Mitoz Bölünme Geçirmeyen Hücreler Nelerdir

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-21-2012

Mitoz bölünme geçirmeyen hücreler nelerdir

Mitoz Bölünme Bilgi Mitoz Bölünme Tanımı Mitoz Bölünme Animasyonlu Anlatım

Mitoz Bölünme Vücut hücrelerinde meydana gelir

Mitoz bölünmeyle yaralanan ve yaşlanan hücrelerin yerine yeni hücreler meydana getirilir

Organizmanın büyümesi ve yaraların onarılması mitoz bölünme sayesinde olur

Bitkilerin sürgünlerinin uçlarında mitoz bölünme yoğun bir şekilde görülür

Mitoz tek hücreli canlılarda üremeyi sağlar

Mitoz bölünme başlamadan önce DNA kendini eşler

Mitoz bölünmenin evreleri

Mitoz bölünme iki kısımda meydana gelir

1) Çekirdek bölünmesi

2) Stoplazma bölünmesi

1

Interfaz

Canlının normal yaşam evresidir

Kromatin iplik kısalıp kalınlaşarak kromozomu oluşturur

DNA kendini eşler

Böylece kromozom miktarı iki katına çıkar

2

Profaz

Profaz safhasında sentrozomlar arasında iğ iplikleri oluşur

İğ iplikleri kromozomların hücrenin ekvatorunda (ortasında) durmasını veya kutuplara çekilmesini sağlarlar

Bu safhada kromozomlar kısalıp kalınlaşarak çekirdek zarına yaklaşırlar

Bu evrede her koromozom iki kromatitten oluşur

Bu koromatitlere "kardeş kromatit" denir

Çekirdekçik ve çekirdek zarı erir çekirdek kaybolur

(30 - 60 dk)

3

Metafaz

Bu safhada kromozomlar hücrenin ekvatoral düzlemine dizilirler

Bu safhanın en önemli özelliği bir kromozomun kardeş kromatitlerinin karşı karşıya bulunmasıdır

(2-6 dk)

4

Anafaz

Kardeş kromatitler birbirinden ayrılarak karşılıklı kutuplara çekilir

Ve artık bu kromattitler kromozom olarak adlandırılır

Kardeş kromozomlar kutuplara ulaştığında anafaz bitmiştir

(3-15dk)

5

Telofaz

Kromatidler uzayarak kromatin iplik durumuna geçerler

İğ iplikleri kaybolur

Çekirdekçik ve çekirdek zan olu*şur

Böylece çekirdek oluşmuş olur

MİTOZ BÖLÜNME

Mitoz bölünmenin başlangıcını saptamak olanaksızdır

Fakat hücrede bazı değişiklikler olur; hücre içeriği jel haline geçer metabolizma durur çekirdeğin hacmi hızla büyür

Kromatid iplikleri belirginleşir ve boyanmaya başlar

G2 evresinin tamamlanması kromozomların türlere özgü şekil ve sayıyı kazanmasıyla mitoz bölünmeye geçilir

Işık mikroskobunda kromozomlar artık rahatlıkla görülebilir

Bu süre yaklaşık bir saat sürer

Bu evredeki hücreler küre şeklindedir ve etrafındaki cisimlere kuvvetle bağlanmamıştır

Mitoz bölünme; profaz metafaz anafaz ve telofaz diye dört evreye ayrılır

Profaz

Başlangıcında çekirdek içinde ince uzun kromatid iplikleri halinde görünen kromozomlar yavaş yavaş helozon şeklinde kıvrılarak kalınlaşmaya başlar ve görülebilir duruma geçer

kalınlaşma ve kısalma anafaza kadar devam edebilir

Bu arada eş kromozomlar birbirlerinden fark edilemeycek kadar sıkıca bağlıdırlar

Bu evrede birbirine sentromerlerle bağlanmış olarak duran kromozomların her birine kromatid denir

Sentrozomlar ayrılarak her biri bir kutba gitmeye başlar ve aralarında iğ iplikleri oluşur

Profazın sonuna doğru iğ iplikleri ile kromozomlar arasında bağlantı kurulurken sentrozomlardan hücre zarına uzanan iğ iplikleri de oluşur ve çekirdek zarı eriyerek kaybolur kromozomlar sitoplazma içerisine dağılır

Metafaz

Kromozomlar çok kere bir çember gibi bazen de karışık olarak ekvatoral düzlem üzerinde dizilirler

