Marmara Bölgesindeki Akarsulardan Ve Barajlardan Nasıl Yararlanırız

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-19-2012

3

1

4

MANAVGAT ÇAYI

Batı Toroslar’ ın güney yamaçlarından doğar (Akdağlar)

Güneye doğru ormanlık bir alan içind akar

Manavgat’ ın 3 km

kadar kuzeyinde ünlü Manavgat Çağlayanı’ nı oluşturur

Manavgat Çağlayanı’ ndan sonra çayın suları hızını yitirerek Antalya Körfezi’ ne dökülür

Uzunluğu 93 km

’ dir

Ülkemizin debisi en düzenli olan akarsuları arasındadır

Üzerinde kurulan Oymapınar Barajı, 1980 de işletmeye açıldı

3

1

5

DALAMAN ÇAYI

Teke yöresini batısında Yeşilgöl Dağı’ ndan doğar, Horzam adı ile kuzeye akarak Acıpayan Ovası’ na girer

Kireniş Suyu adıyla güneybatıya kıvrılarak Dalaman Ovası’ na iner ve Akdeniz’ e dökülür

Uzunluğu 229 km

’ dir

3

1

6

AKSU ÇAYI

Eğridir Gölü’ nden doğar

Antalya’nın 18 km doğusunda Aksu bucağından geçerek Akdeniz’ e dökülür

Uzunluğu 136 km

’ dir

Yer altı suları ile beslenir

Yıl boyu suları boldur

3

1

7

GÖKSU

Toroslar’ da Kartal Dağı’ ndan doğarak, Taşeli Yaylası’ ndan geçip Silifke yakınında Akdeniz’ e dökülen Göksu Irmağı’ nın uzunluğu 308 km

’ dir

3

2

MARMARA BÖLGESİ’NDEKİ AKARSULAR

3

2

1

SUSURLUK ÇAYI

Simav kasabasının güneyinde Şaphane Dağı’nın Kalaycıkırı Tepesi’nden doğar

Simav Ovası’ndan ve aynı adı taşıyan gölden geçer

Dağlar arasında daralıp genişleyen bir vadiden geçtikten sonra Sındırgı yakınında kuzeye yönelen akarsu, buraya dek Simav Çayı adını taşır

Balıkesir Ovası’nın doğusundan geçerek Susurluk Ovası’ na iner

Karacabey Ovası ve Güney Marmara Dağları arasındaki Karacabey Boğazı’ ndan geçerek Tirilya ve Ballıkaya açıklarında Marmara Denizi’ ne dökülür

Bu kesimi küçük tonajlı gemilerin ulaşımına olanaklıdır

Uzunluğu 321 km

olan Susurluk Çayı’ nın en önemli kolları, Kocaçay ve Kirmasti Suyu’ dur

Yazın ırmağın suları azalarak derinliği 25 cm ye’ düşer

3

2

GÖNEN ÇAYI

Kazdağı eteklerinden doğan Gönen Çayı, Bakırçay, Kazak ve Akkayası çaylarını aldıktan sonra büyür ve güneybatı-kuzeydoğu doğrultusunda dar boğazlar içinde akarak Gönen Ovası’ na iner

Burada alüvyonlar içerisinde kıvrımlar yapan ırmak, batıdan Kocadere’ yi, doğudan Çakıroba Çayı’ nı alarak Misakça’ nın batısında Marmara Denizi’ ne dökülür

Uzunluğu 134 km

olan bu çayın rejimi oldukça düzensizdir

3

2

3

ERGENE IRMAĞI

Meriç ırmağının kollarından biridir

Uzunluğu 281 km

olan Ergene, Istıranca Dağları’ nda Karatepe’ nin eteklerinden doğar

Muratlı kasabasının aşağısında Çorlu Suyu ile birleşir

Alpullu, Pehlivanköy ve Uzunköprü’ nün önünden geçtikten sonra İpsala’ nın kuzeyinde Meriç’ e karışır

3

EGE BÖLGESİ’ DE Kİ AKARSULAR

3

3

1

GEDİZ IRMAĞI

Uzunluğu 350 km

, akaçlama havzası 17 500km2’ dir

Murat Dağı’ nın batı ve kuzey yamaçlarından inen derelerin, Şaphane Dağı’ ndan inen akarsularla bileşmesi ile oluşur

Dalgalı yaylalar içinde önce güneybatı sonra batı yönünde akar

Kunduzlu, Selende, Deliinis ve Demrek çaylarını, Kula kesiminden gelen suları aldıktan sonra güneye döner

