Bazı Şifalı Bitkiler

Feslegen: (Basilienkraut / Basilic / Sweetbasil / Reyhanotu / Ocimum basilicum ) Haziran-eylül aylari arasinda, pembemsi veya sarimsi-beyaz renkli çiçekler açan, 20-40 cm yüksekliginde, çok senelik, kuvvetli kokulu, otsu bir bitkidir Reyhan otu olarak da bilinir Vatani Iran ve Hindistan’dir Gövdeleri dik, tüysüz veya hafifçe tüylü, çok dalli ve yapraklidirYapraklar karsilikli ve uzunca sapli olup, hos kokuludur Çiçekler üst yapraklarin koltugunda ekseriya 6 çiçekli durumlar hâlinde toplanmistirÇanak ve taç yapraklari tüp seklinde ve 2 dudaklidirMeyveleri oval sekilli, küçük ve parlak siyah renklidir

Türkiye’de yetistigi yerler: Yerli degildir Süs bitkisi olarak yetistirilir

Kullanildigi yerler: Bitkinin kullanilan kisimlari, tâze çiçekli dallari ve tohumlaridir Uçucu yag tasimaktadir Bu yag içinde estragol,linalol, cineol ve pinen vardir Feslegen midevî, yatistirici ve barsaklarda gaz tesekkülüne mâni olucu özelliklerinden dolayi % 1-2 lik çay hâlinde kullanilir Uçucu yagda da ayni hassalar vardirIdrar yollari hastaliklarina karsi tesirlidir Tohumlarindan öksürük kesici olarak istifade edilir Baharat olarak salata ve çorbalarda kullanilir Ete, baliga ve sosise konur Süte ve hardala karistirilirAnadolu’da aroma vermesi için pekmez yapilirken içine konulur Uçucu yagi parfümeride de kullanilir Ayrica öksürügü kesici, hazimsizligi ve bas dönmeleri giderici özelligi de bilinir ari sokmalarina karsi da faydalidir

Fındık: (Haselnuss / Noisetier / Hazel-tree / Corylus avellana / Cobnut / Noisetier) Kuzey yarimkürenin iliman bölgelerinde yetisen, çalimsi veya alçak boylu, tek evcikli, erkek ve disi çiçek ayri agaçta, ayri yerlerde olan bitkiler Findigin erkek çiçekleri tirtilsidir Disi çiçekler ayri agaçta ve tomurcuk hâlinde küçüktür Genel olarak çiçekler yapraklardan önce açarlar Yapraklari yuvarlak, oval veya yürek biçiminde, tüylü, yaprak kenarlari dislidir Disi çiçeklerin çanak yapraklarindan olgunlasan findiklarin toplanmasi temmuz ve agustos aylarindadir Findik agaci türlere bagli olarak çali formunda oldugu gibi, 15-20 m’ye kadar da boylanir Kültür çesitlerinin çogu 3-4 m boyundadirlar Bununla beraber bazi memleketlerdeki tek gövdeli agaç seklinde yetistirilir Findiklar, meyvelerin iriliklerine ve sekillerine göre isimlendirilir

Yurdumuzda yetistirilen baslica kültür çesitleri; tombul findik, sivri findik, badem findik, kan findigi ve fosa findigidir

Türkiye’de yetistigi yerler: Dogu Karadeniz bölgesi (Ordu, Trabzon, Giresun); Zonguldak, Bolu

Kullanildigi yerler: Iç findigin bilesiminde ortalama olarak % 4’ü su, % 65,4’ü yag, % 15,6 protein, % 2,6 selüloz, % 0,98 azotsuz ekstrak maddeler ve % 1,55 kül vardirYag ve proteinler bakimindan önemli bir besin maddesidir Findik, vitamin bakimindan da iyi bir kaynaktir En fazla Bvitamini bulunur 100 gram iç findikta 0,54 mg B vitamini, ayrica az miktarda A ve C vitaminleri de vardir Külünde % 0,29 Ca, %35 P ve % 0,0041 Fe bulunur Zengin bir besin maddesi olan findigin 1000 grami 725 kalori saglar Bu özellikleriyle findik, bedeni ve zihni yorgunluklari giderir Vücuda kuvvet verir Hamilelik ve variste de tavsiye edilir

Findik yagi: Böbrek agrilarini giderir Kum ve tas düsürülmesine yardimci olur Barsak solucanlarini düsürür Mideleri rahatsiz olanlar, damar sertligi olanlar veya yüksek tansiyondan sikayet edenler, çok az yemelidir

