Türkiyenin İklim Özellikleri Sıcaklık Nem Dağılımı

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-19-2012

TÜRKİYE UZUN YILLIK ORTALAM YILLIK TOPLAM YAĞIŞ DAĞILIMI

Türkiye yağış açısından çok çeşitlilik göstermektedir

Genelde sahil kesimlerimiz 1000 mm nin üzerinde yağış alırken Rize 2300; Orta Anadolu ise sadece 300 mm civarında yağış almaktadır

Bu da sıcaklığın ve buharlaşmanın arttığı yaz aylarında kuraklığa sebep olmaktadır

Şiddetli Yağışlar

Bir yağısın şiddetli sayılabilmesi için; formulüne göre bulunan değere esit veya yüksek olması gerekir

Türkiye'de Standart zamanlarda bugüne kadar gerçekleşen maksimum yağışlar incelendiğinde kısa sürelerde en şiddetli yağışların Hopa'da , saatlik ve günlük yağışlarda ise Antalya ve Marmaris'te olduğunu görmekteyiz

Şiddetli yağışlar sonucu oluşan seller yüzey akışına geçen yağışın tahliye edilememesi, alt yapının yeterli olmaması sonucu ortaya çıkan afetlerdir

Ayrıca ağaçların mehfez ve köPage Rankingüleri tıkaması sonucu su tahliye olamamakta ve yerleşim alanlarını su basmaktadır

NİSPİ NEM DAĞILIMI

Nispi nem mevcut basınç ve sıcaklıkta, havadaki su buharı miktarının, aynı basınç ve sıcaklıktaki havanın alabileceği maksimum su buharı miktarına oranına denir ve % olarak ifade edilir

Diğer bir deyişle nispi nem havanın doyma açığını gösterir

Nispi nem mutlak nem miktarını vermez

BUHARLAŞMA DAĞILIMI

Buradaki değerlendirmeler açık yüzey buharlaşma verilerinden yapılmıştır

Kış aylarında donma nedeniyle buharlaşma havuzları servisten kaldırılmaktadır

Türkiye'nin Nisan-Kasım uzun yıllık buharlaşma miktarlarının alansal dağılımı, G

D

Anadolu'da buharlaşmanın fazla olduğunu göstermektedir

Nispi nem ile buharlaşma arasında ters bir orantı vardır

BULUT KAPALILIĞI

Türkiye'de Bulut kapalılığı kuzeyde fazla güneyde azdır

Doğu Karadeniz'de kapalılığın yüksek olması ile yağışlar arasında doğru bir orantı vardır

GÜNEŞLENME DAĞILIMI

Güneşlenme süresi ve şiddeti enleme dayalı parametrelerdir

Bulut kapalılığı ile ters orantılıdır

Güneyde güneşlenme süre ve şiddeti daha fazladır

RÜZGAR DAĞILIMI

Havanın bütün gazlar gibi genleşme ve akma kabiliyeti vardır

Yatay yönde yer değiştiren bir hava kütlesinin hareketine rüzgar denir

Yeryüzü çeşitli nedenlerle farklı ısınır

Böylece ısınan hava kütlesi genleşerek yükselir

Komşu bölgedeki soğuk hava bu bölgeye doğru akmaya başlar

Ve rüzgar meydana gelir

Rüzgarın hangi yönden, ne kadar süreyle ve ne kadar sıklıkla estiğinin bilinmesi gerekir

Alansal dağılımda en fazla ortalama hızın Çanakkale'de olduğunu görüyoruz

Bozkurt, Gelibolu, Ankara, Kırşehir, İskenderun'da 38m/sec lik maksimum hızlara rastlanmıştır

Bu hız saatte 136 km' ye karşılık gelmektedir

Maksimum rüzgar dağılımı

Rüzgar bilgileri rüzgar enerjisi çalışmalarında çok gereklidir

Rüzgar santrallerinin kurulabilmesi için gerekli rüzgarlı alanların tespit edilmesi çok önemlidir

Coğrafi faktörler rüzgarın hızını önemli ölçüde etkilemektedir

Bu konuda özel araştırmalara gerek vardır

BASINÇ DAĞILIMI

Atmosferdeki gazların temas ettikleri yüzeylere uyguladığı kuvvete hava basıncı denmektedir

Hava sıcaklığına bağlı olarak yoğunluktaki artma ve azalmalar sebebiyle basınçta değişiklikler görülür

