Pedagoji Ders Notları-Sınıfta Disiplinin Sağlanması

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-20-2012

Etkisiz Disiplin Uygulamaları
Sınıf yönetimiyle ilgili yapılan araştırmaların bir kısmı sınıf yönetimindeki etkisiz uygulamaları da ortaya koymuştur Öğretmenler açısından etkili uygulamaları bilmek kadar sınıf yönetimi ve disiplininde etkisiz uygulamaları da bilmek ve bu tür davranışlardan kaçınmak önemlidir Ancak uygulamada bu tür öğretmen davranışının devam ettiği ve geniş ölçüde uygulandığı da bilinen bir gerçektir Sınıf yönetiminde etkisiz olarak bilinen uygulamalar şunlardır:
• Sınıf içerisinde hangi amaçla konulduğu anlaşılamayan ve zorla uygulanan kurallar Örneğin “Doğru zamanda doğru yerde olunacaktır” bu nedenle sınıf içerisinde oluşturulan her kural mutlaka mantıklı bir gerekçeye dayandırılmalıdır
• Öğretmenin, öğrencilerin istenmeyen davranışlarını görmezden gelmesi Öğretmenin bu tutumu daha önceden belirlenen kuralları önceden kendisinin çiğnemesi anlamına gelir ki oluşturulan kurallara öğrencilerin uyması giderek zayıflar
• Öğrencilerin yanlış davranışlarına karşı öğretmenin belirsiz, tutarsız, çelişkili karşılıklar vermesi ve kuralların tutarsız olarak uygulanması
• Öğretmenin, içinde öğrenciye doğru uygulamayı gösteren ve ona destek olmayan ifadeler, uzun uzun nasihatler içeren konuşmalar yapması
• Cezalandırmada aşırıya kaçmak Cezanın öğrenciyi olumlu davranışlara yöneltme konusunda fazla etkili olmadığı bilinmektedir
Sorun Olan Davranışların Nedenleri
Sınıfın fiziksel düzenlenmesi; sınıfın fiziksel ortamı istenmeyen davranışların ortaya çıkmasına neden olmaktadır Sınıftaki ısı ve ışık durumu öğrencilerin öğrenmelerinde etkili olmaktadır Sınıfta kullanılan araç ve gereçlerin öğrenciler tarafından kullanılırken birbirlerini rahatsız etmeyecek şekilde düzenlenmesi sınıfta istenmeyen davranışların oluşmasına karşı bir önlemdir Öğrencilere sorumluluk verme biçimi; sınıf içi kuralların oluşturma sürecinde, öğretmenin öğrencilerle tartışması ve onların katılımıyla kurallar belirlemesi, öğrencilerin kuralları sahiplenerek uyma isteklerini artırır Çünkü, öğrenciler sınıf içi disiplin kurallarında neleri yapacaklarını ya da yapmayacaklarını öğrenirken bunların gerekçelerini de kavramış olurlar Böylece kurallara uymanın gerekliliğinin farkına vararak kuralların sosyal yaşam için vazgeçilmezliğini anlarlar Diğer yandan, öğretmen öğrencilere sorumluluk vererek sınıfta olabilecek kargaşayı önlerken sınıfın düzeninin sağlanmasını kolaylaştırabilir Öğrencilerin sorumluluk alanı her tarafta değiştirilerek bir tür yer değiştirme yolu ile bütün öğrencilerin aynı sorumluluğu alması sağlanabilir
Örneğin; bazı öğrencilere tahta temizliği, bazılarına sınıftaki sıraların düzenlenmesi ve bazılarına da özel etkinlik köşelerinin düzenlenmesi gibi farklı sorumlulukların verilmesi hem öğretmenin zamanı daha verimli kullanmasında, hem de sınıfta oluşabilecek sorunların önlenmesinde yardımcı olacaktır
Tuğba öğretmen kucağında defter, kitaplarla biraz da gecikmiş olarak sınıfa girdi Kapıyı kapatmayı, öğrencileri selamlamayı, yoklama yapmayı unuttu “En son nerede kalmıştık?” diye sordu Kitaplarının arasından ders kitabını bulamadı, öğrencilerden kitap istedi Derse başladı, her zamanki gibi gözde olan iki çalışkan öğrenciye konuyu anlattırdı Masasından hiç kalkmadı, arka sıralarda oturan sürekli gürültü yapan Ahmet ve Cem’i görmezden geldi Öğrencilere “sayfa 43-47 arasının özetini çıkarın” dedi, kendisi de dinlenmeye çekildi
