Devletler Coğrafyası - Gana

Devletler Coğrafyası - Gana

DEVLETİN ADI: Gana Cumhuriyeti

BAŞŞEHRİ: Akra

NÜFUSU: 15500000

YÜZÖLÇÜMÜ: 238533 km2

RESMİ DİLİ: İngilizce

DİNİ: %63 Hıristiyan,%16 İslamiyet,%20 Animist (Putperest totem dini)

PARA BİRİMİ: Yeni Cedi

Batı Afrika’da Atlas Okyanusu kıyısında, aşağı yukarı dikdörtgen şeklinde bir memleket Gana’nın; güneyinde Gine Körfezi, kuzeyinde Yukarı Volta, doğusunda Togo, batısında Fildişi Sahili ve Yukarı Volta yer alır Eski İngiliz sömürgeleri, Altın Sahili ve Togoland’ın yerlerinde kurulmuş bir Cumhuriyettir Altın Sahili ve Togoland, 6 Mart 1957 tarihinde birleşerek, bağımsız Gana Devletini meydana getirdiler Yani devlet ismini, eski bir Batı Afrika krallığından almıştır

Tarihi

1600 senesine kadar Batı Afrika’daki politik ve ekonomik kuvvet, Sahranın güneyinde ve Batı Sudan’daki büyük devletlerin elindeydi Bu devletler daimi olarak genişleme temayülü içindeydiler

Gana’nın içinde bulunduğu topraklar, bu devletlerden oldukça uzakta olmasına rağmen, onların dolaylı tesirinden kurtulamadı On üçüncü asırdan itibaren Sudanlı tüccarlar,yeni pazarlar elde etmek için, güneye doğru yayılmaya başladılar Bunun sonucunda Gana’nın bulunduğu topraklar ile Sudan arasında iki büyük ticaret yolu meydana getirildi Gana’nın bulunduğu topraklardaki ilk devletler, 13 asırda kurulan, zamanımızdaki ülkenin ormanlarının kuzeyinde bulunan Bono, Gonja, Banda kabilelerinin kurduklarıdır

Ülkenin kuzey bölümünde, kuzey batılı işgalcilerin kurduğu devlette Dagomba ve Mamprusi kabileleri yer alıyordu Bu zamanda Nijerya’dan gelen gruplar da ülkenin güney doğusunda yerleşmişlerdi

On beşinci asırda, altına susamış Portekizli işgalcilerin, Batı Afrika ile Avrupa arasında deniz yolu bağlantısı kurmaları sonucu, bölgede hayat şartları değişmeye ve huzursuzluk artmaya başladı Altın Sahiline 1471 senesinde giren Portekizliler, bölgedeki altının bolluğunun farkına varmışlar ve bunu tekellerine almak için kıyıda birçok büyük taş kaleler inşa etmişlerdir On altıncı asırda Portekiz tekeli, Fransız, İngiliz ve Hollandalı sömürgeciler tarafından bozuldu Daha sonra bütün kaleler Hollandalıların eline geçti Fakat onlar da İngiliz ve Danimarkalılarla karşı karşıya kaldılar On sekizinci asırda kıyıda bu üç devletin sahib olduğu 40 kale kurulmuştu

On yedinci asırda, Amerika kıtasındaki geniş talep sonucu, Avrupalılar vahşetlerini, buradaki savunmasız yerlileri esir yapıp satarak, teşhir ettiler Esir ticaretine rağmen bölge batılıların ana altın kaynağı olma özelliğini korudu

On dokuzuncu yüzyılın başlarında Altın Sahilinde ticaret yapan bütün Avrupa ülkeleri, esir ticaretini yasaklamışdı Esir tüccarlığının kısmen kalkması ve yerli kabilelerin mücadelelerinin sonucunda, önce Danimarkalılar (1850), sonra da Hollandalılar (1872) tarihlerinde bölgeden çekildiler ve İngilizleri Altın Sahilinde yalnız bıraktılar 1874 tarihinde İngilizler bölgedeki Ashanti kabilelerinin de topraklarını işgal ederek Altın Sahilini bir İngiliz Kolonisi ilan ettiler

İngilizlerin uyguladıkları zayıf politika sonucu Ashanti kuvvet olarak tekrar ortaya çıktı Altın madenleri için daha çok emniyet ihtiyacı ve bölgede Fransız ve Alman faaliyetleri, İngilizleri daha faal bir politika takip ettirmeye zorladı 1886’da İngilizler, Ashanti kabilesini tekrar işgal ettiler 1901 tarihinde sömürge oldu

Yirminci asırda Altın Sahilinin ekonomisi, orman çiftçilerinin kakao yetiştirmedeki başarıları sonucu, hızla gelişmeye başladı Bunun sonucunda yeni demiryolları, yeni okullar ve hastahaneler ve Tokoradi limanı inşa edildi

