10-24-2012
|
#2
|
|
Prof. Dr. Sinsi
|
İdarenin Genel Nitelikleri Ve Tc Devletinin İdari Kuruluşları
İdarenin Bütünlüğü İlkesi :
Tekçi ve merkezci bir devlette, idarenin bütünlük göstermesi zorunludur Anayasanın 123 ncü maddesinde idarenin bütünlüğü ilkesine yer vermiştir "İdare, kuruluş ve görevleri ile bir bütündür ve kanunla düzenlenir" İdarenin gerek kuruluş ve görevleri yönünden bütünlüğü hiyerarşi ve idari vesayet olarak adlandırılan belli başlı iki hukuki araç ile gerçekleştirilmektedir
İDARİ KURULUŞLAR
a TC nin İdari Yapısı :
İdari örgütler, anayasaya göre ya yasa ile ya da yasanın verdiği yetkiye dayanılarak idari bir işlemle kurulurlar Bir kamu kuruluşunun ortaya çıkması her zaman, yasal bir dayanağa gerek gösterir
Ülkemizde bulunan yönetsel kuruluşlar, genel çizgileriyle aşağıda gösterilmiştir
(1) Genel İdari Kuruluşlar :
Devletin ana idari yapısını oluşturan kuruluşların tümüne genel idare yahut merkezi idare kuruluşları denir
Genel idarenin merkez teşkilatı, Cumhurbaşkanı, Başbakan, Bakanlar Kurulu ve Bakanlıkları içine alır
Merkezi idarenin üstlendiği kamu hizmetlerinin tüm ülkeye yayılması genel idarenin taşra teşkilatı olan il, ilçe ve bucak idareleri eliyle olmaktadır Bunlara "mülki idare kademeleri"de denir
(2) Yerinden Yönetim Kuruluşları :
(a) Yerel Yönetim Kuruluşları (Mahalli İdareler ):
Yerel yönetim kuruluşları "il özel yönetimi", "belediye yönetimi","köy yönetimi"dir
(b) Hizmet Bakımından Yerinden Yönetim Kuruluşları :
Hizmet bakımından yerinden yönetim kuruluşları; üniversiteler, TRT, Emekli Sandığı, İktisadi Devlet Teşekkülleri vbdir
(c) Kamu Meslek Kuruluşları :
Kamu Meslek Kuruluşları; Ticaret ve Sanayi Odaları, Ticaret Borsaları, Tabip Odaları, Mimar ve Mühendis Odaları, Eczacı Odaları, Ziraat Odaları, Noter Odaları Barolar vbdir
b Genel İdarenin Merkez Teşkilatı :
(1) Kavram :
Devletin ana idari görevleri "Genel idare" yahut "Merkezi idare" denen kuruluşlar tarafından yürütülür Genel idarenin merkez teşkilatı, Cumhurbaşkanı, Başbakan, Bakanlar Kurulu, Bakanlıklardan oluşur Genel idarenin merkez teşkilatına "başkent teşkilatı" da denir
(2) Ana Kuruluşlar :
(a) Cumhurbaşkanı :
Cumhurbaşkanı devletin başıdır Bu sıfatla Türkiye Cumhuriyetini ve Türk milletinin birliğini temsil eder Anayasanın uygulanmasını devlet organlarının düzenli ve uyumlu çalışmasını gözetir (Anayasa md104)
(b) Başbakan ve Bakanlar Kurulu :
Başbakan, Bakanlar Kurulunun başkanı olarak Bakanlıklar arasında işbirliğini sağlar ve hükümetin genel siyasetinin yürütülmesini gözetir (Anayasa md112)
Bakanlar Kurulu, Başbakan ve bakanlardan kurulur (Anayasa md109)
(c) Bakan ve Bakanlıklar :
Genel idarenin üzerine aldığı kamu hizmetleri, konularına göre Bakanlıklar biçiminde teşkilatlandırılmışlardır
c Merkezi Yardımcı Kuruluşlar :
Hükümete ya da bakanlıklara görevlerinde yardımcı olmak, belli konularda görüş bildirmek, ya da denetimde bulunmak üzere çeşitli birimler kurulmuştur Bunlar Danıştay, Sayıştay, Devlet Planlama Teşkilatı, Milli Güvenlik Kurulu, Devlet Denetleme Kurulu, Diyanet İşleri Başkanlığıdır
d Merkezi İdarenin Taşra Teşkilatı :
(1) Taşra Teşkilatının Genel Yapısı :
Merkezi idare üzerine aldığı kamu hizmetlerini, hizmetin gereklerine, ekonomik ve toplumsal koşullara, ülkenin coğrafya durumuna göre yürütmek, hizmetleri halka götürmek için taşrada başka bir deyişle başkent dışında teşkilatlanmıştır Bunlar iller, ilçeler ve bucaklardır Yine Anayasamızın 126 ncı maddesinde kamu hizmetlerinin görülmesinde verim ve uyumu sağlamak amacıyla birden çok ili içine alan merkezi idare teşkilatı kurulabileceğinden söz edilmektedir Bu amaçla çıkartılan 71 sayılı KHK ile Türkiye 8 bölgeye ayrılmış ve bölge valilikleri kurulması öngörülmüştür Ancak KHK TBMM tarafından reddedilmiş ve uygulamaya konulmadan yürürlükten kaldırılmıştır Güneydoğu Anadolu Bölgesinde kurulmuş bulunan OHAL Bölge Valiliği Anayasanın 126 ncı maddesinin 3 ncü fıkrasına istinaden kurulmuştur
|
|
|
|