Bunun yanı sıra hava basıncı, mevsimler, yükseklik, yerçekimi, cephe ve basınç sistemlerine bağlı olarak değişmektedir

Türkiye de basıncın yükseltiye dayalı olarak 776-1026 mb arasında değiştiğini söyleyebiliriz

Meteorolojik çalışmalarda yükselti faktörünü elemine etmek için istasyon basıncı hesaplamayla deniz seviyesine indirilmektedir

TÜRKİYE'Yİ ETKİLEYEN HAVA KÜTLELERİ

Türkiye’nin bulunduğu sahada ve yakın çevresinde belli hava kütleleri yer alır

Türkiye’nin hava ve iklim şartları üzerinde esas olarak bu hava kütleleri rol oynarlar

Türkiye’yi etkileyen hava kütleleri

Türkiye soğuk aylarda polar, sıcak aylarda ise tropikal hava kütlelerinin etkisi altındadır:

Sibirya üzerinden gelen cP hava kütlesi karasal karakterli soğuk ve kurudur

Kış aylarında sis ve ayaza neden olur, bazen Karadeniz'i geçerken nem kazanarak orografik yağışlar yapabilir

Atlas Okyanusundan gelen mP hava kütlesi ise Avrupa ülkeleri ve Balkanları geçerek Ükemizi etkiler

Yerde belirgin olmayan A

B

Sistemleri ile gelmedikleri için kararsızlık yağışları yapar

Yağış olarak Karadeniz sahilinde yağmur iç kesimlerde kar bırakabilir

Akdeniz Üzerinden geldiğinde ise daha fazla etkili olur ve her türlü yağışı bırakır

mT hava kütlesi sıcak ve nemli karakterli olduğu için batı bölgelerimizde oldukça fazla yağış bırakır

cT hava kütlesi ise K

Afrika üzerinden gelir karasal sıcak ve kurudur

Kuzey sistemlerle karşılaşırsa Akdeniz cephesini oluşturup yağış bırakabilir

Diğer taraftan Akdeniz'den geçerken yeterli ölçüde nem kazandığı takdirde yine yağış yapması söz konusudur

Zaman zaman gördüğümüz çamur yağışları da bu hava kütlesinin ülkemizi etkilemesinin bir sonucudur

