Sem'a Hakkında Herşey

Bu törendeki her şey ayrı bir mânâya, ayrı bir güzelliğe sahiptir Semâ edilen, Semâhane denen alanın şeklinden, üstüne oturulan postların renklerine, Semâzenin giydiği her giysiden, yaptığı her harekete kadar hepsinin bir mânâsı vardır; hepsi bir sembol ifade etmektedir Mesela Semâhane dairevi bir alandır ve kâinatı sembolize eder Şeyhin oturduğu kırmızı post Hz Mevlânâ Celaleddin-i Rumi'nin makamı sayılır ve şeyh efendi vekaleten bu makama oturur Kırmızı renk 'vuslat' yani Allah'a kavuşma rengidir Hz Mevlânâ Celaleddin-i Rumi güneş batarken Allah'a kavuşmuştur Bilindiği gibi güneş batarken de doğarken de gökyüzü kırmızı bir renk alır İşte şeyh postunun kırmızı rengi maddi dünyadan batışı, mânevi dünyaya doğuşu temsil eder Mevleviliğe yeni girenlerin oturduğu post siyah olur Siyah renksizliğin rengidir, tevhidi temsil eder, bütün renkleri içinde barındırır Derviş bilgilenip yol alınca beyaz renkli posta oturmaya hak kazanır

Semâzenin kıyafetine gelince; insanın kötü huylarının, yani nefsinin mezar taşını temsil eden sikkesi, nefsinin kefenini temsilen tennuresi, nefsini ise üstüne giymiş olduğu hırkası temsil eder Semâzen Semâya başlarken hırkasını çıkarır ve mânevi bir temizliğe adım atmış olur Semâzenin, kollarını çapraz bağlı olarak duruşu Allah'ın birliğini ifade eder Kollarını iki yana açarak sağdan sola dönerken adeta kainatı bütün kalbiyle kucaklar gibidir Gökyüzüne dönük olan sağ eli ile Hak'tan aldığını yeryüzüne dönük olan sol eli ile halka dağıtır Burada ayrıca Semâzenin Hak'ta yok oluşu da vurgulanır

Semâ töreni Mustafa Itrî (ölm1712) efendinin bestelediği 6 Peygamber efendimizi öven Na't-ı şerif ile başlar Allah'ın kainatı yaratışındaki "OL" (kün) emrini sembolize eden kudüm sesinin ardından ilahi nefes olan ney sesi duyulur Kainat oluşmuş ve can bulmuştur

Şeyh efendinin önderliğindeki Semâzenler Semâhanenin etrafında dairevi bir yol izleyerek yürürler Her bir dairenin ilk yarısı maddi dünyayı ikinci yarısı mânevi dünyayı sembolize eder Sultan Veled devri denen bu üç devir mânevi bir yolcululuğa hazırlanıştır Semâzen nefis sembolü olan hırkasını çıkarır ve şeyhinden izin alarak Semâya başlar

Dört selam olan Semâyı babam Celaleddin Bakır Çelebi'nin de belirttiği gibi şöyle özetleyebiliriz:

"Semâ kulun hakikate yönelip akılla - aşkla yücelip, nefsini terk ederek Hak'ta yok oluşu ve olgunluğa ermiş , kâmil bir insan olarak tekrar kulluğa dönüşüdür"

Bir Semâ töreninden sonra Semâzen de, töreni izleyen de Yaradan'ına biraz daha yaklaşır, O'na olan aşkı daha kuvvetlenir; arınır, tertemiz mutlu ve huzurlu bir ruha kavuşur

İnsanlar bir şeyleri isterken yakararak dönmüşler, istekleri olunca sevinip dönmüşler, ruhlarının coşkusunu dönerek Semâ ederek ifade etmişlerdir Tarihten edindiğimiz bilgiler bunlar, yani insanoğlu ilk gününden bu güne hep dönmüş, hep Semâ etmiştir Göktürk kabartmalarındaki döner şekilde nakşedilen insan figürleri, Mısır kabartmalarındaki MÖ 5 bin yıllarına ait olduğu sanılan neyzen şekilleri, Semâ ve Ney'in ne kadar eski olduğu hakkında bilgi vermektedir Hatta Ca'fer-i Tayyâr'ın Peygamber efendimizin huzurunda Semâ eder şekilde raks etmesi O'nun sessiz kalmasına ve bununla da Tayyâr'ın hareketini onaylaması anlamına gelmiştir 6

Bugün Semâ deyince benim aklıma neşe içinde dönen insanlar gelir Kendi etrafında, birbirinin etrafında, el ele, kol kola, omuz omuza neşe içinde dönen insanlar Bu insanlar farklı zaman dilimlerinde farklı medeniyetlerde; ve hatta farklı dinlerde, ülkelerde ve yaşlardadır Aralarında yeni yürümeye başlamış, kollarını iki yana açarak dönen bebekten; torununa sarılmış, mutlulukla dönen nineye kadar hepsi gözümün önünden tek tek geçer Günümüzde yurt içi ve dışında rastladığımız bu sahneler Hz Mevlânâ'nın öğreti ve mesajlarının ne denli güncel olduğu ve tabi ki Semâsındaki gizemliliği vurgulamak bakımından son derece önemlidir