Salihli yakınlarında dar bir boğazdan geçerek Gediz Ovası’ na iner

Ovayı geçerken de Alaşehir ve Kum Çaylarını alan Gediz, Manisa ve Menemen önünden bir delta ovasına çıkar

İzmir Körfezi’ nin kuzeyinde Foça ile Çamaltı tuzlası arasından denize dökülür

Taşıdığı alüvyonlarla İzmir Körfezi’ nin ağzını tıkama tehlikesini doğuran Gediz Irmağı’ nın ağzı, 1886’ da batıya çevrilerek bugünkü yatağına oturtuldu

3

2

BÜYÜK MENDERES IRMAĞI

Eski adı Maiandros olan Büyük Menderes, Banaz Çayı ve Küfi Suyu’ nun kollarının birleşmesi ile oluşur

Sarayköy önünde ovaya çıkarak, Denizli önünden geçip Çürüksu’ yla birleşir ve batıya doğru yönelir

Nazilli, Aydın, Söke kentlerinin önünden geçer, güneybatıya dönüp Ege Denizi’ ne dökülür

Uzunluğu 450 km

, havzası 24 250 km2’ dir

Büyük Menderes Menteşe yöresinden gelen Vandolas Çayı, Akçay ve Çine Suyu ile birleşip alüvyonlarıyla Söke’ ye dek uzanan bir ovayı doldurur

3

KÜÇÜK MENDERES IRMAĞI

Bozdağı’ ndan doğan akarsu, birleşen küçük kollarla büyüyerek güneye doğru iner

Beyder kasabası yakınlarında, Boz ve Aydın Dağları’ nın birbirinden giderek açılan ve alçalan tepeleri arasındaki geniş havzasında batıya doğru akar

Torbalı yakınlarında güneye dönen akarsu, Selçuk önünde Ege Denizi’ ne delta yaparak dökülür

Uzunluğu 175 km

’ dir

Irmak kışın kabarır ve sağnak yağışlar olduğunda, özellikle delta alanı üzerinde yatağından taşarak geçici bataklıklar oluşturur