Filiskin: (Yarpuz / Mentha pulegium) Akdeniz bölgesinde yetisen, üzeri tüylü, 10-15 cm boyunda kuvvetli kokusu olan bir bitkidir Yapraklari kisa sapli olup, oval seklindedir Çiçekleri morumsu pembedir Terkibinde uçucu yag (Pulegon) vardir

Kullanildigi yerler: Mide agrilarini keser Kusma ve bulantiyi önler Iktidarsizligi giderir Vücudun dinç kalmasini saglar

Frenk maydanozu: (Caerefolium / Chervil / Carfeuil) Maydanozgillerden, itirli bir bitkidir Birçok çesidi vardir

Kullanildigi yerler: Idrar ve aybasi kani söktürür Basur memelerinin verdigi sikayetleri giderir Suyuyla kirpiklere kompres yapilirsa, uzamalarini saglar

Frenküzümü: : (Stachelbeere / Groseille / Currant / Ribes rubrum / Currant / Groseille) Çogunlugu kisin yapragini döken, bâzilari da her zaman yesilligini muhafaza eden bodur çalilardir Kökleri saçak seklinde olup, fazla derine inmezler Dallari zayiftir Her sene dipten yeni sürgünler meydana getirir Meyveleri küçük salkimlar hâlindedir Salkimlar üzerinde tâneler yuvarlak ve çok parlak renklidir Kabuk yari saydam oldugundan, tânenin içerisindeki çekirdek fark olunabilir Meyveler mayhos ve tatlidir Frenküzümü mahsûlünü dâima genç sürgünler üzerinde verir (budamada bu hususa dikkat etmelidir) Yapraklari el biçimindedir Frenküzümü en iyi sekilde mutedil iklimlerde yetisir Fazla rutûbetli ve fazla kuru topraklari sevmez Ilkbaharda erken uyandiklari için, dikimi sonbaharda yapmak iyi netice verir Bahçe zirâatinda frenküzümü, 1,20x1,40 m aralik ve mesâfeyle dikilmelidir Budanmayan frenk üzümleri iyi mahsul vermezler Onun için yasli dallari budanir Genç sürgünleri yerlerinde birakarak iyi bir aralama yapmak gerekir Köklerden süren ¤¤¤leri kesip atmali, ortada olanlarindan bir veya iki tânesini birakmalidir Birakilan bu sürgünler fidani gençlestirir

Baslica dört çesit taninmis frenküzümü vardir:

1) Küçük kirmizi frenküzümü,

2) Büyük kirmizi frenküzümü,

3) Siyah frenküzümü,

4) Sari frenküzümü

Bunlardan en makbulü büyük tâneli kirmizi frenküzümüdür Bu üzüm çesidi tesirlidir ve suyu çoktur Surup yapmaya elverislidir Frenküzümlerini iyice olgunlastirdiktan sonra toplamalidir

Türkiye'de yetistigi yerler: Hemen hemen bütün bölgelerde

Kullanildigi yerler: Istah açar, hazmi kolaylastirir Idrar söktürür Vücüda rahatlik verir Böbreklerdeki taslarin düsürülmesine yardimci olur Karinda toplanan suyu söker Karaciger sisligini indirir Surubu çok besleyicidir

Funda: (Süpürgeotu / Erika / Bruyére / Heath / Erica / Galluna vulgaris / Buruyere ) Fundagiller familyasindan, alçak boylu, yaprak dökmeyen 500 kadar çali türünün ortak adi Türlerinin bâzilari süs bitkisi olarak kullanildigi halde, bâzilari da orman alti zararli florasindandir Gök funda (Erica cinerea) adli türü, evcil hayvanlar için altlik olarak kullanilir 1-3 m boyunda, beyaz renkli güzel kokulu çiçekleri vardir Erica scoporia isimli özel bir tür olan funda, yesilimsi çiçeklidir 2-3 m boylu olup, süpürge yapiminda kullanilir

Türkiye’de yetistigi yerler: Trakya, Marmara ile Anadolu’nun hemen bütün sâhil bölgelerinde yetisir

Kullanildigi yerler: Bâzi türlerinin dallari ipek böcekçiliginde aski olarak kullanilir Cezayir’de yetisen bir türünün köklerinden dünyâca meshur “Bruyere” pipolari yapilir Dallari çali süpürgesi yapiminda, ayrica yakacak olarak kullanilir Ihtivâ ettigi “ericolin” isimli bir glikozit maddesi, idrar yollari taslarina karsi idrar söktürücü olarak, sulu hülâsâ halinde kullanilir Funda ayrica, ishal ve böbrek taslari tedavisinde kullanilir Zeytinyagi ile hazirlanan merhemi çiban ve egzamada faydalidir Zayiflamak için de kullanildigi bilinmektedir