Sindirim Sistemi Hangi Sistemlerle Ortaklaşa Çalışmaktadır

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-21-2012

sindirim sistemi hangi sistemlerle ortaklaşa çalışmaktadır

İnsanın sindirim sistemi, ağızla başlayıp anüsle biten sindirim borusu ile sindirim bezlerinden oluşur

Sindirim borusu ağızla başlar

Ağzın gerisinde yutak bulunur

Sonra yemek borusu, mide, ince bağırsak, kalın bağırsaklar ve anüs gelir

Ağızda kesici, parçalayıcı ve öğütücü olarak üç çeşit diş bulunur

Sindirim borusu, taç tabakadan oluşur

Dışta bağ dokusu (periton), ortada düz kaslar, en içte epitel (mukoza) bulunur

Yemek borusunda periton bulunmaz

Düz kas dokusundan oluşan sindirim kanalı istem dışı çalışır

Yemek borusu ve bağırsakların peristaltik hareketleri ile besin maddelerinin hareketi sağlanır

Peristaltik harekette önce bir bölüm daha sonra arkasından gelen diğer bölüm kasılır

Sindirim Bezleri

Sindirim bezleri, tükrük bezleri, pankreas, karaciğer ile mide ve İnce bağırsak bezlerinden oluşur

Tükrük Bezleri

Kulak altı, dil altı ve çene altı olarak üç çeşit tükürük bezi vardır

Tükrük bezleri, tükrüğü salgılar

Tükürükte, su, amilaz (pityalin), mukus, Ca ve Na iyonları bulunur

Tükrük salgısı, sindirime yardımcı olduğu gibi, yutma ve konuşmada da rol oynar

Pankreas

Midenin altında, yaprak biçiminde bir bezdir

Pankreas, karma bezdir

Dış salgısını bir kanalla oni iki parmak bağırsağına (Duodenuma) salgılar

Dış salgısında (pankreas öz suyunda) su ve sindirim enzimleri (tripsinojen, klmotripsinojen, amilaz, lipaz ve nukleazlar) bulunur

Bu enzimler pankreastaki acini adacıklarından salgılanır

Pankreas, iç salgı olarak insülin ve glukagon hormonlarını salgılar

Bu hormonlar kan şekerinin düzenlenmesinde görev alır

Karaciğer

Midenin sağ üst kısmında bulunan, 1,5 kg

kadar ağırlığında olan bir organımızdır

Karaciğerlere, hem aorttan karaciğer atardamarı ile hem de bağırsaklardan kapı toplardamarı ile kan gelir

Gelen kan milyonlarca hücreden oluşan karaciğere dağılır

Karaciğerlere gelen kan, karaciğer üsü0 toplardamarı ile alt ana toplardamarına geçer

Karaciğerin çok önemli görevleri vardır

Sindirimle ilgili olarak safrayı salgılar

Safra karaciğerin hücrelerinden salgılanır

Safra, safra kanaları ile safra kesesinde depolanır

Gerektiğinde koledok kanalı ile on iki parmak bağırsağına aktarılır

Safra, safra tuzları (öd tuzları), kolesterol ve safra boyalarından oluşur, Sindirim kanalına geçen safra tuzları kalın bağırsaklardan geri emilir

Safra yağ sindiriminde görev alır

Ayrıca bağırsakların dezenfekte edilmesini sağlar

Karaciğerin diğer görevleri şunlardır:
1

Safrayı salgılamak

2

Kemikler oluşuncaya kadar alyuvarları oluşturmak

3

Yaşlanmış alyuvarları kupfor hücreleri ile (ak yuvarlarla) yok etmek ve hemoglobinden demiri üretmek

4

Kan şekerini düzenlemek

5

Zararlı (Zehirli) maddeleri etkisiz duruma getirmek

6

Amonyağı üre ve ürik asite dönüştürmek,
7

A, D, K B12 vitaminlerini, Fe, Cu, amino asit, yağ, glikojeni depolamak

8

Provitamin A' dan A vitaminini oluşturmak

9

Pıhtılaşma için gerekli olan protrombin ve fibrinojeni üretmek

10

Pıhtılaşmayı önleyen Heparini üretmek

11

Proteinleri, karbonhidrat ve yağlara dönüştürmek

12

Vücut sıcaklığını düzenlemek

Kimyasal Sindirim
Dışarıdan alınan büyük parçalı besinlerin, ağız, mide ve azda olsa ince bağırsaklarda fiziksel olarak daha küçük parçalara ayrılmasına mekanik sindirim denir

