Türkiye'de Nüfus Hareketleri

12 Mevsimlik Göçler

Türkiye'de mevsimlik yer değiştirmeler de oldukça yaygın olup, bu tür nüfus hareketini 3 grup altında incelemek mümkündür

• Ekonomik faaliyetin göçebe hayvancılık olmasından kaynaklanan göç hareketleri:Bu hareket, Doğu Anadolu ve Toros dağlık kütlesinde görülen, sadece hayvansal ürünlerle geçinen yörüklerin, aşiretlerin dağ otlaklarından faydalanmak üzere yazın dağların yüksek kısımlarına, kışın ise alçak sahalara hayvanları ile birlikte geçici olarak göç etmesiyle gerçekleşir Örneğin kış aylarını Çukurova'da geçiren konar-göçer yörük obaları, yazın Uzunyayla ve Bozok yaylalarına, kışı Antalya ovasında geçirenler ise yaz aylarında göller yöresinin yüksek sahalarına kadar uzanırlar

• Yaylacılık faaliyetleri ile ilgili nüfus hareketleri: Kısaca yazın çıkılıp ikamet olunan, yüksek ve serin yer veya dağların üstündeki ikametgah olarak tarif edilen yaylalar, ülkemiz kır hayatında son derece önemli işleve sahiptirler Yaylacılık faaliyetlerine değişik şekillerde de olsa yurdumuzun hemen her bölgesinde rastlanır Ancak en yoğun olarak görüldüğü yerler arasında Doğu Anadolu Bölgesi, Doğu ve Orta Karadeniz bölümleri; Köroğlu, Ilgaz dağları ve Torosları sayabiliriz

• Tarım işçilerinin mevsimlik göçleri: Bu hareket, belirli birkaç yöremizde bazı tarımsal ürünlerin hasat mevsiminde tarım işçilerinin yer değiştirmeleri ile ilgilidir En belirgin olarak Çukurova'da görülür Pamuğun toplanma döneminde özellikle Güneydoğu Anadolu'dan buraya gelen aileler, pamuk ve diğer tarımsal işlerde çalışıp, daha sonra kendi ikametgahlarına dönerler Pamuk hasatı zamanında Ege Bölgesinde de benzer bir hareket görülür Doğu Karadeniz bölümü ile çay toplama zamanlarında mevsimlik işçi göçlerine sahne olur Ancak Ege ve Doğu Karadeniz'deki mevsimlik göç hareketlerinin siası Çukurova'ya oranla daha dardır

13 İç Göçlerin Nedenleri ve Göç Eden Nüfusun Bazı Özellikleri

Ülkemizde iç göç hareketinin çok değişik nedenleri vardır Buna rağmen söz konusu nüfus hareketlerinin ana nedenleri şunlardır:

• Hızlı nüfus artışı

• Tarım topraklarının miras yolu ile parçalanması

• Erozyon nedeni ile toprakların veriminin düşmesi

• Eğitim, sağlık ve sosyal hizmetlerden daha fazla yararlanma arzusu

• Huzursuz ortam

• İş sahasını büyütme isteği

Diğer yandan, Türkiye'de göç eden nüfusun bazı özellikleri ise şöyledir;

• Çoğunlukla okur-yazar genç nüfus göç etmektedir Kırsal sahadaki yüksek öğrenim görmüş gençlerin de büyük bir bölümü sanayileşmiş bölge ve şehirleri tercih etmektedir

• Göç edenlerin önemli bir yüzdesinin erkek olduğu ve gittikleri yerde çoğunun imalat ve hizmet sektöründe istihdam edildikleri görülmektedir

• Kırsal alandan göç edenlerin önce yakın mesafedeki kasaba ve şehirlere ve oradan da daha büyük şehirlere göç ettikleri tesbit edilmiştir Örneğin; Doğu Karadeniz çıkışlı göçmenler genellikle Samsun ve Zonguldak'da bir süre çalıştıktan sonra İstanbul'a gitmektedirSonuçta; göç veren illerin topraklar

ı, göç alan illere göre daha küçük ve parçalı olup erozyon nedeni ile verimsizleşmiş durumdadır Buna karşılık iç göç büyük şehirlerin sağlıksız sir şekilde büyümesine, gecekondu halkalarının genişlemesine, altyapı sorunlarının hızla artmasına neden olmaktadır Kırsal alandan göç edenlerin nisbeten eğitimli ve genç olması, kırlar için gerekli insan potansiyelinin kaybı anlamındadır

Nitekim, göç veren sahalarda, geride kalan nüfusun çoğunlukla yaşlı ve çocuklar ile eğitim seviyesi düşük kişilerden oluştuğu bir gerçektir

2 Dış Göçler

Bu konuyu "dış ülkelerden Türkiye'ye" ve "Türkiye'den dış ülkelere" olmak üzere ikiye ayırarak incelemek daha uygundur Çünkü Anadolu, yüzyıllardan beri dıştan göç almaya devam ederken, yakın yıllardan başlamak üzere dışarıya da göç vermeye başlamıştır