C* Türk Dünyası C*

BAŞKIRDİSTAN ÖZERK CUMHURİYETİ

Başkurt Türkleri 9 yüzyıldan beri İdil-Ural bölgesinin Başkurdistan denen kesiminde yaşamaktadırlar 10 yüzyılda İslamiyet’e girmeye başlayan Başkurtlar, 13 yüzyılda Altınordu’ya tâbi olmuşlar, 15 yüzyıldan 16 yüzyılın ortalarına kadar da Kazan Hanlığına bağlı kalmışlardır 1552’de Kazan Hanlığı Rusların işgaline uğrayınca Tatar Türkleri ile birlikte Başkurt Türkleri de Rus hâkimiyeti altına girmiştir Ruslar 16 yüzyıldan itibaren Tatar ve Başkurt Türklerine yoğun bir şekilde göç ve misyonerlik politikası uygulamışlardır Rusya’yı en çok uğraştıran İdil-Ural Türkleri, Çarlık Rusyası’nın emperalist emellerine ve Ortodoks kilisesinin misyonerlik faaliyetlerine karşı yüzyıllarca direnmişlerdir

1905 ihtilâli ve 1917 Sovyet devrimi, çarlığın bu politikaları sebebiyle Başkurt ve Tatar aydınları tarafından desteklenmiştir Başlangıçta birlikte hareket eden Tatar ve Başkurt Türkleri arasında ileride çekişmeye varan sorunlar yaşanmıştır I ve II Başkurt Kongrelerinin ardından bu ayrılık iyice belirginleşmiş ve Kasım 1917’de Başkurdistan’ın özerkliği ilân edilmiştir 1918 yılında Başkurt yöneticileri yeni Sovyet yöneticileri ile Moskova’da görüşürken, Orenburg Kızıl Ordu tarafından işgal edilmiş ve Başkurdistan’ın özerkliğine son verilmiştir Zeki Velidi Togan ve diğer Başkurt yöneticilerinin özerkliği yeniden tesis etme çabaları sonuç vermemiş ve 23 Mart 1919’da Başkurdistan toprakları üzerinde Federal Sovyet Sosyalist Cumhuriyetinin lk federe birimi olan Başkurdistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti kurulmuştur Sovyetler Birliği dağılıncaya kadar Başkurdistan’ın sınırları ve statüsü değişmemiş, Sovyetler Birliği’nin 1990 yılında dağılması ile Başkurdistan egemenliğini ilân etmiştir

İdil-Ural Bölgesinin Rusya Federasyonuna bağlı üç Türk cumhuriyetinden biri olan Başkurdistan ve Rusya Federasyonu arasındaki ilişkiler, gün geçtikçe bağımsızlık ilanına doğru gitmektedir


(Başkurdistan gençler ittifakının sembolü bozkurt)


(Başkurdistan gençler bayramında süvariler)

Başkurt adı; bazı görüşlere göre İran efsanelerinde geçen Kurt-baş kavmine, bazılarına göre Bozkurt sözcüğüne dayandırılmaktadır Bu adın Başkurt Türkleri arasında Başkort olarak söylenmesinden hareketle bu sözcüğü baş + kor + t yani baş kabileler olarak açıklayanlar da bulunmaktadır

2000 sayımlarına göre nüfusu 4120000’i aşan Başkurdistan’da Başkurtların toplam nüfusu da 1550000’i bulmuştur Son yıllarda iç göçler sebebiyle Başkurdistan’daki Rus ve Tatar nüfusu azalmıştır ancak hâlen Başkurtlar kendi cumhuriyetlerinde Ruslar ve Tatarlar’ın ardından üçüncü sırada bulunmaktadırlar