|
Prof. Dr. Sinsi
|
Tarihe Geçemiş Olan Bayan Germaine De Stael- Holstein
Bunları yazan bir kadının normal olmayacağı gayet açıktır O "erkekten dönme" olmalıdır Tehlikelidir Susturulmalıdır Bundan daha basit bir şey olamaz "Umarım," der Napoleon, "dostları Bayan de Stael'i Paris'e geri dönmemesi konusunda uyarmışlardır Aksi takdirde onu jandarma ile sınır dışı etmek zorunda kalırım"
Fakat bu can sıkıcı kadın yılmaz, vatandaş Konsül diye yazar Bonaparte'a; "İnanamıyorum; eyleminiz beni daha da acımasız yapabilir Tarihiniz içinde yalnızca bir satır olabilir bu Savunmasız bir insana böylesine büyük bir acı vermeden önce bir an olsun düşünün; basit bir adalet eyleminizle başkalarını tepeden tırnağa boğduğunuz minnettarlık duygusundan daha derin ve daha kalıcı minnettarlık duygulan akıtırdınız yüreğime"
Birinci Konsül'ün emrini geri alması için bir yıldan fazla uğraşır Boşuna
"Fransa benim mutluluğum için gerekli," diyordu Germaine de Stael Napoleon da bunu onun kadar iyi biliyordu Yoksa çoktan başka bir ceza düşünürdü
Jacques Necker bu sırada mutsuz kızına yazdığı bir mektupta şöyle seslenir:
"Mutsuz olduğun zaman başını dik tut ve dünyanın hiçbir gücünün seni ezmesine izin verme!" Germaine, babasının tavsiyesine uyarak Almanya'ya gider İki çocuğu ve onun o zamanki "sürekli refakatçisi" Benjamin Constant da onunla birliktedir Neden özellikle Almanya? Bir yandan romanı Delphine bu ülkede hayranlıkla benimsenmiş olduğu, bir yandan da Weimar'da Goethe ve Schiller ile tanışmak arzusunda olduğu için Hayır, Germaine de StaeTin Almanya'da hoş karşılandığı iddia edilemez Frankfurt'ta Goethe'nin annesi ile buluşur Annesi oğluna şunları bildirir: "Sanki boynuma asılmış bir değirmen taşı gibi boğdu beni Her yerde yolumu değiştirdim, bulunduğu her daveti reddettim O gittikten sonra rahat nefes alabildim Ne istiyor bu kadın benden?"
Bu arada iki şair, Goethe ve Schiller, birbirlerine yazdıkları kaygılı mektuplarda kendilerini bu can sıkıcı kadına karşı nasıl koruyabileceklerini bilmediklerini belirtirler Herkesin dilinde olduğu gibi "güzel" de değildir Üstelik politikaya karışması yüzünden ülkesinden de kovulmuştur Aydın ve çok akıllı biri olarak bilinmektedir Üstüne üstlük; de Stael oldukça çetin bir kadın olsa gerektir "Eğer Almanca anlıyorsa, ona haddini bildiririz" umudundadır Schiller "Fakat inançlarımızı ona Fransızca sözcüklerle anlatmak ve onun ustalığına karşılık vermek çok zor bir iş!"
Goethe, ilk önce bu garip kadını izlemesi ve sonra izlenimlerini iletmesi için Schiller'i öne sürer
İlk karşılaşmasından sonra Schiller "Derli toplu, yabancı, yanlış ve patolojik bir unsur yok vücudunda Tek bunaltıcı yanı dilini kullanışındaki olağanüstü ustalığı Onun söylediklerini izleyebilmek için insanın topyekûn kulak kesilmesi gerek," der 1803 kışında iki Alman üstat Germaine de Stael ile birçok kez biraraya gelirler Bu ülke hakkında bir kitap yazmayı planlayan Germaine, Almanya'da yaşadıklarını ve deneyimlerini günü gününe not alır
"Öyle alçakgönüllü ve kendi başarılarını önemsemeyen, kendine göre gerçekleri öylesine canla başla ve gururla savunan biri ki, ilk gördüğüm andan itibaren ona hayranlık dolu bir dostlukla yaklaştım" Schiller'i böyle tanımlar Goethe ile olan ilişkisini tanımlamakta ise biraz zorlanır "Fantezisi gibi donuk olan bir haysiyet duygusu var Konuşma sırasında farkında olmadan onun Ben taassubunu zedeleyip zedelemediğini asla bilemiyor insan," diye yazar Goethe hakkında babasına Fakat tüm eleştirilere rağmen onunla konuşmalarından büyülenir Edebiyat, felsefe ve tiyatro, ana temalarıdır