Sorun olan davranışların kaynağı öğretmen ve öğrenci ilişkilerinin tam olarak gerçekleştirilememesidir Sorun olan davranışı ortadan kaldırmak istiyorsak; öğretmenler herhangi bir kural oluşturulurken bu kuralları öğrencilerle tartışarak meydana getirmek gerekmektedir Öğretmenler kuralları tek başına oluşturursa öğrencilerin kurallara uyması beklenemez Kuralların uygulanamadığı sınıfta sorunların olmaması düşünülemez
Sınıfta İstenmeyen Davranışlara Karşı Eylemler
Özellikle mesleğe yeni başlayan öğretmenlerin öğrencilerin güç gösterileriyle ve mücadeleleriyle baş etmeleri başlangıçta oldukça zor olabilir Öğrenciler, öğretmenlerine çeşitli biçimlerde test etmek isteyebilirler Böyle durumlarda öğretmenin aceleci davranmayarak makul davranışlar göstermesi gerekir Öğretmen, öğrencinin kendisini güç mücadelesine çekme girişimini görmezden gelebilmelidir Böyle bir durumda öğretmen, dikkati öğretme ve öğrenme ihtiyaçlarının karşılanması konusuna çekmelidir Elbette böyle bir durumda sırasıyla izlenecek bazı yollar bulunabilir Öncelikle yapılması gereken, öğrencinin uyarılması, davranışın sonucunun kendisine anlatılmasıdır Sorun olarak görülen davranışın özellik, yoğunluk ve türüne göre öğretmen, görmezlikten gelme, uyarma, dikkati çekme, ödül-ceza sistemini kullanma, okul yönetimi, rehberlik servisi ve ailesiyle ilişki kurma gibi yolları izleyebilir Öğretmen, öğrencinin istenmeyen davranışını düzeltmede, öğrenciye net mesajlar vermelidir Bu mesajlar, öğrencinin kişiliğini hedef almaktan öte, söz konusu davranış üzerinde yoğunlaşmalıdır Böyle bir durumda öğretmen, “zaten sen ……” diye söze başlayıp öğrenciye çeşitli sıfatlarla yaftalanmaktan, kişiliğini ve onurunu hedef almaktan kaçınmalıdır Öğretmen, yeri geldiğinde kızıp öfkelenebilir Ancak bunu, öğrenciyi incitmeden ifade edebilmelidir Eğer öğretmen, öğrencilere öfke kızgınlığını açıkça ifade edecekse, bunu o anda kontrolden çıktığı, sabrının taştığı için değil; öyle davranmayı uygun bulduğu için yapmalıdır Öğrenciyi azarlama veya küçük görme gibi davranışlardan kesinlikle kaçınılmalıdır Öğrenciyle alay etme, onu aşağılama ne kadar tehlikeli ise, aşırı bir biçimde övme de o denli tehlikelidir Övgüde de yergide de ölçüyü elden kaçırmamak gerekir
Sınıfta öğretmen istenmeyen bir davranışla karşılaşırsa bunu engellemek için öğrencinin kişiliğini ve onurunu zedeleyecek sözler yerine bu davranıştan olumsuz etkilendiğini belirten sözler söyleyebilir Eğer öğretmen öğrencinin kişiliğini, onurunu zedeleyen sözler söylerse sınıfta istenmeyen davranışların sayısı artabilir
SONUÇ
Buraya kadar verilen bilgilere göre; disiplinin kurallarla sağlandığı savunulmaktadır Kuralların oluşumunda öğretmenin dikkat etmesi gereken en önemli özellik ise kural oluştururken her bir öğrencinin fikrinin alınması gerektiğidir Yani öğrenciye grup olarak değil de tek tek bakmak gerekir Çünkü her bir öğrencinin bireysel özellikleri farklıdır Eğer öğretmen kural oluştururken her bir öğrencinin fikrini alırsa sınıfta disiplinin sağlanması daha kolay olur
Öğretmen- öğrenci arasında bir duvar çekilmesi anlamsızdır Eğer kendine ve topluma yararlı birey yetiştirmek istiyorsak öğretmen-öğrenci ayrımı yerine, öğretmen-öğrenci kaynaşmasına önem vermemiz gerekmektedir