Alınan büyük moleküllü besinlerin enzimler yardımıyla daha küçük moleküllere parçalanması olayına ise kimyasal sindirim denir

Yediğimiz besin maddelerinde bulunan su, madensel tuzlar, vitaminler, glikoz, furuktoz, galaktoz, amino asitler, yağ asitleri, alkol gibi kğüçük maddeler sindirime uğramaz

Yağlar, disakkarit, polysakkarit gibi, karbonhidratlar, proteinler, nükleik asitler (DNA ve RNA) kimyasal sindirim ile hücre zarından geçebilecek küçük moleküllere parçalanır

Kimyasal sindirim, ağız, mide, ince bağırsaklarda olur

Karbonhidratların Sindirim:
Karbonhidratlardan Nişasta, Glikojen, Maltoz, Sakkaroz, Laktoz enzimler aracılığı ile monosakkaritlere parçalanır

Karbohidrataz
Karbonhidratlar + Su Monosakkaritler

Karbonhidratların sindiriminde görev alan enzimlerin genel adı Karbohidratazdır

Ağızda:

Nişasta Tükrük Amilazı
Glikojen + Su Dekstrin + Maltoz
Pityalin

Midede:
Karbonhidrat sindirimi ile ilgili enzim salgılanmaz

İnce Bağırsaklarda:

Onikiparmak bağırsağına salgılanan pankreas öz suyundaki amilaz ile nişasta, glikojen ve dekstrin disakkaritlere (maltoza) parçalanır

Nişasta Amilaz
Glikojen + Su Maltoz
Dekstrin

İnce bağırsak bezlerinden salgılanan maltaz, laktaz, sakkaraz enzimleriyle disakkaritler monosakkaritlere parçalanır

Maltaz
Maltoz + Su 2 Glikoz
Lâktoz
Laktoz + Su Glikoz + Galaktoz
Sakkaraz
Sakkaroz + Su Glikoz + Früktoz
(Sükroz)
Karbonhidratların sindirim ürünü glikoz, früktoz ve galaktozdur

Yağların Sindirim:

Ağız ve midede yağ sindirimi olmaz

Yağ sindirimi on iki parmak bağırsağında başlar, ince bağırsaklarda devam eder

Karaciğerin salgısı olan safra tuzları (öd tuzları) yağları, küçük yağ damlacıkları haline getirir

Bu durum yağların sindirimini kolaylaştırır

Yağlar, pankreastan salgılanan lipaz enzimi ile,

Lipaz
Yağ + 3 Su Gliserol + 3 Yağ asiti biçiminde sindirime uğrar

Proteinlerin Sindirimi:
Proteinlerin sindirimi, mide ve ince bağırsaklarda proteaz denilen enzimler ile olur

Proteazlar
Protein + Su amino as'ttier

Proteazlar, genellikle inaktif durumda salgılanır

Sindirim kanalında aktif duruma geçerler

Proteinlerin ağızda sindirimi olmaz

Mide bezleri mide özsuyunu salgılar

Mide özsuyunda, pepsinojen, HCI, mukus bulunur

Pepsinojen + HCI Pepsin

Pepsin
Protein + Su Pepton (Polypeptit)
S üt çocuklarında Lap enzimi sütte bulunan proteini (kazein) çökeltir (peynirleştirir)

Çöken protein pepsin tarafından sindirilir

Onikiparmak bağırsağına pankreas tarafından pankreas özsuyu salgılanır

Pankreas özsuyunda proteazlardan tripsinojen ve kimotripsinojen bulunur

Etkin olmayan bu enzim!er onikiparmak bağırsağında etkin duruma gelir

Tripsinojen onikiparmak bağırsağından salgılanan enterokinaz ile veya tripsin ile, kimotripsinojen de tripsinin etkisiyle aktif enzim durumuna gelir

Enterokinaz
Tripsinojen Tripsin
(Tripsin)

(Tripsin)
Kimotripsinojen Kimotripsin
Bu enzimler protein ve peptonları peptit ve amino asitlere parçalar

Pepton + Su Erapsin amino asitler Peptit
Peptit

Sindirilmemiş peptonlar ile peptitler (Birkaç amino asitten oluşur

) ince bağırsak bezlerinden salgılanan erepsin ile amino asitlere parçalanır

Nükleik asitlerin sindirimi;

