|
Prof. Dr. Sinsi
|
Yiyecek Alerjisi Besin Alerjisi Gıda Alerjisi Süt Alerjisi Balık Alerjisi
Ancak, yiyecek alerjilerini saptamak her zaman kolay değildir Şöyle ki, yiyeceği yedikten dört gün sonraya kadar bile tepkiler devam edebilir Ayrıca bir-den fazla yiyeceğe alerjik olabilirsiniz: Yiyecek aler-jisi uzmanlarına göre birden fazla yiyeceğe alerjik ol-mak, tek bir gıda maddesine alerjik olmaktan daha yaygındır Üstelik alerjiler, çoğu kez, çok sevilen ve-ya sık sık yenen yiyeceklere karşı gelişebilirler Sevdiğiniz bir yiyecek sizdeki sorunlara neden olmasını en son aklınıza getireceğiniz veya getirmek isteye-bileceğiniz yiyecek olacaktır Ayrıca un, yumurta ve süt gibi gıda maddeleri o kadar yaygın olarak evde veya hazır alınan yemeklerde kullanılır ki, yemeği siz hazırlamadıkça, içinde bu maddelerden olup olma-dığını bilemezsiniz
Eğer yiyecek alerjisinden kuşkulanmıyorsa, ama nedeni kesin olarak saptanamamışsa, yapılacak test bir "eliminasyon diyeti" olmalıdır Bu diyetler basit olabildikleri gibi çok sıkı da olabilirler Amaç en az beş gün süreyle alergen olabilecek bütün besinler ve yiyecek katkı maddelerinden uzak durmaktır Bundan sonra yemekten vazgeçtiğiniz yemekleri birer birer diyetinize katarak, kötü etkileri olup olmadığını göz-leyebilirsiniz, Herhangi bir yiyeceğe alerji olası olduğu için, en sıkı diyetlerde önce beş günlük bir oruç uygulanır Ondan sonra yiyecekler tek tek alınmaya başlanır Oruç, önceki diyetinizde almış olduğunuz besinlerin sisteminizden çıkmış olmasına karşın, tehlikelidir ve bir doktor denetiminde yapılması gerekir
Bazı alerji uzmanları hastalarına kuzu eti, armut ve memba suyundan oluşan ve alışılmamış olduğu halde oldukça lezzetli olan bir diyet verirler Kuzu ve armut, hemen hiçbir zaman alergenik değildirler, memba sularında ise hiçbir kimyasal katkı maddesi' yoktur
Daha basit bir yaklaşım ise, en yaygın yiyecek-lerden ve katkı maddelerinden uzak durmaktır Bun-ların başlıcaları: Yumurta, süt ve süt ürünleri (peynir, yoğurt), tahıllar (buğday, mısır, arpa, yulaf, pirinçten yapılan yiyecekler), özellikle düzenli olarak yediğiniz tahıllar, bira, viski, şarap, kahve, çay, bütün konservelenmiş, dondurulmuş, korunma maddesi olan ve işlenmiş besinler, çikolata, fındık fıstık ve balıktır Et ve taze sebzeler genellikle alergen değildirler, ama gene de hep aynı cins et ve yalnızca birkaç taze seb-ze yemek önerilir
Eğer bu diyet bir hafta içinde etkisini göstermez-se, ya hâlâ alerjiniz olan birşey yemeye devam edi-yorsunuz demektir ya da sorununuz yiyecek alerjisi değildir Ama alerjiniz iyileşirse, diyetinize sırayla ye-ni yiyecekler ekleyin ve reaksiyonları gözleyebilmek için arada birkaç gün bırakın Yiyeceklerdeki katkı maddelerine alerjileri ölçmek için, önce bu yiyeceği taze ve katkı maddesiz olarak yiyin Bu bir tepkiye yol açmazsa aynı yiyeceğin konservesini deneyin Yiye-ceklerdeki kimyasal maddeleri alergen olanların ara-sında en olağanları tartrazin ve amarant gibi boya maddeleri ile kükürt dioksit ve benzoatlar gibi koru-yucu maddelerdir Ama bazı hallerde kişiler, konser-ve tenekelerinin iç yüzeyinde kullanılan fenol reçine-ye alerjik olabilirler
Teşhisi hızlandırmak için uzmanlar, bekleme sü-resini azaltan birkaç test geliştirmişlerdir Bunların en basiti "nabız testidir" Yemekten önce nabız alı-nır (ortalama dakikada 70 atar), yemekten sonra her 10 dakikada bir nabız tekrar alınır Eğer ani bir hız-lanma görülürse (bazı hallerde yavaşlama), bu sizin o yiyeceğe alerjik olduğunuzu gösterebilir Nabızdaki değişiklikler iki saatlik bir süre içinde oluşabilirler-se de genellikle daha kısa bir zamanda ortaya çıka-caktır
Nabız testinin yanısıra "dilaltı" (sublingual) testi de kullanılır Bir damla yiyecek veya kimyasal eriyik, dilin altına yerleştirilerek hızla vücuda yayılması sağ-lanır Dilaltı testi şaşırtıcı olabilir: Test yapıldıktan birkaç dakika sonra hastanın nabzı çok yükselebilir ve-ya —ruhsal bunalımı varsa— hasta titremeye ve ağ-lamaya başlayabilir Testi iyi bilen bir uzman dilin al-tına bu maddeden sulandırılmış bir damla koyarak be-lirtileri hafifletir
Bazı Amerikalı uzmanlar, derinin altına yiyecek öz-lerinin zerk edildiği "intradermal testi" uygularlar Bu testin yararlılığı tartışma konusuysa da onu kullanan uzmanların elinde yararlı olduğuna ilişkin inandırıcı kanıtlar vardır Dilaltı testinde olduğu gibi reaksiyon-ları durdurmak için, söz konusu öz, sulandırılarak verilir
Dilaltı testlerini uygulayan alerji uzmanları, has-talarına yemeklerden önce alacakları ve kendilerini yiyeceklerde bulunabilecek alergenlere karşı koruya-cak damlalar verirler Alerjik reaksiyonu önlemenin en güvenilir yolu, alerjiye neden olan yiyecekten ka-çınmaktır Ama sık sık evden uzakta ve lokantalarda yemek yemek zorunluluğunda olan kişiler için, aler-gensiz bir diyet, —özellikle bu kişiler buğday ve yu-murta gibi çok kullanılan bir besin maddesine aler-jik iseler— gerçekleşmesi olanaksız bir idealdir
Amerika'daki bazı hastanelerde, teşhisi zor yiye-cek ve kimyasal madde alerjilerini saptamak için özel 'çevre üniteleri' kurulmuştur Bu üniteler, hava kirlen-mesinin az olduğu yerlerde olup, özenli bir klima sis-temi ile çoğumuz için olağan sayılan ve fark etmediği-miz kimyasal maddeler tarafından havanın kirletilme-si önlenir Örneğin, gazete ve dergilere, havaya çok ufak kağıt parçacıkları ve mürekkep yayabilecekleri için, izin verilmemektedir Isıtmada kömür veya gaz kullanılmaz Çünkü bazı kişiler, kömür tozuna duyar-lıdır Boyanan odalar, duvarlardan boya kokusu gel-memesi için aylarca boş bırakılırlar Yiyecekler, sıkıca denetlenen ve ürünlerini organik olarak, hiçbir kim-yasal gübre veya sprey kullanmadan yetiştiren çift-liklerden sağlanır Alerji uzmanı hastanın evini de zi-yaret ederek, burada bulunabilecek kimyasal aiergenleri saptar
|