Weimar'da kaldığı altı hafta, Bayan de Stael'in yaşamında kesinlikle zirvelerden birini oluşturduğu kesindir En önemli yapıtı Almanya Hakkında, ana hatlarıyla bu Almanya gezisi sırasında oluşur ve bu kitap, Fransızların Almanlar hakkındaki görüşlerini uzun süre etkiler Bunun ardından Bayan de Stae'l Berlin'de de kalır ve her gün "Alman dilindeki keşfedilmemiş yeni değerleri" keşfeder
1804 Nisan'ında İsviçre'den aldığı bir telgraf Germaine'i çok derin kaygılara düşürür, tüm planlarını altüst eder Babası ölmüştür Herkesten çok sevdiği insan; babası Yetişkin bir kadın olarak da kendisini hâlâ "Minette" olarak gören, ne olursa olsun daima yanında olan babası Onun ölümüyle, bu arada ne kadar ünlü de olsa "Minette" için gerçek yetişkinlik henüz başlamaktadır İsviçre'deki Coppet'e geri döner, babasının terekesini düzenler ve Bay Necker'in Özel Yaşamı ve Karakteri adlı izlenimlerini yazar
Cenevre yakınındaki Coppet malikanesi daha sonraki yıllarda Avrupa'nın kültürel buluşma yerine dönüşür Şenlikler, temsiller, tartışmalar ve tâ uzaklardan bu "olağanüstü kadını" tanımak için gelen konuklarla dolar Fakat Napoleon onu hâlâ nefretle izlemektedir
"Ezeceğim onu!" diye birkaç yıl önceki tehditinin üzerine, 1810'da en büyük darbeyi indirir Germaine de Stae'l, Almanya Hakkında adlı kitabının üçüncü cildini uzun bir çalışma dönemi sonunda tamamlamıştır Düzeltme çalışmasını yaptığı sırada bir emniyet müdürü çıkar gelir evine Tüm müsvette, evrak ve provalarının derhal kendisine teslim edilmesini emreder
Hemen ardından, bir görgü tanığının ifadesine göre, İmparator bizzat kendi elleriyle tüm ciltleri ve notları şömineye atar İmparatordun İçişleri Bakanı yazara yapıtının neden böyle bir gazaba uğradığını şöyle bildirir: "Madam, biz henüz sizin takdir ettiğiniz toplumları örnek almak zorunda kalacağımız noktaya gelmedik Sizin son yapıtınız Fransızca değil"
O anda Germaine için kitabının bir müsveddesini gizlice kurtarabilmiş olması belki de küçük bir tesellidir Doğal olarak o sırada yayınlayamaz Yazar olarak kariyeri sona ermiştir Vatanına asla geri dönemez Dostları ondan çekinmeye başlamıştır "Yeni emniyet müdürü arkadaşlarımın beni ziyaret etmemeleri için yollarda pusuda bekliyor Bugünün şartlarının gerektirdiği şekilde yapıtımı değiştirmemi, ilaveler ya da eksiltmeler yaparsam her şeyin halledileceğini anlamamı istiyorlar," diye yazar 1811'de bir arkadaşına "Beni kendi kendimden korkar hale getirdiler!"
Mücadeleci Germaine de Stae'l şimdiye dek hiç bu denli kaygılı bir ifade kullanmamıştır Eğer Napoleon'un lütfunu yeniden kazanmak istiyorsa, ona bir methiyeler düzmesi öğütlenmektedir Hayır, bir Madam de Stae'l böylesine alçalamaz! Bundan sonraki yıllarda "kendi mezarı başında nöbet tutarcasına" yaşar Tarifsiz acılar içindedir Düşüncelerini özgürce ifade arzusunu hiçbir şey ve hiçbir kimse bastıramaz
Kırk altı yaşında bir kez daha anne olur ama bu, çocuğunun genç bir Fransız subayı olan babası ile hemen evlenmesi için bir neden değildir Doğumdan kısa bir zaman sonra Avusturya, Rusya, Finlandiya, İsveç ve İngiltere'ye seyahat eder Londra'da onun için görkemli bir kabul töreni hazırlanır Burada -1813'te- Almanya Hakkında da yayınlanır
1814 Nisan'ında onun en büyük düşmanı Napoleon tahttan iner Germaine de Stae'l çok sevdiği Paris'e geri döner ve bir kraliçe gibi karşılanır En sonunda Almanya Hakkında adlı kitabı kendi yurdunda da yayınlanacaktır Kitabı (başka nasıl olabilirdi ki), her yerde büyük ilgi uyandırır Goethe, "Bizi Fransa'dan ayıran köhne önyargıların Çin Seddi'nde koca bir delik açan muhteşem bir silah," der bu kitap için
Germaine de Stae'l "Köhne önyargılara" karşı hayatı boyunca savaşmıştı Zor bir kadındı Kimilerini öfkelendiriyordu Hatta, günümüzde bile: 1980 sonbaharında Hamburg'daki bir Alman-Fransız Lisesi'ne onun adı verilecekken, "Madam de Stael çok ahlaksız bir kadındı" gerekçesiyle, reddedildi
|