kış ve ilkbahar kapalı, yağmurlu ve sislidir Yıllık yağış miktarı 400 - 450 mm
4 - Hakkâri Dağlık Bölgesi İklimi: Yüksek dağlık bir bölgedir Bol yağış alır: Çok yerde 800 -1200 mm, yüksek yerlerde daha da fazla Bu yağış çoğunca kar şeklinde olur Yağışlar en çok güz ortalarından kış sonuna kadar yağar Temmuz, Ağustos, Eylül kuraktır Yaz mevsimi ve Eylül sıcak geçer Ancak dağlık yerler ve yaylalar serindir Bu bölge dağlarında Türkiye'nin en büyük buzulları ve geniş yerler tutan kalıcı kar alanları vardır
|
|
|
|