Tenya- Seritler

tenya tenia serit bagirsak seridi

Serit hastaligi olarak da adlandirilabilecek olan taenia enfestasyonu parazit adi verilen küçük canlilarla meydana gelen ve genelde sindirim sistemini tutan bir durumdur Tenyalar, az pismis veya çig et (tenya bulunan) yemekle bulasir Sigirlar genelde Taenia saginata bulastirirken, domuzlar taenia solium tasiyicisidirlar Tenyalar segmentli yani bogumludurlar Her bogum yumurta üretebilme kapasitesine sahiptir
Dünya genelinde son derece yaygin bir durumdur

Sigir Tenyasi (Taenia saginata)

Etle alinan tenya larvalari (olgunlasmamis tenyalar) insan barsaklarinda olgun hale gelebilirler ve boylari 4-6 metreye ulasabilir

Tenya hastaligi genelde her hangi bir belirtiye neden olmaz Kisi kendisinde tenya oldugunu genelde diskisinda tenyalari görünce fark eder, özellikle de hareketli parçaciklari

Nadiren karin üst bölgesinde agri, ishal, bulanti, kilo kaybi görülebilir Bazen apendiks, safra kanallari ve pankreas kanalinda tikanikliga neden olabilirler

Diskida parazitin yumurta ve bogumlarinin görülmesi ile tani konur Taenia saginata nin hareketli parçalari diskida görülebilir Parazit yumurtalarini makat civarinda toplayabilmek amaci ile kullanilan selofan bant yöntemi ile %85-95 hastada tani konulabilir

Tenya hastaligi, ilaçlarla ve genelde tek doz kullanilarak tedavi edilebilir En çok kullanilan ilaç niclosamide etken maddeli ilaçlardir

Domuz Tenyasi (Taenia solium)

Uzunlugu yaklasik olarak 5 metre civarindadir Ülkemizde yaygin olmamakla birlikte dünyada çok yaygindir

Sigir tenyasindan farkli olarak beyin, kalp, göz, akciger, cilt alti ve kaslarda kist olusumuna neden olabilirler: Domuz tenyasi bulunan yetiskinler ve çocuklar eger yeter derecede hijyene dikkat etmezlerse, diskilama sonrasi elleri ile makattaki yumurtalari alarak yutarlar Bu yumurtalar barsaklara ulastiginda içlerinden larvalar çikar ve dokulara geçerek kister olustururlar Eger larvalar beyne ulasirsa epileptik ataklar (havale ?) ve diger sinirsel problemlere neden olabilirler Bu duruma cysticercosis adi verilir

Diger belirtiler sigir tenyasinda oldugu gibidir

Diskida yumurta ve larvalarin görülmesi ile tani konabilir Ayrica radyolojik incelemelerde kistler görülebilir Cilt altindaki sisliklerden yapilan biyopsi ile de tani konulabilir

Tedavide tek doz niclosamide kullanilir Kist olusan durumlarda tedavi cerrahidir

Balik Tenyasi (Diphyllobothrium latum)

Bazi tatli su baliklari ve som baligi Diphyllobothrium latum adi verilen tenya bulastirabilirler Genelde tuzlanmis, çig veya iyi pismemis balik eti ile bulasir

Bunlarin uzunluklari 3-10 metre uzunlugunda olabilir

Bu parazitler barsaga tutunurlar

Disi parazit günde 1 milyondan fazla yumurta çikarabilir

Karin agrisi, karin kramplari, kusma, kilo kaybi ve Vitamin B12 eksikligi ve makrositer anemi gelisebilir

Diskida bol miktarda bulunan yumurtalarin saptanmasi ile tani konur

Tedavide tek doz niclosamide kullanilir

Tenyalardan Korunma

Etlerin yeterli miktarda pisirilmesi tenya larvalarini parçalar Tuvaletten sonra yeterli el yikama ve daima uygun hijyen hastaligin yayilmasini önler

Dr Yucel