|
Prof. Dr. Sinsi
|
Devletler Coğrafyası - Brezilya
Devletler Coğrafyası - Brezilya
Bitki Örtüsü ve Hayvanlar
Bitkiler genellikle iklim ve toprak durumuna sıkı sıkıya bağlıdır Brezilya bitkileri üç grupta incelenir
Ormanlar: Hemen hemen Brezilya'nın yarısı ormanlarla kaplıdır Ormanlar dört ana grupta toplanır: Selva, mata, araucaris, caatinya Amazon Havzasında yer alan ekvatoral sığ yağış ormanlarındaki ağaçlara "selva" denir Dünyanın en büyük tropikal yağışlı ormanlarıdır
Ziraat terimleri arasında çok manidar bir terim de Doğu Brezilya'nın tropikal, yapraklarının yarısını döken "mata" tabiridir Bu ormanlar Brezilya'da iyi toprağın, humusun ve geniş çiftliklere müsait yerlerin bir sembolüdür Bu ağaçlar kesilerek ziraat için organik bakımdan zengin topraklar elde edilmektedir
Brezilya'nın güney yüksek dağlarındaki ormanlarda bulunan "araucaria" ağacı, Brezilya'da inşaat kerestesi olarak çok kullanılır Bilhassa hızla gelişen şehirlerde dökülen betonlara şekil vermek için, yapı malzemesi olarak kullanılmaktadır Ancak çok fazla kesim yapıldığı için tükenme tehlikesiyle karşı karşıyadır Caatinga denilen dikimli orman, ülkenin kuzeydoğu bölgesinde bulunur Burada Lokustlar ve çöl bitkileri bulunur
Savanlar: Genel olarak otluklar bakımından Brezilya'nın merkez kısmının büyük bir bölümünü kaplar Brezilya'nın yeni başşehri Brasilia bu savan bölgesinde kurulmuştur Kuzey Amerika'daki çayırlar kadar bir münbit arazi değildir
Otlaklar: Campos denilen otlakların başlıcaları Brezilya'nın güneyinde ve bazı iyi sulanan merkez platolarda yer alır Amazon bölgesinde de otlak araziler bulunur
Brezilya'da hayvanlar, bilhasa balıklar, kuşlar ve böcekler yönüyle çok farklılıklar gösterir Asya, Afrika hatta Kuzey Amerika ile mukayese edilirse Brezilya'da bazı büyük memeliler bulunmamaktadır Kuzeydeki ormanlar hayvanlar bakımından, bilhasa maymun ve kuşlar bakımından zengindir Balık gibi bazı hayvanlardan ticari olarak istifade edilir Böcekler tarım için ciddi tehlike arz etmektedir 200 çeşitten fazla zehirli yılan mevcuttur Ancak yılanlar nadir olarak meskun yerlerde görünmektedir Birçok vahşi hayvanlar avlanmak sebebiyle ortadan kaybolmuşlardır
Nüfus ve Sosyal Hayat
Nüfus: Brezilya, sosyal bünyesi bakımından çok büyük farklılıklar arz eder Güney kesimleri, daha fazla şehirleşmiş, daha fazla (tarım dahil)sanayileşmiş ve siyasi ve sosyal ağırlığa sahiptir
Kuzey ve kuzeydoğu kesimleri ise, kırsal bölgeler olup, daha ziyade aristokratlaşmıştır Bu sebepten dolayı tarihçiler Brezilya'dan bahsederlerken, kuzey ve kuzeydoğudaki an'anevi ziraatle meşgul olan aristokrat sınıfla, güney kesimindeki sanayileşmiş demokrat sosyal sınıfı birbirinden ayırırlar
Brezilya'da nüfus artışı çok fazladır Yirminci asrın sonlarında dünyanın en kalabalık ülkelerinden birisi olacağı tahmin edilmektedir: Brezilya nüfusu 4 etnik gruptan meydana gelmektedir: Yerli Kızılderililer, KoloniciPortekizliler, Afrika zencileri ve 1850'den beri Avrupa ve diğer memleketlerden gelen göçmenlerdir Nüfus sayımı kayıtlarına göre nüfusun % 62'si beyazlar, % 11'i zenciler, % 27'si kahverengi derililerden meydana gelir
Ancak farklı ırklar arasında evlenmeler sebebiyle melez halk artmaktadır Brezilya'ya dışardan oldukça fazla göç yapılmıştır Halen Brezilya'da 300000 insan, Portekiz doğumlu olarak yaşamaktadır 1875 ile 1960 yılları arasında Brezilya'ya 5 milyon Avrupalı göç etmiştir
Halkın % 90'ı Roma Katolik mezhebine mensuptur % 5 civarında Protestan bulunur Brezilya'da diğer bir dini grup, Ruhçular (Spiritualistler)dır Bunların 2 binden fazla toplantı yerleri vardır Ailede baba hakimdir Ancak son zamanlarda bu hakimiyet zayıflamıştır Resmi dili Portekizcedir
Brezilyalılar yazın ve havanın normal olduğu kış günlerinde sokağa dökülürler Evlerini açık, ancak gölgeli yerlere bina ederler Müzik ve samba halkın çok fazla rağbet ettiği oyunlardır Sporun her çeşidi yapılmaktadır Bilhassa futbolda dünyada söz sahibidir 1958, 1962 ve 1970 yıllarında Dünya Kupasını kazanmıştır
Nüfusun bir kısmı sahildeki yerleşim merkezlerinde toplanmıştır En önemlileri Sao Paulo ülkenin eski başşehridir Yeni kurulan başkent Brasilia, Salvodor, Parto Alegre diğer önemli şehirlerdendir