Yazın ise, suları çok azdır

Getirdiği alüvyonlar tarihi Efes kentinin kıyıdan uzaklaşmasına neden olmuştur

10-19-2012	#2
Prof. Dr. Sinsi	Marmara Bölgesindeki Akarsulardan Ve Barajlardan Nasıl Yararlanırız 314 MANAVGAT ÇAYI Batı Toroslar’ ın güney yamaçlarından doğar (Akdağlar) Güneye doğru ormanlık bir alan içind akar Manavgat’ ın 3 km kadar kuzeyinde ünlü Manavgat Çağlayanı’ nı oluşturur Manavgat Çağlayanı’ ndan sonra çayın suları hızını yitirerek Antalya Körfezi’ ne dökülür Uzunluğu 93 km’ dir Ülkemizin debisi en düzenli olan akarsuları arasındadır Üzerinde kurulan Oymapınar Barajı, 1980 de işletmeye açıldı 315 DALAMAN ÇAYI Teke yöresini batısında Yeşilgöl Dağı’ ndan doğar, Horzam adı ile kuzeye akarak Acıpayan Ovası’ na girer Kireniş Suyu adıyla güneybatıya kıvrılarak Dalaman Ovası’ na iner ve Akdeniz’ e dökülür Uzunluğu 229 km’ dir 316 AKSU ÇAYI Eğridir Gölü’ nden doğar Antalya’nın 18 km doğusunda Aksu bucağından geçerek Akdeniz’ e dökülür Uzunluğu 136 km’ dir Yer altı suları ile beslenir Yıl boyu suları boldur 317 GÖKSU Toroslar’ da Kartal Dağı’ ndan doğarak, Taşeli Yaylası’ ndan geçip Silifke yakınında Akdeniz’ e dökülen Göksu Irmağı’ nın uzunluğu 308 km’ dir 32 MARMARA BÖLGESİ’NDEKİ AKARSULAR 321 SUSURLUK ÇAYI Simav kasabasının güneyinde Şaphane Dağı’nın Kalaycıkırı Tepesi’nden doğar Simav Ovası’ndan ve aynı adı taşıyan gölden geçer Dağlar arasında daralıp genişleyen bir vadiden geçtikten sonra Sındırgı yakınında kuzeye yönelen akarsu, buraya dek Simav Çayı adını taşır Balıkesir Ovası’nın doğusundan geçerek Susurluk Ovası’ na iner Karacabey Ovası ve Güney Marmara Dağları arasındaki Karacabey Boğazı’ ndan geçerek Tirilya ve Ballıkaya açıklarında Marmara Denizi’ ne dökülür Bu kesimi küçük tonajlı gemilerin ulaşımına olanaklıdır Uzunluğu 321 km olan Susurluk Çayı’ nın en önemli kolları, Kocaçay ve Kirmasti Suyu’ dur Yazın ırmağın suları azalarak derinliği 25 cm ye’ düşer 322 GÖNEN ÇAYI Kazdağı eteklerinden doğan Gönen Çayı, Bakırçay, Kazak ve Akkayası çaylarını aldıktan sonra büyür ve güneybatı-kuzeydoğu doğrultusunda dar boğazlar içinde akarak Gönen Ovası’ na iner Burada alüvyonlar içerisinde kıvrımlar yapan ırmak, batıdan Kocadere’ yi, doğudan Çakıroba Çayı’ nı alarak Misakça’ nın batısında Marmara Denizi’ ne dökülür Uzunluğu 134 km olan bu çayın rejimi oldukça düzensizdir 323 ERGENE IRMAĞI Meriç ırmağının kollarından biridir Uzunluğu 281 km olan Ergene, Istıranca Dağları’ nda Karatepe’ nin eteklerinden doğar Muratlı kasabasının aşağısında Çorlu Suyu ile birleşir Alpullu, Pehlivanköy ve Uzunköprü’ nün önünden geçtikten sonra İpsala’ nın kuzeyinde Meriç’ e karışır 33 EGE BÖLGESİ’ DE Kİ AKARSULAR 331 GEDİZ IRMAĞI Uzunluğu 350 km , akaçlama havzası 17 500km2’ dir Murat Dağı’ nın batı ve kuzey yamaçlarından inen derelerin, Şaphane Dağı’ ndan inen akarsularla bileşmesi ile oluşur Dalgalı yaylalar içinde önce güneybatı sonra batı yönünde akar Kunduzlu, Selende, Deliinis ve Demrek çaylarını, Kula kesiminden gelen suları aldıktan sonra güneye döner Salihli yakınlarında dar bir boğazdan geçerek Gediz Ovası’ na iner Ovayı geçerken de Alaşehir ve Kum Çaylarını alan Gediz, Manisa ve Menemen önünden bir delta ovasına çıkar İzmir Körfezi’ nin kuzeyinde Foça ile Çamaltı tuzlası arasından denize dökülür Taşıdığı alüvyonlarla İzmir Körfezi’ nin ağzını tıkama tehlikesini doğuran Gediz Irmağı’ nın ağzı, 1886’ da batıya çevrilerek bugünkü yatağına oturtuldu 332 BÜYÜK MENDERES IRMAĞI Eski adı Maiandros olan Büyük Menderes, Banaz Çayı ve Küfi Suyu’ nun kollarının birleşmesi ile oluşur Sarayköy önünde ovaya çıkarak, Denizli önünden geçip Çürüksu’ yla birleşir ve batıya doğru yönelir Nazilli, Aydın, Söke kentlerinin önünden geçer, güneybatıya dönüp Ege Denizi’ ne dökülür Uzunluğu 450 km, havzası 24 250 km2’ dir Büyük Menderes Menteşe yöresinden gelen Vandolas Çayı, Akçay ve Çine Suyu ile birleşip alüvyonlarıyla Söke’ ye dek uzanan bir ovayı doldurur 333 KÜÇÜK MENDERES IRMAĞI Bozdağı’ ndan doğan akarsu, birleşen küçük kollarla büyüyerek güneye doğru iner Beyder kasabası yakınlarında, Boz ve Aydın Dağları’ nın birbirinden giderek açılan ve alçalan tepeleri arasındaki geniş havzasında batıya doğru akar Torbalı yakınlarında güneye dönen akarsu, Selçuk önünde Ege Denizi’ ne delta yaparak dökülür Uzunluğu 175 km’ dir Irmak kışın kabarır ve sağnak yağışlar olduğunda, özellikle delta alanı üzerinde yatağından taşarak geçici bataklıklar oluşturur Yazın ise, suları çok azdır Getirdiği alüvyonlar tarihi Efes kentinin kıyıdan uzaklaşmasına neden olmuştur