Alıntı

10-20-2012	#3
Prof. Dr. Sinsi	Pedagoji Ders Notları-Sınıfta Disiplinin Sağlanması Etkisiz Disiplin Uygulamaları Sınıf yönetimiyle ilgili yapılan araştırmaların bir kısmı sınıf yönetimindeki etkisiz uygulamaları da ortaya koymuştur Öğretmenler açısından etkili uygulamaları bilmek kadar sınıf yönetimi ve disiplininde etkisiz uygulamaları da bilmek ve bu tür davranışlardan kaçınmak önemlidir Ancak uygulamada bu tür öğretmen davranışının devam ettiği ve geniş ölçüde uygulandığı da bilinen bir gerçektir Sınıf yönetiminde etkisiz olarak bilinen uygulamalar şunlardır: • Sınıf içerisinde hangi amaçla konulduğu anlaşılamayan ve zorla uygulanan kurallar Örneğin “Doğru zamanda doğru yerde olunacaktır” bu nedenle sınıf içerisinde oluşturulan her kural mutlaka mantıklı bir gerekçeye dayandırılmalıdır • Öğretmenin, öğrencilerin istenmeyen davranışlarını görmezden gelmesi Öğretmenin bu tutumu daha önceden belirlenen kuralları önceden kendisinin çiğnemesi anlamına gelir ki oluşturulan kurallara öğrencilerin uyması giderek zayıflar • Öğrencilerin yanlış davranışlarına karşı öğretmenin belirsiz, tutarsız, çelişkili karşılıklar vermesi ve kuralların tutarsız olarak uygulanması • Öğretmenin, içinde öğrenciye doğru uygulamayı gösteren ve ona destek olmayan ifadeler, uzun uzun nasihatler içeren konuşmalar yapması • Cezalandırmada aşırıya kaçmak Cezanın öğrenciyi olumlu davranışlara yöneltme konusunda fazla etkili olmadığı bilinmektedir Sorun Olan Davranışların Nedenleri Sınıfın fiziksel düzenlenmesi; sınıfın fiziksel ortamı istenmeyen davranışların ortaya çıkmasına neden olmaktadır Sınıftaki ısı ve ışık durumu öğrencilerin öğrenmelerinde etkili olmaktadır Sınıfta kullanılan araç ve gereçlerin öğrenciler tarafından kullanılırken birbirlerini rahatsız etmeyecek şekilde düzenlenmesi sınıfta istenmeyen davranışların oluşmasına karşı bir önlemdir Öğrencilere sorumluluk verme biçimi; sınıf içi kuralların oluşturma sürecinde, öğretmenin öğrencilerle tartışması ve onların katılımıyla kurallar belirlemesi, öğrencilerin kuralları sahiplenerek uyma isteklerini artırır Çünkü, öğrenciler sınıf içi disiplin kurallarında neleri yapacaklarını ya da yapmayacaklarını öğrenirken bunların gerekçelerini de kavramış olurlar Böylece kurallara uymanın gerekliliğinin farkına vararak kuralların sosyal yaşam için vazgeçilmezliğini anlarlar Diğer yandan, öğretmen öğrencilere sorumluluk vererek sınıfta olabilecek kargaşayı önlerken sınıfın düzeninin sağlanmasını kolaylaştırabilir Öğrencilerin sorumluluk alanı her tarafta değiştirilerek bir tür yer değiştirme yolu ile bütün öğrencilerin aynı sorumluluğu alması sağlanabilir Örneğin; bazı öğrencilere tahta temizliği, bazılarına sınıftaki sıraların düzenlenmesi ve bazılarına da özel etkinlik köşelerinin düzenlenmesi gibi farklı sorumlulukların verilmesi hem öğretmenin zamanı daha verimli kullanmasında, hem de sınıfta oluşabilecek sorunların önlenmesinde yardımcı olacaktır Tuğba öğretmen kucağında defter, kitaplarla biraz da gecikmiş olarak sınıfa girdi Kapıyı kapatmayı, öğrencileri selamlamayı, yoklama yapmayı unuttu “En son nerede kalmıştık?” diye sordu Kitaplarının arasından ders kitabını bulamadı, öğrencilerden kitap istedi Derse başladı, her zamanki gibi gözde olan iki çalışkan öğrenciye konuyu anlattırdı Masasından hiç kalkmadı, arka sıralarda oturan sürekli gürültü yapan