|
Prof. Dr. Sinsi
|
Php Düzenli İfadeler Hakkında Bilgi
PHP bu tür karmaşık ifadelerin hatasız yazılmasını sağlayan kısayollara sahiptir Bunları sıralayalım:
? {0,1} anlamına gelir Kendisinden önce yer alan unsurun en az sıfır en çok bir kere tekrar edilmesi gerektiğini (olmayabileceğini ama olursa en fazla bir kere olabileceğini) belirtir
* {0, } anlamına gelir Kendisinden wwwfrmsinsinet/ önce yer alan unsurun sıfır veya daha fazla kere tekrar edilmesi gerektiğini (tümüyle opsiyonel olduğunu) belirtir
+ {1, } anlamına gelir Kendisinden önce yer alan unsurun en az bir veya daha çok kere tekrar edilmesi gerektiğini (bulunmasının zorunlu olduğunu) belirtir
Bu kısa-yolları kullanarak, yukarıdaki karmaşık ifadeleri basitleştirelim:
^[a-zA-Z0-9_]+Ş En az bir harf veya rakam veya altçizgi içeren herhangi bir kelime
^[0-9]+Ş Herhangi bir pozitif tamsayı
^-?[0-9]+Ş Herhangi bir tamsayı
^-?[0-9]*[0-9*$]+Ş Herhangi bir kesinli (double) sayı
Bir Düzenli İfade"nin yazılışında birden fazla arama-sıralanış deyimine yer verebiliriz Bunu yapmamızı sağlayan | işaretidir Örneğin,
com|couk
ifadesi ile, ya "com" ya da "couk" değerlerinin bulunmasını sağlayabiliriz Burada | işareti "veya" kelimesi gibi düşünebilirsiniz
Düzenli ifadeler yoluyla INPUT etiketinden gelen değerleri incelerken hata yapmak kolaydır Bunun için kendi ifadelerinizi mutlaka sçeşitli olasılıklara karşı sınamalısınız Bu bölümün başında örnek olarak verdiğimiz Düzenli İfade"yi hatırlıyor musunuz?
^+@+\+$
Örneğin bu ifade, ziyaretçinin elektronik posta adresini yazması gereken bir INPUT etiketinin sağladığı değerin gerçekten elektronik adres biçimi taşıyıp taşımadığını sınar Baştaki ^ ve nokta işaretleri ile artı işareti değerin önünde boşluk olmamasını sağlıyor; @ işareti ise değerin içinde @ bulunması gerektiğine işaret ediyor Tekrar eden nokta ve artı işaretleri "ne kadar olursa olsun ve ne olursa olsun" anlamına geliyor Bunu izleyen nokta karakterini gösteren () işaret buralarda bir de gerçekten nokta olması gerektiğini ve bunu izleyen nokta ve artı tekrar "ne olursa olsun, ne kadar olursa olsun" anlamını taşıyor Başka bir deyişle, aradığımız değerin "herhangi bir şey" @ "herhangi bir şey daha" "birşeyler daha" şeklinde olduğunu belirtmiş oluyoruz Ne var ki deyimiçinde iki nokta veya iki @ işareti olan veya @ işareti ile nokta arasında bir şey bulunmayan veya @ veya noktadan öncesi ya da sonrası boş olan bütün değerleri safdışı etmeye yetmeyecektir
Düzenli İfade Fonksiyonları
Yukarıda öğrendiğimiz Düzenli İfade yazma tekniklerini, PHP"nin bize sağladığı beş fonksiyonda parametre olarak kullanırız PHP"nin ayrıca Perl-tarzı düzenli ifade fonksiyonları da vardır Bu fonksiyonlardan, ya bize bir boolean (doğru/yanlış) değer döner; ya da fonksiyon istediğimiz işi yaparak vardığı sonuçları verdiğimiz değişkene yazar Biz, daha sonra bu değere bakarak veya değişkenin değerlerini kullanarak, PHP programımızın akışını kontrol edebiliriz Burada ele alacağımız fonksiyonlara ilişkin örneklerde, daha önceki bölümlerde oluşturduğumuz konuk defteri programı ile Web ziyaretçilerimizin sunucuya göndereceği bilgileri doğrulamaya ve muhtemel zararlı kodlardan ayıklamaya çalışacağız
ereg() ve eregi()
PHP"nin temel Düzenli İfade Fonksiyonu, ereg(), arattığımız karakter sıralanışı bulunduğu taktirde doğru, bulamadığı taktirde yanlış karşılığı bir değer verir Fonksiyonu şöyle yazarız:
$bir_degisken = ereg("eşleştirilecek_sıra" , $kaynak , $yeni_değişken);
Fonksiyonun aradığımız eşleştirmeyi yapması halinde, buradaki $bir_degisken"in değeri true/doğru, yapamaması halinde false/yanlış olacaktır Eşleştirme sırasının nasıl oluşturulduğunu yukarıda gördük; bu ifadelerden işimize uygun olanı buraya tırnak içinde yazarız $kaynak, eşleştirilecek sıralamanın içinde aranacağı değeri tutan değişkendir Fonksiyonun bir diğer becerisi, eğer eşleştirilecek sıralamayı gruplar halinde verirsek, kaynakta yapacağı eşleştirme olursa, buna uygun değerleri bir dizi değişkene yazabilmesidir; istersek bir parametre olarak bu yeni değişkenin almasını istediğimiz adı veririz; böylece eşleştirme sonucu bulunan değerler kaydedilmiş olur
eregi(), aynen ereg() fonksiyonu gibi çalışır; sadece eşleştireceği değerlerde büyük-harf/küçük-harf farkı gözetmez