Genellikle küçük kromozomlar merkezde büyükler çevrededir

Diziliş türlere özgü bir özellik gösterir

Kromozomlar eşit olarak kutuplara çekileceğinden ortada belirli bir denge kurulana kadar beklenilir

Profaz 30-60 dakika sürmesine karşılık metefaz ancak 2-6 dakika sürer

her bir kromozomun sentromeri belirgin olarak ikiye bölünür ve kromatidler tam olarak birbirinden ayrılır

Anafaz

Ekvatoral düzlemdeki kardeş kromozomlar kutuplara bu evrede taşınırlar

Kasılma özelliği olan sentrozomların iğ iplikleri sayesinde kromozomların yarısı bir kutba diğer yarısı öbür kutba gider

Kromozomların kutuplara ulaşmasıyla bu evre sona erer

Bitki hücrelerinde sentrozom bulunmadığı için kromozomların taşınması sitoplazma hareketleriyle ve sitoplazma kökenli iğ ipliklerinin yardımıyla olur

Bu evre de yaklaşık olarak 3-15 dakika sürer

Telofaz

Kromozomlar daha az boyanmaya başlar

Çekirdek zarı yavaş yavaş oluşur

Kromozomlar uzayıp incelmeye başlar

Bölünme açısından çekirdek dinlenmeye geçerken hücre metabolizması aktif hale geçer

Bu evrenin oluşumu sürerken bir yandan da sitoplazma boğum yapmaya başlar

İğ ipliklerine dik olarak boğumlanan sitoplazmanın o bölgede jel hale geçerek iki oğul hücrenin stoplazmasını ayırdığını ileri süren görüşlerde vardır

Stoplazmanın boğumlanarak ayrılması sürecine sitokinez denir

Telofazın başlangıcından iki yeni hücrenin oluştuğu ana kadar geçen süre 30-60 dakikadır

MAYOZ BÖLÜNME

Bütün döllerde kromozom sayısının değişmez kalabilmesi için (sperm ve yumurtanın birleşmesinden kromozom sayısı iki katına çıkacağından dolayı) farklı bir hücre bölünmesi gelişmiştir

Mayoz bölünme ismini alan bu tip bölünmede kromozom sayısı yarıya indirgenir

Mayoz bölünmenin sonunda meydana gelen gametler diğer vücut hücrelerinin aksine n sayıda kromozom taşır (bazı bitkilerde ve bir hücrelilerde bireyin kendisi yaşantısı boyunca haploid kromozomlu olduğundan mayoz bölünmeye gerek kalmaz)

Normal olarak soma hücrelerinde 2n kromozomlardan homolog olanlar boyuna sinaps dediğimiz aralıklarla birbirinin yakınında uzanırlar

Bu homolog kromozomların her biri ayrı bir kutba giderek yalnız bir tanesinin bir gamete verilmesi sağlanır

Homolog kromozomlar aynı büyüklüğe ve şekle keza benzer kalıtsal faktörlere sahiptir

Gerek yumurta gerekse sperm oluşumu son iki hücre bölünmesine kadar aynı kurallara göre yürütülür

Daha sonra spermatogenezis (sperm oluşumu) ve oogenesiz (yumurta oluşumu) farklı şekilde meydana gelir

Mayozda da mitoz gibi profaz metafaz anafaz ve telofaz diye dört evre vardır

Bu evreler arada interfaz olmaksızın peş peşe iki kez gerçekleşir ve sonuçta dört yavru hücre meydana gelir

Mayoz bölünme ile mitoz bölünme arasındaki en büyük farka profazda rastlanır

İnterfaz

Bölünmeye hazırlık evresidir

Mitozdaki interfaza benzemekle birlikte hücrelerin mitozdaki gibi büyüklüklerinin ve hacimlerinin artması gerçekleşmez

Profaz-I

Kromozomlar kısalıp kalınlaşmaya başlarken anadan ve babadan gelen homolog kromozomlar sinaps halinde ya yan yana parelel uzanırlar ya da birbirinin üzerine kıvrılırlar

Kısalma sonucunda kromozomlar mitozdaki gibi görülmeye başlar

Her kromozom iki kromatitten yapıldığından homolog kromozomlar dörtlü demetler halinde görülür bu görünüşe tetrat denir

Canlının vücudunda homolog kromozom kadar tetrata rastlanılır (insanda 23 tane)

Kromozomların sentromerleri ayrılmamıştır

4 kromatid için iki sentromer vardır

Ayrıca mitozdan farklı olarak bu evrede tetratlar arasında parça değişimi gerçekleşir