10-19-2012	#4
Prof. Dr. Sinsi	Türkiyenin İklim Özellikleri Sıcaklık Nem Dağılımı TÜRKİYE UZUN YILLIK ORTALAM YILLIK TOPLAM YAĞIŞ DAĞILIMI Türkiye yağış açısından çok çeşitlilik göstermektedir Genelde sahil kesimlerimiz 1000 mm nin üzerinde yağış alırken Rize 2300; Orta Anadolu ise sadece 300 mm civarında yağış almaktadır Bu da sıcaklığın ve buharlaşmanın arttığı yaz aylarında kuraklığa sebep olmaktadır Şiddetli Yağışlar Bir yağısın şiddetli sayılabilmesi için; formulüne göre bulunan değere esit veya yüksek olması gerekir Türkiye'de Standart zamanlarda bugüne kadar gerçekleşen maksimum yağışlar incelendiğinde kısa sürelerde en şiddetli yağışların Hopa'da , saatlik ve günlük yağışlarda ise Antalya ve Marmaris'te olduğunu görmekteyiz Şiddetli yağışlar sonucu oluşan seller yüzey akışına geçen yağışın tahliye edilememesi, alt yapının yeterli olmaması sonucu ortaya çıkan afetlerdir Ayrıca ağaçların mehfez ve köPage Rankingüleri tıkaması sonucu su tahliye olamamakta ve yerleşim alanlarını su basmaktadır NİSPİ NEM DAĞILIMI Nispi nem mevcut basınç ve sıcaklıkta, havadaki su buharı miktarının, aynı basınç ve sıcaklıktaki havanın alabileceği maksimum su buharı miktarına oranına denir ve % olarak ifade edilir Diğer bir deyişle nispi nem havanın doyma açığını gösterir Nispi nem mutlak nem miktarını vermez BUHARLAŞMA DAĞILIMI Buradaki değerlendirmeler açık yüzey buharlaşma verilerinden yapılmıştır Kış aylarında donma nedeniyle buharlaşma havuzları servisten kaldırılmaktadır Türkiye'nin Nisan-Kasım uzun yıllık buharlaşma miktarlarının alansal dağılımı, GDAnadolu'da buharlaşmanın fazla olduğunu göstermektedir Nispi nem ile buharlaşma arasında ters bir orantı vardır BULUT KAPALILIĞI Türkiye'de Bulut kapalılığı kuzeyde fazla güneyde azdır Doğu Karadeniz'de kapalılığın yüksek olması ile yağışlar arasında doğru bir orantı vardır GÜNEŞLENME DAĞILIMI Güneşlenme süresi ve şiddeti enleme dayalı parametrelerdir Bulut kapalılığı ile ters orantılıdır Güneyde güneşlenme süre ve şiddeti daha fazladır RÜZGAR DAĞILIMI Havanın bütün gazlar gibi genleşme ve akma kabiliyeti vardır Yatay yönde yer değiştiren bir hava kütlesinin hareketine rüzgar denir Yeryüzü çeşitli nedenlerle farklı ısınır Böylece ısınan hava kütlesi genleşerek yükselir Komşu bölgedeki soğuk hava bu bölgeye doğru akmaya başlar Ve rüzgar meydana gelir Rüzgarın hangi yönden, ne kadar süreyle ve ne kadar sıklıkla estiğinin bilinmesi gerekir Alansal dağılımda en fazla ortalama hızın Çanakkale'de olduğunu görüyoruz Bozkurt, Gelibolu, Ankara, Kırşehir, İskenderun'da 38m/sec lik maksimum hızlara rastlanmıştır Bu hız saatte 136 km' ye karşılık gelmektedir Maksimum rüzgar dağılımı Rüzgar bilgileri rüzgar enerjisi çalışmalarında çok gereklidir Rüzgar santrallerinin kurulabilmesi için gerekli rüzgarlı alanların tespit edilmesi çok önemlidir Coğrafi faktörler rüzgarın hızını önemli ölçüde etkilemektedir Bu konuda özel araştırmalara gerek vardır BASINÇ DAĞILIMI Atmosferdeki gazların temas ettikleri yüzeylere uyguladığı kuvvete hava basıncı denmektedir Hava sıcaklığına bağlı olarak yoğunluktaki artma ve azalmalar sebebiyle basınçta değişiklikler görülür Bunun yanı sıra hava basıncı, mevsimler, yükseklik, yerçekimi, cephe ve basınç sistemlerine bağlı olarak değişmektedir Türkiye de basıncın yükseltiye dayalı olarak 776-1026 mb arasında değiştiğini söyleyebiliriz Meteorolojik çalışmalarda yükselti faktörünü elemine etmek için istasyon basıncı hesaplamayla deniz seviyesine indirilmektedir TÜRKİYE'Yİ ETKİLEYEN HAVA KÜTLELERİ Türkiye’nin bulunduğu sahada ve yakın çevresinde belli hava kütleleri yer alır Türkiye’nin hava ve iklim şartları üzerinde esas olarak bu hava kütleleri rol oynarlar Türkiye’yi etkileyen hava kütleleri Türkiye soğuk aylarda polar, sıcak aylarda ise tropikal hava kütlelerinin etkisi altındadır: Sibirya üzerinden gelen cP hava kütlesi karasal karakterli soğuk ve kurudur Kış aylarında sis ve ayaza neden olur, bazen Karadeniz'i geçerken nem kazanarak orografik yağışlar yapabilir Atlas Okyanusundan gelen mP hava kütlesi ise Avrupa ülkeleri ve Balkanları geçerek Ükemizi etkiler Yerde belirgin olmayan AB Sistemleri ile gelmedikleri için kararsızlık yağışları yapar Yağış olarak Karadeniz sahilinde yağmur iç kesimlerde kar bırakabilir Akdeniz Üzerinden geldiğinde ise daha fazla etkili olur ve her türlü yağışı bırakır mT hava kütlesi sıcak ve nemli karakterli olduğu için batı bölgelerimizde oldukça fazla yağış bırakır cT hava kütlesi ise K Afrika üzerinden gelir karasal sıcak ve kurudur Kuzey sistemlerle karşılaşırsa Akdeniz cephesini oluşturup yağış bırakabilir Diğer taraftan Akdeniz'den geçerken yeterli ölçüde nem kazandığı takdirde yine yağış yapması söz konusudur Zaman zaman gördüğümüz çamur yağışları da bu hava kütlesinin ülkemizi etkilemesinin bir sonucudur