Pankreastan onikiparmak bağırsağına salgılanan Nükleazlar (DNA az, RNA az) ile nükleotitlere parçalanır

10-21-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Sindirim Sistemi Hangi Sistemlerle Ortaklaşa Çalışmaktadır sindirim sistemi hangi sistemlerle ortaklaşa çalışmaktadır İnsanın sindirim sistemi, ağızla başlayıp anüsle biten sindirim borusu ile sindirim bezlerinden oluşur Sindirim borusu ağızla başlar Ağzın gerisinde yutak bulunur Sonra yemek borusu, mide, ince bağırsak, kalın bağırsaklar ve anüs gelir Ağızda kesici, parçalayıcı ve öğütücü olarak üç çeşit diş bulunur Sindirim borusu, taç tabakadan oluşur Dışta bağ dokusu (periton), ortada düz kaslar, en içte epitel (mukoza) bulunur Yemek borusunda periton bulunmaz Düz kas dokusundan oluşan sindirim kanalı istem dışı çalışır Yemek borusu ve bağırsakların peristaltik hareketleri ile besin maddelerinin hareketi sağlanır Peristaltik harekette önce bir bölüm daha sonra arkasından gelen diğer bölüm kasılır Sindirim Bezleri Sindirim bezleri, tükrük bezleri, pankreas, karaciğer ile mide ve İnce bağırsak bezlerinden oluşur Tükrük Bezleri Kulak altı, dil altı ve çene altı olarak üç çeşit tükürük bezi vardır Tükrük bezleri, tükrüğü salgılar Tükürükte, su, amilaz (pityalin), mukus, Ca ve Na iyonları bulunur Tükrük salgısı, sindirime yardımcı olduğu gibi, yutma ve konuşmada da rol oynar Pankreas Midenin altında, yaprak biçiminde bir bezdir Pankreas, karma bezdir Dış salgısını bir kanalla oni iki parmak bağırsağına (Duodenuma) salgılar Dış salgısında (pankreas öz suyunda) su ve sindirim enzimleri (tripsinojen, klmotripsinojen, amilaz, lipaz ve nukleazlar) bulunur Bu enzimler pankreastaki acini adacıklarından salgılanır Pankreas, iç salgı olarak insülin ve glukagon hormonlarını salgılar Bu hormonlar kan şekerinin düzenlenmesinde görev alır Karaciğer Midenin sağ üst kısmında bulunan, 1,5 kg kadar ağırlığında olan bir organımızdır Karaciğerlere, hem aorttan karaciğer atardamarı ile hem de bağırsaklardan kapı toplardamarı ile kan gelir Gelen kan milyonlarca hücreden oluşan karaciğere dağılır Karaciğerlere gelen kan, karaciğer üsü0 toplardamarı ile alt ana toplardamarına geçer Karaciğerin çok önemli görevleri vardır Sindirimle ilgili olarak safrayı salgılar Safra karaciğerin hücrelerinden salgılanır Safra, safra kanaları ile safra kesesinde depolanır Gerektiğinde koledok kanalı ile on iki parmak bağırsağına aktarılır Safra, safra tuzları (öd tuzları), kolesterol ve safra boyalarından oluşur, Sindirim kanalına geçen safra tuzları kalın bağırsaklardan geri emilir Safra yağ sindiriminde görev alır Ayrıca bağırsakların dezenfekte edilmesini sağlar Karaciğerin diğer görevleri şunlardır: 1 Safrayı salgılamak 2 Kemikler oluşuncaya kadar alyuvarları oluşturmak 3 Yaşlanmış alyuvarları kupfor hücreleri ile (ak yuvarlarla) yok etmek ve hemoglobinden demiri üretmek 4 Kan şekerini düzenlemek 5 Zararlı (Zehirli) maddeleri etkisiz duruma getirmek 6 Amonyağı üre ve ürik asite dönüştürmek, 7 A, D, K B12 vitaminlerini, Fe, Cu, amino asit, yağ, glikojeni depolamak 8 Provitamin A' dan A vitaminini oluşturmak 9 Pıhtılaşma için gerekli olan protrombin ve fibrinojeni üretmek 10 Pıhtılaşmayı önleyen Heparini üretmek 11 Proteinleri, karbonhidrat ve yağlara dönüştürmek 12 Vücut sıcaklığını düzenlemek Kimyasal Sindirim Dışarıdan alınan büyük parçalı