Krossing-over denilen bu parça değişimi tür içinde çeşitliliği sağlar

Bu evrenin sonunda çekirdek zarı parçalanarak kaybolur

10-21-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Mitoz Bölünme Geçirmeyen Hücreler Nelerdir Mitoz bölünme geçirmeyen hücreler nelerdir Mitoz Bölünme Bilgi Mitoz Bölünme Tanımı Mitoz Bölünme Animasyonlu Anlatım Mitoz Bölünme Vücut hücrelerinde meydana gelir Mitoz bölünmeyle yaralanan ve yaşlanan hücrelerin yerine yeni hücreler meydana getirilir Organizmanın büyümesi ve yaraların onarılması mitoz bölünme sayesinde olur Bitkilerin sürgünlerinin uçlarında mitoz bölünme yoğun bir şekilde görülür Mitoz tek hücreli canlılarda üremeyi sağlar Mitoz bölünme başlamadan önce DNA kendini eşler Mitoz bölünmenin evreleri Mitoz bölünme iki kısımda meydana gelir 1) Çekirdek bölünmesi 2) Stoplazma bölünmesi 1 Interfaz Canlının normal yaşam evresidir Kromatin iplik kısalıp kalınlaşarak kromozomu oluşturur DNA kendini eşler Böylece kromozom miktarı iki katına çıkar 2 Profaz Profaz safhasında sentrozomlar arasında iğ iplikleri oluşur İğ iplikleri kromozomların hücrenin ekvatorunda (ortasında) durmasını veya kutuplara çekilmesini sağlarlar Bu safhada kromozomlar kısalıp kalınlaşarak çekirdek zarına yaklaşırlar Bu evrede her koromozom iki kromatitten oluşur Bu koromatitlere "kardeş kromatit" denir Çekirdekçik ve çekirdek zarı erir çekirdek kaybolur (30 - 60 dk) 3 Metafaz Bu safhada kromozomlar hücrenin ekvatoral düzlemine dizilirler Bu safhanın en önemli özelliği bir kromozomun kardeş kromatitlerinin karşı karşıya bulunmasıdır (2-6 dk) 4 Anafaz Kardeş kromatitler birbirinden ayrılarak karşılıklı kutuplara çekilir Ve artık bu kromattitler kromozom olarak adlandırılır Kardeş kromozomlar kutuplara ulaştığında anafaz bitmiştir (3-15dk) 5 Telofaz Kromatidler uzayarak kromatin iplik durumuna geçerler İğ iplikleri kaybolur Çekirdekçik ve çekirdek zan olu*şur Böylece çekirdek oluşmuş olur MİTOZ BÖLÜNME Mitoz bölünmenin başlangıcını saptamak olanaksızdır Fakat hücrede bazı değişiklikler olur; hücre içeriği jel haline geçer metabolizma durur çekirdeğin hacmi hızla büyür Kromatid iplikleri belirginleşir ve boyanmaya başlar G2 evresinin tamamlanması kromozomların türlere özgü şekil ve sayıyı kazanmasıyla mitoz bölünmeye geçilir Işık mikroskobunda kromozomlar artık rahatlıkla görülebilir Bu süre yaklaşık bir saat sürer Bu evredeki hücreler küre şeklindedir ve etrafındaki cisimlere kuvvetle bağlanmamıştır Mitoz bölünme; profaz metafaz anafaz ve telofaz diye dört evreye ayrılır Profaz Başlangıcında çekirdek içinde ince uzun kromatid iplikleri halinde görünen kromozomlar yavaş yavaş helozon şeklinde kıvrılarak kalınlaşmaya başlar ve görülebilir duruma geçer kalınlaşma ve kısalma anafaza kadar devam edebilir Bu arada eş kromozomlar birbirlerinden fark edilemeycek kadar sıkıca bağlıdırlar Bu evrede birbirine sentromerlerle bağlanmış olarak duran kromozomların her birine kromatid denir Sentrozomlar ayrılarak her biri bir kutba gitmeye başlar ve aralarında iğ iplikleri oluşur Profazın sonuna doğru iğ iplikleri ile kromozomlar arasında bağlantı kurulurken sentrozomlardan hücre zarına uzanan iğ iplikleri de oluşur ve çekirdek zarı eriyerek kaybolur kromozomlar sitoplazma içerisine dağılır Metafaz Kromozomlar çok kere bir çember gibi bazen de karışık olarak ekvatoral düzlem üzerinde dizilirler Genellikle küçük kromozomlar merkezde büyükler çevrededir Diziliş türlere özgü bir özellik gösterir Kromozomlar eşit