Ahmet ve Cem’i görmezden geldi Öğrencilere “sayfa 43-47 arasının özetini çıkarın” dedi, kendisi de dinlenmeye çekildi Sorun olan davranışların kaynağı öğretmen ve öğrenci ilişkilerinin tam olarak gerçekleştirilememesidir Sorun olan davranışı ortadan kaldırmak istiyorsak; öğretmenler herhangi bir kural oluşturulurken bu kuralları öğrencilerle tartışarak meydana getirmek gerekmektedir Öğretmenler kuralları tek başına oluşturursa öğrencilerin kurallara uyması beklenemez Kuralların uygulanamadığı sınıfta sorunların olmaması düşünülemez Sınıfta İstenmeyen Davranışlara Karşı Eylemler Özellikle mesleğe yeni başlayan öğretmenlerin öğrencilerin güç gösterileriyle ve mücadeleleriyle baş etmeleri başlangıçta oldukça zor olabilir Öğrenciler, öğretmenlerine çeşitli biçimlerde test etmek isteyebilirler Böyle durumlarda öğretmenin aceleci davranmayarak makul davranışlar göstermesi gerekir Öğretmen, öğrencinin kendisini güç mücadelesine çekme girişimini görmezden gelebilmelidir Böyle bir durumda öğretmen, dikkati öğretme ve öğrenme ihtiyaçlarının karşılanması konusuna çekmelidir Elbette böyle bir durumda sırasıyla izlenecek bazı yollar bulunabilir Öncelikle yapılması gereken, öğrencinin uyarılması, davranışın sonucunun kendisine anlatılmasıdır Sorun olarak görülen davranışın özellik, yoğunluk ve türüne göre öğretmen, görmezlikten gelme, uyarma, dikkati çekme, ödül-ceza sistemini kullanma, okul yönetimi, rehberlik servisi ve ailesiyle ilişki kurma gibi yolları izleyebilir Öğretmen, öğrencinin istenmeyen davranışını düzeltmede, öğrenciye net mesajlar vermelidir Bu mesajlar, öğrencinin kişiliğini hedef almaktan öte, söz konusu davranış üzerinde yoğunlaşmalıdır Böyle bir durumda öğretmen, “zaten sen ……” diye söze başlayıp öğrenciye çeşitli sıfatlarla yaftalanmaktan, kişiliğini ve onurunu hedef almaktan kaçınmalıdır Öğretmen, yeri geldiğinde kızıp öfkelenebilir Ancak bunu, öğrenciyi incitmeden ifade edebilmelidir Eğer öğretmen, öğrencilere öfke kızgınlığını açıkça ifade edecekse, bunu o anda kontrolden çıktığı, sabrının taştığı için değil; öyle davranmayı uygun bulduğu için yapmalıdır Öğrenciyi azarlama veya küçük görme gibi davranışlardan kesinlikle kaçınılmalıdır Öğrenciyle alay etme, onu aşağılama ne kadar tehlikeli ise, aşırı bir biçimde övme de o denli tehlikelidir Övgüde de yergide de ölçüyü elden kaçırmamak gerekir Sınıfta öğretmen istenmeyen bir davranışla karşılaşırsa bunu engellemek için öğrencinin kişiliğini ve onurunu zedeleyecek sözler yerine bu davranıştan olumsuz etkilendiğini belirten sözler söyleyebilir Eğer öğretmen öğrencinin kişiliğini, onurunu zedeleyen sözler söylerse sınıfta istenmeyen davranışların sayısı artabilir SONUÇ Buraya kadar verilen bilgilere göre; disiplinin kurallarla sağlandığı savunulmaktadır Kuralların oluşumunda öğretmenin dikkat etmesi gereken en önemli özellik ise kural oluştururken her bir öğrencinin fikrinin alınması gerektiğidir Yani öğrenciye grup olarak değil de tek tek bakmak gerekir Çünkü her bir öğrencinin bireysel özellikleri farklıdır Eğer öğretmen kural oluştururken her bir öğrencinin fikrini alırsa sınıfta disiplinin sağlanması daha kolay olur Öğretmen- öğrenci arasında bir duvar çekilmesi anlamsızdır Eğer kendine ve topluma yararlı birey yetiştirmek istiyorsak öğretmen-öğrenci ayrımı yerine, öğretmen-öğrenci kaynaşmasına önem vermemiz gerekmektedir Alıntı