besinlerin, ağız, mide ve azda olsa ince bağırsaklarda fiziksel olarak daha küçük parçalara ayrılmasına mekanik sindirim denir Alınan büyük moleküllü besinlerin enzimler yardımıyla daha küçük moleküllere parçalanması olayına ise kimyasal sindirim denir Yediğimiz besin maddelerinde bulunan su, madensel tuzlar, vitaminler, glikoz, furuktoz, galaktoz, amino asitler, yağ asitleri, alkol gibi kğüçük maddeler sindirime uğramaz Yağlar, disakkarit, polysakkarit gibi, karbonhidratlar, proteinler, nükleik asitler (DNA ve RNA) kimyasal sindirim ile hücre zarından geçebilecek küçük moleküllere parçalanır Kimyasal sindirim, ağız, mide, ince bağırsaklarda olur Karbonhidratların Sindirim: Karbonhidratlardan Nişasta, Glikojen, Maltoz, Sakkaroz, Laktoz enzimler aracılığı ile monosakkaritlere parçalanır Karbohidrataz Karbonhidratlar + Su Monosakkaritler Karbonhidratların sindiriminde görev alan enzimlerin genel adı Karbohidratazdır Ağızda: Nişasta Tükrük Amilazı Glikojen + Su Dekstrin + Maltoz Pityalin Midede: Karbonhidrat sindirimi ile ilgili enzim salgılanmaz İnce Bağırsaklarda: Onikiparmak bağırsağına salgılanan pankreas öz suyundaki amilaz ile nişasta, glikojen ve dekstrin disakkaritlere (maltoza) parçalanır Nişasta Amilaz Glikojen + Su Maltoz Dekstrin İnce bağırsak bezlerinden salgılanan maltaz, laktaz, sakkaraz enzimleriyle disakkaritler monosakkaritlere parçalanır Maltaz Maltoz + Su 2 Glikoz Lâktoz Laktoz + Su Glikoz + Galaktoz Sakkaraz Sakkaroz + Su Glikoz + Früktoz (Sükroz) Karbonhidratların sindirim ürünü glikoz, früktoz ve galaktozdur Yağların Sindirim: Ağız ve midede yağ sindirimi olmaz Yağ sindirimi on iki parmak bağırsağında başlar, ince bağırsaklarda devam eder Karaciğerin salgısı olan safra tuzları (öd tuzları) yağları, küçük yağ damlacıkları haline getirir Bu durum yağların sindirimini kolaylaştırır Yağlar, pankreastan salgılanan lipaz enzimi ile, Lipaz Yağ + 3 Su Gliserol + 3 Yağ asiti biçiminde sindirime uğrar Proteinlerin Sindirimi: Proteinlerin sindirimi, mide ve ince bağırsaklarda proteaz denilen enzimler ile olur Proteazlar Protein + Su amino as'ttier Proteazlar, genellikle inaktif durumda salgılanır Sindirim kanalında aktif duruma geçerler Proteinlerin ağızda sindirimi olmaz Mide bezleri mide özsuyunu salgılar Mide özsuyunda, pepsinojen, HCI, mukus bulunur Pepsinojen + HCI Pepsin Pepsin Protein + Su Pepton (Polypeptit) S üt çocuklarında Lap enzimi sütte bulunan proteini (kazein) çökeltir (peynirleştirir) Çöken protein pepsin tarafından sindirilir Onikiparmak bağırsağına pankreas tarafından pankreas özsuyu salgılanır Pankreas özsuyunda proteazlardan tripsinojen ve kimotripsinojen bulunur Etkin olmayan bu enzim!er onikiparmak bağırsağında etkin duruma gelir Tripsinojen onikiparmak bağırsağından salgılanan enterokinaz ile veya tripsin ile, kimotripsinojen de tripsinin etkisiyle aktif enzim durumuna gelir Enterokinaz Tripsinojen Tripsin (Tripsin) (Tripsin) Kimotripsinojen Kimotripsin Bu enzimler protein ve peptonları peptit ve amino asitlere parçalar Pepton + Su Erapsin amino asitler Peptit Peptit Sindirilmemiş peptonlar ile peptitler (Birkaç amino asitten oluşur) ince bağırsak bezlerinden salgılanan erepsin ile amino asitlere parçalanır Nükleik asitlerin sindirimi; Pankreastan onikiparmak bağırsağına salgılanan Nükleazlar (DNA az, RNA az) ile nükleotitlere parçalanır