olarak kutuplara çekileceğinden ortada belirli bir denge kurulana kadar beklenilir Profaz 30-60 dakika sürmesine karşılık metefaz ancak 2-6 dakika sürer her bir kromozomun sentromeri belirgin olarak ikiye bölünür ve kromatidler tam olarak birbirinden ayrılır Anafaz Ekvatoral düzlemdeki kardeş kromozomlar kutuplara bu evrede taşınırlar Kasılma özelliği olan sentrozomların iğ iplikleri sayesinde kromozomların yarısı bir kutba diğer yarısı öbür kutba gider Kromozomların kutuplara ulaşmasıyla bu evre sona erer Bitki hücrelerinde sentrozom bulunmadığı için kromozomların taşınması sitoplazma hareketleriyle ve sitoplazma kökenli iğ ipliklerinin yardımıyla olur Bu evre de yaklaşık olarak 3-15 dakika sürer Telofaz Kromozomlar daha az boyanmaya başlar Çekirdek zarı yavaş yavaş oluşur Kromozomlar uzayıp incelmeye başlar Bölünme açısından çekirdek dinlenmeye geçerken hücre metabolizması aktif hale geçer Bu evrenin oluşumu sürerken bir yandan da sitoplazma boğum yapmaya başlar İğ ipliklerine dik olarak boğumlanan sitoplazmanın o bölgede jel hale geçerek iki oğul hücrenin stoplazmasını ayırdığını ileri süren görüşlerde vardır Stoplazmanın boğumlanarak ayrılması sürecine sitokinez denir Telofazın başlangıcından iki yeni hücrenin oluştuğu ana kadar geçen süre 30-60 dakikadır MAYOZ BÖLÜNME Bütün döllerde kromozom sayısının değişmez kalabilmesi için (sperm ve yumurtanın birleşmesinden kromozom sayısı iki katına çıkacağından dolayı) farklı bir hücre bölünmesi gelişmiştir Mayoz bölünme ismini alan bu tip bölünmede kromozom sayısı yarıya indirgenir Mayoz bölünmenin sonunda meydana gelen gametler diğer vücut hücrelerinin aksine n sayıda kromozom taşır (bazı bitkilerde ve bir hücrelilerde bireyin kendisi yaşantısı boyunca haploid kromozomlu olduğundan mayoz bölünmeye gerek kalmaz) Normal olarak soma hücrelerinde 2n kromozomlardan homolog olanlar boyuna sinaps dediğimiz aralıklarla birbirinin yakınında uzanırlar Bu homolog kromozomların her biri ayrı bir kutba giderek yalnız bir tanesinin bir gamete verilmesi sağlanır Homolog kromozomlar aynı büyüklüğe ve şekle keza benzer kalıtsal faktörlere sahiptir Gerek yumurta gerekse sperm oluşumu son iki hücre bölünmesine kadar aynı kurallara göre yürütülür Daha sonra spermatogenezis (sperm oluşumu) ve oogenesiz (yumurta oluşumu) farklı şekilde meydana gelir Mayozda da mitoz gibi profaz metafaz anafaz ve telofaz diye dört evre vardır Bu evreler arada interfaz olmaksızın peş peşe iki kez gerçekleşir ve sonuçta dört yavru hücre meydana gelir Mayoz bölünme ile mitoz bölünme arasındaki en büyük farka profazda rastlanır İnterfaz Bölünmeye hazırlık evresidir Mitozdaki interfaza benzemekle birlikte hücrelerin mitozdaki gibi büyüklüklerinin ve hacimlerinin artması gerçekleşmez Profaz-I Kromozomlar kısalıp kalınlaşmaya başlarken anadan ve babadan gelen homolog kromozomlar sinaps halinde ya yan yana parelel uzanırlar ya da birbirinin üzerine kıvrılırlar Kısalma sonucunda kromozomlar mitozdaki gibi görülmeye başlar Her kromozom iki kromatitten yapıldığından homolog kromozomlar dörtlü demetler halinde görülür bu görünüşe tetrat denir Canlının vücudunda homolog kromozom kadar tetrata rastlanılır (insanda 23 tane) Kromozomların sentromerleri ayrılmamıştır 4 kromatid için iki sentromer vardır Ayrıca mitozdan farklı olarak bu evrede tetratlar arasında parça değişimi gerçekleşir Krossing-over denilen bu parça değişimi tür içinde çeşitliliği sağlar Bu evrenin sonunda çekirdek zarı parçalanarak kaybolur