İdare: Brezilya 22 eyaletten meydana gelen federal bir cumhuriyettir Başkanlık sistemi ile yönetilir Parlamento, Senato ve Millet Meclisinden meydana gelir Her eyaletten 3 senatör 8 yıllığına, millet vekilleri 4 yıllığına seçilirler Eyaletlerde ayrıca halk tarafından seçilen bir vali ve bağımsız yargı organları bulunur Okur-yazar 18 yaşını doldurmuş her Brezilyalının oy kullanması mecburidir Erler oy kullanamaz 67 yaşından büyük olanlar için de oy kullanmak mecburi değildir Vergiler eyaletler tarafından toplanır
Eğitim: Okuma-yazma bilmeyenlerin oranı bazı kırsal bölgelerde çok yüksektir Sao Paulo, Rio Grande do Sul, Minas Geraıs'de ise düşüktür Anayasada eğitim için devlet gelirlerinin % 10'u ayrılmıştır İlköğretim mecburidir Üç çeşit ilkokul vardır Yaygın olanı devlet ilkokulu olup, eyalet yöneticileri tarafından idare edilir İkincisi belediye okulları, üçüncüsü de özel ilkokullardır İlkokul 4 senedir ve 7 veya 8 yaşında öğrenci kabul eder Ortaokullar Kuzey Amerika'daki ortaokullara benzetilmektedir Brezilya'da ilk üniversite 1920'de kurulmuştur Bununla beraber 20 yüzyılda da dikkate değer gelişmeler olup yeni üniversiteler de kuruldu Bazı üniversiteler kilisenin kontrolü altındadır En büyük üniversitesi Brezilya Üniversitesi olup, Rio de Janerio'dadır
Ekonomi
Brezilya ekonomisi İkinci Dünya Savaşından sonra kısa bir duraklama göstermesine rağmen, sonradan büyük bir gelişme göstermiştir Ancak enflasyon %'si bakımından dünyada en ileri ülkeler arasında olup, binli rakamlara ulaşmıştır 1967 ve 1986 senelerinde olmak üzere iki kere para birimi değiştirilmiştir
Tarım: Brezilya, sanayisinin gelişmesine rağmen, genel olarak tarım ülkesidir Ekilen arazinin yarıdan fazlası gıda ürünleri olmasına rağmen yine de gıda ihtiyacının bir kısmını dışardan ithal etmektedir
Brezilya dünyanın en büyük kahve üreticisi ve ihracatçısıdır Ancak bu kahve Amerika kıtasındaki ülkelerin ihtiyacını ancak karşılamaktadır Pamuk üretimi de gelişmiş olup, kahve ile birlikte döviz kaynağını teşkil etmektedir Şekerkamışı ve kakaonun da az bir kısmını ihraç etmesine rağmen, büyük bir kısmını iç tüketim için kullanmaktadır
Değerli kerestelik ağaçlar, pirinç, taze fasulye, pamuk, kahve, şekerkamışı, kakao ve mısır başlıca ürünleridir Ülkenin bazı yerlerinde az miktarda portakal, muz, yerfıstığı, tütün, elyaf ve bazı sebzeler yetiştirilir
Brezilya sığır yetiştiriciliğinde, dünyanın önde gelen ülkelerindendir Çiftliklerde bol miktarda et için sığır yetiştirilir Brezilya'da ziraat iki gruba ayrılır:
1 Rio de Janerio'nun kuzey kısımlarında iptidai usullerle yapılan ziraat;
2 Ülkenin güneyinde daha çok modern aletlerle yapılan ziraattır
Ormancılık ve balıkçılık: Brezilya'da ormanlardaki araucaria ağaçları kerestecilikte yaygın olarak kullanılmaktadır Amazon ormanlarındaki ormanlar, yeni yeni üretime girmektedir Balmumu, kabuklu bitkiler, zamk ağacı, pazarlanabilir orman ürünleridir Ancak bu bitkilerin hiçbiri henüz pazarlama ortamına girmemiştirOrman ürünleri aynı zamanda tıp sahasında da kullanılır İpeka şurubu, kokain, afyon vb uyuşturucular bu tip orman ürünlerinden elde edilir Balıkçılık gün geçtikçe artmakta ve ülke ekonomisine büyük katkıda bulunmaktadır
Sanayi: Son yıllarda Brezilya mamul sanayi ürünleri ihracatı, tarım ürünlerinden daha fazla olmuştur Sanayide elektrik ve enerji açığını önlemek için dünyanın en büyük hidro-elektrik santralını kurmuştur 1976'da başlanılan bu İtaipu Barajı 1980'de tamamlanmış olup senede 100 milyar kilowatt/saatten fazla elektrik enerjisi üretebilmektedir 1977'de Almanlarla teknik işbirliği yapılarak nükleer santraller işletilmeye başlanmıştır Demir-çelik, dokuma, kağıt, cam, tekerlek, plastik vb imalinde fabrikalar kurularak, kendi kendine yetecek hale gelmektedir Yıllık çelik üretimi 20 milyon tona ulaşmıştır
Madenler: Brezilya zengin maden yataklarına sahiptir On sekizinci yüzyıldan itibaren zengin altın, elmas madenleri bulunmuştur Brezilya aynı zamanda dünyanın en bol demir rezervlerine sahiptir Amapo bölgesinde bol miktarda manganez çıkarılır Salvador yakınlarında petrol bulunmuştur Brezilya'da çok az kömür yatakları bulunur Dışardan ithal yolu ile açığını kapatır
Ulaşım: Brezilya'nın ulaşım güçlüğü önemli meselelerdendir Coğrafi yapısından dolayı modern kara yollarının kurulması gecikmiştir Yeni yeni ulaşım gelişmekte ve modern hava limanları kurulmaktadır Amazon nehri ve kolları üzerinde gemicilik ve taşımacılık ileri bir seviyededir
|