Daha önceki bölümde oluşturduğumuz ve kd_01php adıyla kaydettiğimiz konuk defteri programının akış planını, ziyaretçinin Form"a yazdığı ve sunucuda $HTTP_POST_VARS dizi-değişkeninde tutulan değişkenlerinden elektronik posta adresi ilge ilgili olanı gerçekten içinde en az bir @ işareti ile en az bir adet nokta içip içermediğine bakarak sınayabiliriz Böyle bir sınama için gerekli kod şöyle olabilir:
if (eregi("^+@+\+$", $adres, $email)) {
}
else {
$hata = "Elektronik posta adresinizde bir hata var!<br>";
echo $hata;
include("kd_hata_halindehtm");
exit;
}
Program, bu örnekte $adres değişkeninde kayıtlı değerin içinde aradığı sıralamayı bulursa, eşleşen değeri $email adlı yeni bir değişkene yazacak ve if sınavının sonucu doğru olacaktır Bu sıralamaya uygun bir değer bulunamazsa, if sınavı else deyimine atlayacak ve bir hata mesajı üretilerek, bu program durdurulacaktır
ereg_replace() ve eregi_replace()
Gördüğümüz gibi, ereg() arattığımız karakter sıralanışı bulunduğu taktirde doğru, bulamadığı taktirde yanlış karşılığı verdikten sonraduruyor! Oysa kimi zaman arattığımız ve bulunan değerin başka bir değierle değiştirilmesi gerekebilir Bunun için ereg_replace() ve eregi_replace() fonksiyonlarını kullanırıız:
ereg_replace("eşleştirilecek_sıra" , yeni_metin , $kaynak);
Fonksiyonun aradığımız eşleştirmeyi bulursa, bu değerin yerine verdiğimiz yeni metni koyacaktır; yeni metni bir değişkenin değeri olarak da verebiliriz Uygulama örneği için yine konuk defteri örneğine dönelim Ziyaretçilerimiz kimi zaman yanlışlıkla, kimi zaman pek de iyi niyet sonucu olmadan, kendilerinden beklediğimiz isim, adres ve mesaj yerine sunucu veya başka ziyaretçilerin Browser programları tarafından kod gibi algılanacak metinler yazabilirler Burada sadece bu tür zararlı metinlerin genellikle programlarda bulunması gereken karakterler içerdiğini söylemekle yetinelim Bu tür karakterlerin başında < ve > işaretleri bulunur! Dolayısıyla, biz de ziyaretçimizden gelecek verilerin yazıldığı değişkenlerin değerlerinde bu işaretleri aratabilir ve bunları içi boş bir alfanümerik değer ile değiştirebilir; yani silebilir Zararlı olabilecek kodların arasında daha bir çok karakter bulunabilir; ancak Script diliyle yazılması gereken bu kodlardan < ve > işaretlerini kaldırılması kodları işlemez hale getireceği için, şu aşağıdaki örnek yeterli olabilir:
$adi = ereg_replace("<","",$adi);
$adi = ereg_replace(">","",$adi);
$adres = ereg_replace("<","",$adres);
$adres = ereg_replace(">","",$adres);
$mesaj = ereg_replace("<","",$mesaj);
$mesaj = ereg_replace(">","",$mesaj);
Burada ereg_replace() fonksiyonu, ziyaretçiden gelecek üç değişkenin değerlerinde < ve > işaretlerini aramakta onların yerine içi boş bir metin ("") yazmaktardır
split()
Düzenli İfade ile çalışan bu fonksiyon, vereceğimiz eşleştirme sıralamasını sınırlayıcı olarak kullanarak, belirteceğimiz değerde bulduğu değer parçalarını ayırır ve bunları ayrı ayrı bir dizi değişkenin elemanları olarak kaydeder Bu fonksiyonu şöyle yazarız:
$yeni_dizi_değişken = split("eşleştirilecek_sıra" , $kaynak, sınır_sayısı);
Fonksiyon, aradığı sıralamayı bulamazsa, false/yanlış sonucunu verir Burada sınır sayısı olarak vereceğimiz rakam, oluşturulacak yeni dizi değişkene wwwfrmsinsinet/ en fazla kaç eleman yazılmasını istediğimizi gösterir Bu sayıyı vermezsek, PHP yeni dizi değişkenin gerektiği kadar elemana sahip olmasını sağlar Bir örnek vererek, bu fonksiyonu nasıl kullanibileceğimizi görelim:
$metin = "İnsan sözüyle kendini gösterir, davranışlarıyla ruh halini aksettirir";
$aranan = " ";
$yeni_dizi_değişken = split($aranan, $metin);
foreach ($yeni_dizi_değişken as $eleman) {
print "$eleman <br>";
}
Bu programda PHP, $metin değişkeninin içerdiği değerde $aranan değişkeninin içerdiği değeri, yani boşluğu, eşleştirilecek unsur olarak kullanacak ve $metin değişkeninin değerini boşluklarından parçalara ayıracaktır Ayrılıcak her yeni parça, $yeni_dizi_değişken adlı değişkenin elemanları olarak atanacaktır Programın geri kalan kısmı ise, bu yeni dizinin elemanlarını görüntülemekterdir
sql_regcase()
İçinde büyük harf-küçük harf ayrımı olan bir değeri büyük harf-küçük harf ayrımı olmayan Düzenli İfadeler haline çevirir Bu fonksiyon bizden Düzenli İfade almaz, tersine Düzenli İfade oluşturur Örnek:
<?php
$metin = "Sözler";
echo(sql_regcase($metin);
?>
Bu program, Browser penceresine şu metni yazdırır:
[Ss][Öö][Zz][Ll][Ee][Rr]
|