1925 tarihine kadar memleket, İngiliz valisinin yönetimi altındaydı 1925 tarihinden sonra yasama meclisine yerli üyeler de seçilmeye başlandı 1946 tarihinde ise meclis azalarının çoğunluğu Afrikalıydı

1950’lerin sonuna doğru ise Altın Sahilinde, halkın kendi kendisini yönetmesi için kampanya açıldı, gösteriler yapıldı, isyanlar çıktı Bunların sonucunda 10 Ocak 1951 senesinde yeni bir anayasa ilan edildi ve halk dış işleri, savunma, adalet ve mali konular dışında söz sahibi oldu

1951 senesinde yapılan seçimler sonucunda ABD’de eğitim görmüş genç bir sosyalist olan Kuvame Nkrumah başkanlığındaki Halk Kongresinin partisi iktidara geldi 1957 tarihinde Altın Sahili devleti, şimdiki Gana Devletini meydana getirerek, Birleşmiş Milletler Teşkilatının ve İngiliz Milletler Cemiyetinin üyesi oldu Aynı sene İngiliz Togoland’ı halkının isteği ile Gana ile birleşti

1960 senesinde, Gana bir Cumhuriyet ve Nkrumah da hayat boyu devlet başkanı oldu Halk Kongresi Partisi memleketin tek partisi haline geldi Devlet Başkanı Nkrumah, Pan-Afrikanizm ve bağlantısız fikirleri benimseyen bir lider olarak meşhur oldu Bunun yanında Afrika sosyalizmi gibi fikirleri sonucu Amerika dahil birçok ülkeyle arası açıldı Kendisine birçok başarısız suikast teşebbüsleri yapıldı Sonra soldan ve sağdan tevkifler olunca idare daha sertleşti 1966 senesinin Şubat ayında Nkrumah, Çin ziyaretindeyken, ordu ve polis işbirliğinde askeri darbe yapıldı Mili Kurtuluş Konseyi kuruldu Konsey yeni bir anayasa hazırladı Buna göre, devlet başkanının yürütme selahiyeti olmayacak, yeni meclis 140 üyeli olacaktı Yeni kurulan partilerden bir seçim sonucu, Kofi Busia’nın başkanlığındaki İlerici Parti iktidara geldi Nkrumah’ın en büyük düşmanı olan Busia, başbakan oldu 1971’de kakao fiyatlarının milletlerarası piyasada tekrar düşmesi iktisadi kriz doğurdu 1972 senesinin Ocak ayında Albay Ignatius Acheampong’un önderliğinde yeni bir askeri darbe yapıldı Parlamento ve partiler feshedildi Rüşvetin yaygınlaşması ve halktaki hoşnutsuzluklar neticesi 1978’de o da istifa etti

4 Haziran 1979’da tekrar hükümet darbesi oldu Yönetimi ele geçiren genç bir hava subayı JRawlings, eski darbeci Ignatius’u kurşuna dizdirdi 24 Eylül 1979’da parlamenter demokrasiye dönüldü Yapılan seçimleri Nkrumah’ın Halk Partisi kazandı İktisadi durum yine kötüye gitti Enflasyon % 100’ün üzerine tırmandı JRawlings tekrar ihtilal yaparak, bütün yetkileri elinde topladı ve Geçici Milli Savunma Konseyi kurdu Birisi 7 Mart 1984’te olmak üzere, bundan sonra JRawlings’e karşı iki başarısız darbe teşebbüsünde bulunuldu Bugün hala yönetim Geçici Milli Savunma Konseyi başkanı JRawlings’in elindedir

Fiziki Yapı

Gana’nın, Gine Körfezinde, doğu-batı istikametinde, 530 km uzunluğunda olan bir kıyısı vardır Ülke kabaca bir dikdörtgen şeklindedir Ülkede başlıca iki plato vardır Bunlardan birisi Togo-Akwapim Tepeleri, kuzeydoğu-güneybatı istikametinde uzanır Azami yükseklik 900 metredir İkincisi ise Ashanti- Kwhau Tepeleri olup, kuzeybatı-güneydoğu istikametindedir Azami yükseklik 600 metredir

Gana’nın en büyük nehri Volta’dır Volta ve kolları (Beyaz Volta, Kara Volta, Oti ve Daka), Açanti ve Kwahu platolarının güney ve batısında kalan topraklar dışında Gana’nın bütün topraklarını sularlar Togo Akwapim Tepeleri ve deniz arasında Akra Ovaları yer alır Gana dünyanın en büyük sun’i gölüne sahiptir Volta Nehri üzerinde 1965 senesinde yapılan baraj gölü, yaklaşık 10000 km2lik bir sahayı kaplamakta olup, uzunluğu 400 km civarındadır Başka önemli bir göle sahip değildir